เวลามีแค่ “ราคาขาย” แต่ต้องการ “หาต้นทุน” เพื่อดูว่ากำไรจริงไหม (หรือจะเอาไปสรุปกำไร/ขาดทุนในไฟล์หลังบ้าน) เราจะใช้ “การย้อนสูตร” จาก %กำไร หรือ %มาร์จิ้น ก่อนนะคะ หลายคนสับสนเพราะคำว่า “กำไร” มี 2 แบบหลัก ๆ 1) แบบที่คนชอบใช้ตอนตั้งราคา: “กำไรคิดจากต้นทุน (Markup)” - สูตร: ราคาขาย = ต้นทุน × (1 + %Markup) - ดังนั้นถ้าจะหาต้นทุนจากราคาขาย: ต้นทุน = ราคาขาย ÷ (1 + %Markup) ตัวอย่าง: ขาย 150 บาท อยากได้กำไร 50% ของต้นทุน (Markup 50%) ต้นทุน = 150 ÷ 1.5 = 100 บาท 2) แบบที่ใช้บ่อยในรายงานกำไร-ขาดทุน: “มาร์จิ้นคิดจากราคาขาย (Margin/Gross Margin)” - สูตร: กำไรขั้นต้น = ราคาขาย − ต้นทุน - %Margin = กำไรขั้นต้น ÷ ราคาขาย - ถ้าจะหาต้นทุนจากราคาขาย: ต้นทุน = ราคาขาย × (1 − %Margin) ตัวอย่าง: ขาย 150 บาท ต้องการ Margin 40% ต้นทุน = 150 × (1 − 0.40) = 90 บาท จุดที่ควรระวัง (สำคัญมาก) - ถ้าระบุว่า “กำไร 30%” ต้องถามต่อว่า 30% ของ “ต้นทุน” หรือของ “ราคาขาย” เพราะผลลัพธ์ต่างกันมาก - ถ้าธุรกิจที่มีราคาผันผวน เช่น น้ำมัน ให้แยก “ต้นทุนเฉลี่ย (Average Cost)” กับ “ต้นทุนล่าสุด” เพราะการดูสรุปกำไร/ขาดทุนรายวันจะคลาดเคลื่อนได้ ถ้าต้นทุนอัปเดตไม่ทัน ทริคที่เราใช้ทำในไฟล์หลังบ้าน (ทำเป็นช่องในชีทได้เลย) - ช่อง A: ราคาขาย/หน่วย - ช่อง B: %Margin (หรือ %Markup เลือกแบบเดียวให้ชัด) - ช่อง C: ต้นทุน/หน่วย (คำนวณด้วยสูตรย้อน) - ช่อง D: กำไร/หน่วย = A − C แล้วค่อยเอากำไร/หน่วย × จำนวนขาย เพื่อสรุปกำไร-ขาดทุน ถ้าคุณมีข้อมูลเป็น “ราคาขายรวม VAT” หรือมีค่าธรรมเนียมบัตรเครดิต/ค่า GP เพิ่มเติม แนะนำให้ถอดส่วนพวกนี้ออกก่อนค่อยย้อนสูตร จะได้เห็นต้นทุนที่แท้จริงและกำไรที่ไม่หลอกตัวเองค่ะ