น้องหอยทาก

ตอนแรกที่ฉันเลี้ยงต้นไม้ไว้หน้าบ้าน ช่วงหน้าฝนจะเห็น “หอยทาก” โผล่มาแทบทุกคืน เลยไปหาคำตอบแบบจริงจังว่า หอยทากหายใจทางไหน และหอยทากเกิดจากอะไร พอรู้แล้วสนุกมาก เพราะมันมีรายละเอียดที่คนมักเข้าใจผิด หอยทากหายใจทางไหน? - หอยทากบก: ส่วนใหญ่ “หายใจด้วยปอด” ไม่ได้มีปอดเป็นถุงใหญ่แบบเรา แต่เป็นโพรงในลำตัว (mantle cavity) ที่ทำหน้าที่คล้ายปอด มีรูหายใจเล็ก ๆ ด้านข้างลำตัว เรียกว่า “รูหายใจ” หรือ pneumostome เวลามันหายใจ เราจะเห็นมันเปิด–ปิดรูนี้เป็นจังหวะ ๆ โดยเฉพาะตอนอากาศชื้น - หอยทากน้ำ: มัก “หายใจด้วยเหงือก” แต่ก็มีหอยทากน้ำบางชนิดที่ขึ้นมาฮุบอากาศบนผิวน้ำได้ (กลุ่มที่มีปอด) เลยทำให้หลายคนงงว่า “หอยหายใจทางไหน” คำตอบคือ ต้องดูว่าเป็นหอยบกหรือหอยน้ำ และเป็นชนิดไหน หอยทากเกิดจากอะไร? หอยทากสืบพันธุ์โดย “วางไข่” เป็นหลัก หลายชนิดเป็นกระเทย (มีอวัยวะสืบพันธุ์ทั้งสองเพศ) แต่ก็ยังต้องผสมพันธุ์กัน เมื่อผสมแล้วจะวางไข่เป็นกลุ่มในดินชื้น ๆ หรือใต้ใบไม้ ไข่จะค่อย ๆ ฟักเป็นตัวอ่อนขนาดเล็ก แล้วโตขึ้นเรื่อย ๆ เปลือกจะค่อย ๆ ขยายตามการเจริญเติบโต ไม่ได้ “เกิดจากเมือก” หรือ “งอกมาจากดิน” อย่างที่หลายคนล้อกันเล่น หอยทากไม่มีกระดอง มีจริงไหม? คำว่า “หอยทากไม่มีกระดอง” ที่เจอบ่อย ๆ ส่วนมากคนหมายถึง “ทาก” (slug) ซึ่งเป็นญาติใกล้ชิดของหอยทาก บางชนิดมีกระดองเล็กมากอยู่ข้างในจนมองไม่เห็น หรือไม่มีกระดองภายนอกเลย จึงดูเหมือนไม่มีเปลือก ต่างจากหอยทากทั่วไปที่มีเปลือกเกลียวชัดเจน ประโยชน์ของหอยทาก (ที่เจอได้ในชีวิตจริง) - ด้านอาหาร: บางประเทศนิยมกิน เช่น escargot แต่ควรเป็นสายพันธุ์ที่เพาะเลี้ยงและผ่านการปรุงสุกสะอาดเท่านั้น - ด้านเครื่องสำอาง: “เมือกหอยทาก” ถูกนำไปใช้ในสกินแคร์ เพราะมีสารที่ช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นและปลอบประโลมผิว (แต่ผลลัพธ์ขึ้นกับสูตรและผิวแต่ละคน) - ด้านสิ่งแวดล้อม: หอยทากไวต่อมลพิษ จึงมักถูกมองว่าเป็นตัวชี้วัดคุณภาพสิ่งแวดล้อมในบางพื้นที่ ทริคเล็ก ๆ ถ้าคุณเจอหอยทากบ่อย ถ้าเห็นหอยทากขึ้นช่วงฝนตก แปลว่าบริเวณนั้นชื้นและมีที่หลบซ่อนเยอะ ลองลดเศษใบไม้กองหนา ๆ และรดน้ำตอนเช้าแทนเย็น จะช่วยลดการออกหากินตอนกลางคืนได้ โดยไม่ต้องใช้สารเคมีแรง ๆ