ทำไมเราถึงสั่นเวลาหนาว?

หลายคนพอ “หนาวสั่น” มักคิดว่าเป็นไข้ทันที แต่จริงๆ แล้วอาการหนาวสั่น (shivering) คือกลไกที่ร่างกายพยายาม “สร้างความร้อน” เพื่อดันอุณหภูมิแกนกลางให้กลับมาใกล้เคียงประมาณ 37°C ค่ะ เวลาหนาวจัด สมองส่วนไฮโปทาลามัสจะส่งสัญญาณไปให้กล้ามเนื้อหด-คลายตัวเร็วๆ จนเกิดการสั่น และพลังงานที่ใช้ก็จะกลายเป็นความร้อน ช่วยให้ร่างกายอุ่นขึ้น แล้ว “อาการหนาวสั่นเกิดจากอะไร” ได้บ้าง? 1) อากาศเย็น/ตัวเปียกเหงื่อแล้วโดนลม: เจอบ่อยมาก โดยเฉพาะหลังออกกำลังกายหรืออาบน้ำแล้วเข้าห้องแอร์ 2) นอนน้อย พักผ่อนไม่พอ/พลังงานต่ำ: กินน้อย ลดน้ำหนักหนักๆ น้ำตาลตก ร่างกายมีเชื้อเพลิงสร้างความร้อนไม่พอ 3) ความเครียด วิตกกังวล: บางคนจะหนาววูบวาบ มือเท้าเย็น และสั่นได้ 4) ฮอร์โมนและช่วงวัย (อาการหนาวในผู้หญิง): ช่วงมีประจำเดือน หลังคลอด หรือไทรอยด์ทำงานต่ำอาจทำให้ขี้หนาวง่ายขึ้น 5) ติดเชื้อ (มีหรือไม่มีไข้ก็ได้): ระยะแรกของไข้หวัด/โควิด/การติดเชื้ออื่นๆ บางคนจะหนาวสั่นนำมาก่อน หรือมีหนาวสั่นแต่ยังวัดไข้ไม่ขึ้น 6) อาการหนาวสั่นตอนกลางคืน: ห้องนอนเย็นเกินไป เหงื่อออกแล้วตัวเย็น อาหารมื้อเย็นน้อย น้ำตาลตก หรือบางโรคทำให้มีไข้ขึ้นๆ ลงๆ วิธีแก้อาการหนาวสั่นแบบเบื้องต้นที่ลองทำได้ทันที - เพิ่มความอบอุ่น: ใส่เสื้อหนาๆ ซ้อนชั้น ห่มผ้า เปลี่ยนเสื้อผ้าเปียกให้แห้ง อยู่ในที่ไม่มีลมโกรก - ดื่มน้ำอุ่น/ซุปอุ่นๆ และกินของที่ย่อยง่าย: ช่วยเติมพลังงานให้ร่างกายสร้างความร้อน - ขยับร่างกายเบาๆ: เดินในบ้าน ยืดเหยียด เพิ่มการไหลเวียน แต่ไม่ควรฝืนออกกำลังหนักจนเหงื่อออกมาก - วัดอุณหภูมิ: เทียบดูว่าใกล้ 37°C หรือเริ่มสูงขึ้น และสังเกตอาการร่วม เช่น ไอ เจ็บคอ ปวดเมื่อย - พักผ่อน: ถ้าเกิดจากอ่อนเพลีย/นอนน้อย การนอนช่วยได้เยอะ หนาวสั่น “ไม่มีไข้” อันตรายไหม? ส่วนใหญ่ไม่อันตรายถ้าเกิดจากอากาศเย็น พักผ่อนน้อย หรือพลังงานต่ำ และดีขึ้นหลังทำให้อุ่นขึ้น แต่ถ้าเป็นบ่อยๆ โดยไม่มีเหตุชัดเจน ควรจดบันทึกเวลาเกิดอาการ อุณหภูมิที่วัดได้ อาหาร/การนอน และอาการร่วม เพื่อใช้คุยกับแพทย์ค่ะ สัญญาณที่ควรไปพบแพทย์/ฉุกเฉิน - หนาวสั่นรุนแรงหรือเป็นนานเกิน 30–60 นาทีแม้ทำให้อุ่นแล้ว - มีไข้สูง หนาวสั่นมาก ปวดเมื่อยหนัก ซึม สับสน หายใจเร็ว/เหนื่อย - เจ็บหน้าอก หน้ามืด เป็นลม ปากเขียว มือเท้าเย็นจัด - หลังเพิ่งผ่าตัด คลอดบุตร มีแผลติดเชื้อ ปัสสาวะแสบขัด หรือสงสัยติดเชื้อรุนแรง โดยรวม “ตัวสั่นเวลาหนาว” คือร่างกายกำลังสู้เพื่อสร้างความร้อนจริงๆ แต่ถ้าหนาวสั่นผิดปกติ เกิดถี่ หรือมีอาการร่วมแปลกๆ การเช็กอุณหภูมิและไปพบแพทย์จะปลอดภัยกว่าค่ะ