นิทานสร้างสุขนิสัย

ถ้าพูดถึง “สุขนิสัย” ที่อยากให้ลูกติดตัวตั้งแต่เล็ก ๆ เราว่าเรื่องคำพูดง่าย ๆ อย่าง “ขอบคุณ” กับ “ขอโทษ” คือพื้นฐานที่ส่งผลยาวมาก ทั้งเรื่องมารยาท ความเห็นอกเห็นใจ และการอยู่ร่วมกับคนอื่นได้ดีขึ้น เลยลองใช้วิธีอ่านนิทานสั้น ๆ ก่อนนอนเป็นกิจวัตร แล้วค่อยต่อยอดให้ลูกใช้ในสถานการณ์จริงค่ะ สิ่งที่ชอบของนิทานแนวสร้างสุขนิสัย (เช่น เรื่องเจ้าหมีน้อยกับผองเพื่อน) คือเด็กจะเห็น “เหตุการณ์” ก่อน เช่น ทำของเพื่อนหล่น แย่งของเล่น หรือเผลอพูดแรง ๆ แล้วค่อยเรียนรู้ว่าควรตอบสนองยังไง พอเป็นเรื่องเล่า เด็กไม่รู้สึกว่าถูกสอนตรง ๆ แต่จะซึมซับได้ง่ายกว่า วิธีที่เราใช้ให้คำว่า “ขอบคุณ” และ “ขอโทษ” ติดเป็นสุขนิสัย: 1) อ่านจบแล้วถามสั้น ๆ 2-3 คำถาม - “ถ้าหนูเป็นเจ้าหมีน้อย หนูจะพูดว่าอะไร?” - “เพื่อนรู้สึกยังไงตอนเราเผลอทำแบบนั้น?” - “ครั้งหน้าจะทำยังไงให้ดีขึ้น?” คำถามแนวนี้ช่วยให้เด็กเชื่อมโยงอารมณ์กับพฤติกรรมค่ะ 2) สอนประโยคสำเร็จรูปให้พูดได้ทันที เด็กเล็กบางทีอยากขอโทษ/ขอบคุณ แต่ไม่รู้จะเรียงคำยังไง เราเลยให้ประโยคง่าย ๆ เช่น - “ขอโทษนะ เราไม่ได้ตั้งใจ” - “ขอบคุณที่ช่วยเรา” - “ขอโทษนะ ครั้งหน้าจะระวังมากขึ้น” ซ้อมจากในนิทาน แล้วค่อยยกไปใช้จริง 3) ผู้ใหญ่ทำให้ดูก่อน (สำคัญมาก) เวลาเราพลาดใส่ลูก เช่น เผลอเสียงดัง เราจะพูด “ขอโทษนะ แม่เผลอพูดแรงไป” แล้วกอด/จับมือสั้น ๆ เด็กจะจำแพทเทิร์นนี้ไปใช้กับคนอื่นเอง 4) ชมให้ถูกจังหวะ พอลูกพูด “ขอบคุณ” หรือ “ขอโทษ” เอง อย่ารีบชมยาวจนเกินไป แค่สะท้อนสั้น ๆ เช่น “แม่ได้ยินหนูพูดขอบคุณ แม่ดีใจ” เด็กจะรู้ว่านี่คือพฤติกรรมที่ควรทำซ้ำ สุดท้าย เรามองว่าสุขนิสัยไม่ใช่เรื่องทำครั้งเดียวแล้วจบ แต่เป็นการทำซ้ำแบบอ่อนโยน นิทานช่วยเปิดบทสนทนาได้ดีมาก โดยเฉพาะช่วงก่อนนอนที่เด็กใจเย็นและพร้อมฟัง วันไหนลูกเริ่มพูด “ขอบคุณ” “ขอโทษ” ได้เอง จะรู้สึกว่าคุ้มจริง ๆ ค่ะ