หลายคนมี “น้ำยาล้างตา (eye wash)” ติดบ้านไว้ เพราะรู้สึกว่าล้างแล้วสบายตา เหมือนเอาฝุ่นออก แต่สิ่งที่อยากย้ำมากๆ คือเรื่อง “อายุหลังเปิดใช้” ค่ะ ส่วนตัวเราเคยเผลอใช้ขวดเดิมนานมาก จนไปอ่านฉลากถึงได้รู้ว่าโดยทั่วไปหลังเปิดแล้วควรใช้ให้หมดภายในประมาณ 1 เดือน (บางยี่ห้ออาจกำหนดต่างกัน ให้ยึดตามฉลากเป็นหลัก) เพราะพอเปิดใช้แล้วมีโอกาสปนเปื้อนเชื้อโรคจากมือ/อากาศ/ปากขวด ทำให้เสี่ยงตาอักเสบ ตาแดง แสบตา หรือถึงขั้นติดเชื้อได้ ถ้าใครอยากลดความเสี่ยง เราแนะนำเลือกแบบ “หลอดใช้ครั้งเดียวแล้วทิ้ง” (single use) จะสบายใจกว่า โดยเฉพาะคนที่ไม่ได้ล้างบ่อย หรือชอบพกไปใช้ข้างนอก และอย่าลืมล้างมือก่อนล้างตาทุกครั้ง เพราะพฤติกรรม “ขยี้ตาบ่อยๆ โดยไม่ล้างมือ” เป็นตัวกระตุ้นตาอักเสบแบบง่ายมาก แล้วถ้าไม่มีน้ำยาล้างตา ใช้ “น้ำสะอาด” ล้างได้ไหม? ถ้าเป็นกรณีฉุกเฉิน เช่น ฝุ่นเข้าตา สามารถใช้น้ำสะอาดไหลผ่านตาเพื่อชะล้างได้ แต่ควรเป็นน้ำที่สะอาดจริงๆ และไม่ควรใช้น้ำจากแหล่งที่ไม่มั่นใจเรื่องความสะอาด เพราะยิ่งเพิ่มความเสี่ยงติดเชื้อ อีกคำถามที่เจอบ่อยคือ “ใช้น้ำเกลือล้างตาได้ไหม?” น้ำเกลือที่ใช้กับดวงตาควรเป็นชนิดสำหรับล้างตา/น้ำเกลือปราศจากเชื้อที่เหมาะกับดวงตาเท่านั้น ไม่แนะนำใช้น้ำเกลือล้างแผลทั่วไปมาล้างตาแบบสุ่มๆ เพราะความเข้มข้น/ความสะอาด/รูปแบบการใช้งานอาจไม่เหมาะ และที่สำคัญคือเปิดแล้วก็ควรดูอายุการใช้งานเหมือนกัน การใช้น้ำยาล้างตาบ่อยๆ เป็นไรไหม? ถ้าใช้บ่อยเกินจำเป็น บางคนอาจระคายเคืองมากขึ้น โดยเฉพาะคนตาแห้งหรือใส่คอนแทคเลนส์เป็นประจำ ทางที่ดีใช้เมื่อจำเป็นจริงๆ และถ้ามีอาการตาแดง เจ็บตา ขี้ตาเยอะ ตามัว หรือแพ้แสบมาก ให้หยุดใช้และไปพบจักษุแพทย์ ไม่ควรซื้อ “ยาหยอดตาแก้อักเสบ” มาใช้เอง เพราะบางชนิดเป็นสเตียรอยด์ ใช้ผิดอาจทำให้อาการแย่ลงได้ สำหรับเด็ก: ไม่แนะนำให้ล้างตาเด็กบ่อยๆ แบบไม่จำเป็น และควรเลือกผลิตภัณฑ์ที่ระบุว่าใช้ได้กับเด็ก/ปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์ก่อนเสมอ ทริคจำง่ายของเรา: เปิดขวดวันไหน เขียนวันที่ไว้เลย และถ้าเกิน 1 เดือน (หรือเกินวันที่ฉลากกำหนด) ทิ้งดีกว่า—ตาเรามีคู่เดียวค่ะ