📢Give out summaries, grade 4, term 2, midterm.💖

ถ้าใครค้นหา “สรุปชีวะ ม.4 บทที่ 1/เทอม 1” หรือ “พันธุศาสตร์ ม.4 สรุป” แล้วอยากได้แนวทวนแบบจับประเด็น เราแนะนำให้แบ่งอ่านเป็น 5 ก้อนใหญ่ ๆ จะไม่หลุดง่ายตอนทำข้อสอบ: โครงสร้างสารพันธุกรรม → รหัสจำลอง/การจำลอง DNA → transcription → translation + ตารางรหัสพันธุกรรม → การกลายพันธุ์และการถ่ายทอดลักษณะ 1) โครงสร้างพื้นฐานที่ชอบออก - นิวคลีโอไทด์ = น้ำตาล + ฟอสเฟต + เบส (A,T,G,C) จำให้ได้ว่า A จับ T และ G จับ C - โครโมโซม/โครมาติน: ถ้าข้อสอบถามระดับการจัดแพ็ก ให้จำว่า DNA พันกับโปรตีนฮิสโตนเป็นนิวคลีโอโซมก่อน แล้วค่อยขดแน่นเป็นโครโมโซม 2) รหัสจำลอง/การจำลอง DNA (DNA replication) ประโยคจำง่าย ๆ: “กึ่งอนุรักษ์ + สายใหม่ต้องต่อ 5’→3’ เท่านั้น” - semiconservative = สายลูกแต่ละเส้นมีสายเก่า 1 สาย + สายใหม่ 1 สาย - จุดที่ชอบให้ตอบ: helicase คลายเกลียว, DNA polymerase ต่อสายใหม่, primase วาง RNA primer, ligase เชื่อมชิ้นส่วน Okazaki (บนสาย lagging) ทริกทำข้อสอบ: ถ้าเห็นคำว่า “ต่อไม่ต่อเนื่อง” ให้นึกถึง lagging strand + Okazaki fragments 3) การถอดรหัส (transcription) - เกิดในนิวเคลียส (แบบพื้นฐานของยูคาริโอต) ได้ mRNA ออกมา - RNA polymerase จับ promoter แล้วสร้าง mRNA โดยใช้แม่แบบ DNA - คู่เบสของ RNA จะมี U แทน T (A จับ U) ถ้าข้อสอบให้หาลำดับ mRNA ให้ดูว่าเขาให้ “สายแม่แบบ (template)” หรือ “สายรหัส (coding)” ถ้าเป็นสาย coding: mRNA จะเหมือนสาย coding แต่เปลี่ยน T เป็น U 4) การแปลรหัส (translation) + ตารางรหัสพันธุกรรม อันนี้คนค้นหาเยอะมาก เพราะทำโจทย์ยาว ๆ ได้คะแนน - mRNA อ่านเป็นโคดอน (3 เบส) ที่ไรโบโซม (rRNA เป็นแกนสำคัญ) - tRNA เอากรดอะมิโนมาตามแอนติโคดอนให้ตรงกับโคดอน - start codon ส่วนใหญ่คือ AUG (เมไทโอนีน) และ stop codon คือ UAA/UAG/UGA วิธีใช้ตารางรหัสพันธุกรรม (จำเป็นมาก): อ่านโคดอนของ “mRNA” เท่านั้น (อย่าเผลอเอา DNA ไปเปิดตาราง) แล้วไล่ทีละโคดอนจนเจอ stop 5) การกลายพันธุ์ (mutation) และการถ่ายทอดลักษณะ - point mutation: เปลี่ยนเบส 1 ตำแหน่ง (อาจ silent/missense/nonsense) - frameshift: insertion/deletion ไม่ใช่จำนวนที่หาร 3 ลงตัว → กรอบการอ่านเปลี่ยน มักกระทบหนัก - โครโมโซมผิดปกติ: aneuploidy (จำนวนขาด/เกินบางแท่ง) vs polyploidy (ทั้งชุดเพิ่ม) - การถ่ายทอดลักษณะ: incomplete dominance, codominance, multiple alleles (ABO), polygenic trait และยีนบนโครโมโซมเพศ (X-linked) ถ้าจะทวนก่อนสอบแบบเร็ว ๆ เราทำแบบนี้: วันแรกเน้น replication+เอนไซม์, วันที่สอง transcription/translation พร้อมทำโจทย์ใช้ “ตารางรหัสพันธุกรรม”, วันที่สามเก็บ mutation + พันธุศาสตร์การถ่ายทอด (ผังพันธุกรรม/ความน่าจะเป็น) แล้วค่อยย้อนดูจุดที่ผิดบ่อย ๆ อีกที