ถ้าคุณมี “นาคเก่าเก็บ” แล้วกำลังสงสัยว่าเป็นนาคแท้หรือชุบสี อันนี้คือวิธีเช็คแบบเบื้องต้นที่เราใช้ก่อนตัดสินใจเอาไปให้ร้านตรวจ (เหมาะมากกับคนที่ค้นหา “วิธีดูนาคแท้”) เพราะของบางชิ้นดูด้วยตาเปล่ายากจริง ๆ โดยเฉพาะชิ้นเล็ก ๆ หรือของที่ผ่านการใช้งานมานาน 1) ดูโทนสีแบบนาค (ไม่ใช่ชมพูแปร๊ด) “นาคแท้” ส่วนใหญ่โทนจะออกชมพูอมส้ม/แดงนุ่ม ๆ ไม่สดจัดเหมือนงานชุบ บางชิ้นเก่าเก็บจะหม่นลงตามอายุ แต่จะหม่นแบบเนียน ไม่ด่างเป็นปื้น ๆ ถ้าเห็นสีหลุดเป็นชั้น ๆ ตรงมุมหรือขอบ อันนี้มีโอกาสเป็นงานชุบ/พ่นสี 2) สังเกตรอยสึกตามการใช้งาน ลองดูจุดที่เสียดสีบ่อย เช่น ขอบลวดลาย ห่วง สันด้านหลัง หรือมุมกรอบพระ (อย่างกรอบพระทอง/กรอบนาค) ถ้าเป็นงานชุบ เวลาเก่ามักจะลอกหรือเห็นสีโลหะด้านในชัด ๆ แต่ถ้าเป็นเนื้อแท้ สีจะไม่ลอกเป็นแผ่น ๆ แค่สึกเงาลง 3) เช็คตราปั๊ม/เปอร์เซ็นต์ (ถ้ามี) เครื่องประดับบางชิ้นจะมีตอกเลขหรือสัญลักษณ์โรงงาน แต่ของเก่าอาจไม่มีตราเสมอไป ถ้ามีตรา ให้ดูความคมและตำแหน่งที่มักอยู่บริเวณห่วง/ตะขอ/ด้านในวงแหวน (แต่ตรา “ปลอม” ก็มีนะ เลยใช้เป็นแค่หนึ่งในตัวช่วย) 4) ลองใช้แม่เหล็กแบบอ่อน ๆ (คัดกรองคร่าว ๆ) ทอง/นาคแท้ไม่ดูดแม่เหล็ก ถ้าดูดแรง ๆ มีสิทธิ์เป็นโลหะผสมที่ไม่ใช่ทอง/นาค แต่ข้อนี้เป็นแค่การคัดออกเบื้องต้น เพราะของบางชนิดไม่ดูดแม่เหล็กก็ยังไม่ใช่ทอง/นาคอยู่ดี 5) ระวังการขัด/ถูแรง ๆ เอง หลายคนชอบเอาน้ำยาหรือยางลบมาถูเพื่อดูสีชั้นใน บางทีทำให้ชิ้นงานเสียหาย โดยเฉพาะงานเก่า ลายบาง หรือกรอบพระชิ้นเล็ก ๆ ถ้าไม่ชัวร์ แนะนำให้ให้ร้านที่มีเครื่องมือช่วยเช็คดีกว่า 6) วิธีที่ชัวร์ที่สุด: ให้ร้านตรวจด้วยเครื่อง ถ้าต้องการความแน่นอน (และอยากรู้ “วงเงิน” หรือราคาประเมินคร่าว ๆ) การให้ร้านตรวจจะตอบโจทย์สุด เพราะบางชิ้นหนักน้อยมาก แต่ราคาจริงอาจหลักแสนได้เหมือนกัน เราเคยเห็นชิ้นเล็ก ๆ แต่ตีราคาออกมาสูงจนตกใจ ถ้าอยู่ระยอง แนะนำให้ลองแวะร้านรับตรวจแถว “เส้นหน้าวัดลุ่ม” ก่อนถึงสะพานเปี่ยมพงศ์สานต์ เอาทอง/เงิน/นาคเก่าเก็บไปให้ช่วยเช็คได้ จะได้รู้เลยว่าแท้ไหม คุ้มไหม ก่อนตัดสินใจขายหรือทำกรอบ/ซ่อมต่อ