ระวัง! มัลแวร์ Manic สามารถลอบส่งข้อมูลบน Android
ระวัง! มัลแวร์ Manic สามารถลอบส่งข้อมูลบน Android ให้แฮกเกอร์ได้ แม้มือถือออฟไลน์อยู่
จากรายงานโดยเว็บไซต์ Security Affairs ได้กล่าวถึงการตรวจพบมัลแวร์ประเภทลูกผสมระหว่างมัลแวร์ดูดเงิน (Banking Trojan) และสปายแวร์ (Spyware) ที่มุ่งเน้นการเล่นงานผู้ใช้งานระบบปฏิบัติการ Android ตัวใหม่ที่มีชื่อว่า Manic โดยทีมวิจัย Mobile Threat Intelligence Team จาก ThreatFabric บริษัทผู้เชี่ยวชาญด้านการจัดการภัยการฉ้อโกงออนไลน์ ซึ่งทางทีมวิจัยได้ระบุว่ามัลแวร์ตัวนี้ปัจจุบันกำลังระบาดหนักอยู่ในประเทศยูเครนด้วยผ่านทางการแอบอ้างตัวเองเป็นแอปพลิเคชันธนาคาร, แอปพลิเคชันของทางรัฐ, แอปพลิเคชันด้านคริปโตเคอร์เรนซี, และแอปพลิเคชันของสถาบันการเงินต่าง ๆ ในรัสเซียและทวีปยุโรป เป็นต้น โดยมีมัลแวร์ตัวนี้จะคอยจับตาดู (Monitor) แอปพลิเคชันมากว่า 169 แอป ในหมวด แอปพลิเคชันของทางรัฐ, แอปพลิเคชันเกี่ยวกับคริปโตเคอร์เรนซี เช่น แอปของตลาดซื้อขาย (Exchange) และ แอปกระเป๋าเงิน (Crypto Wallet), และ แอปยืนยันตัวตนสองทาง (2FA หรือ 2-Factors Authentication) เป็นต้น
ในด้านการทำงานของมัลแวร์นั้น หลังจากเหยื่อหลงติดแอปพลิเคชันปลอมที่มีการสอดไส้มัลแวร์ลงสู่เครื่องแล้ว ตัวมัลแวร์จะขอทำการเข้าถึงโหมดช่วยเหลือผู้ใช้งานที่พิการ (Accesibility Mode) และ ระบบแจ้งเตือน (Notification) แล้วจึงใช้ความสามารถของโหมด Accesibility เพื่อเก็บข้อมูลต่าง ๆ ด้วยการดักจับการพิมพ์ (Keylogging) เช่น รหัสปลดล็อกหน้าจอ, รหัสล็อกอินอีเมล, รหัสโค้ดที่ได้รับจากข้อความสั้น (SMS หรือ Short Message Service), รหัสกู้กระเป๋าเงินคริปโต (Seed Phrases), ข้อความยาว เป็นต้น ซึ่งในการดักจับรหัส PIN ของมัลแวร์ตัวนี้ด้วยการใช้ Accessibility Mode ดักจับจากแผงป้อนตัวเลบ (Numeric Keypad) ของจริงแทนที่จะเป็นการใช้หน้าจอซ้อน (Overlay) นอกจากนั้นยังมีการใช้งานฟังก์ชัน autoEnterPin ที่ใช้ในการป้อนรหัส PIN เพื่อปลดล็อกหน้าจอโดยที่เหยื่อไม่รู้ตัวอย่างอัตโนมัติอีกด้วย
โดยข้อมูลที่ดักจับได้ทั้งหมดนั้นจะถูกบันทึกเป็น Log ที่มีข้อมูลต่าง ๆ ครบถ้วน ไม่ว่าจะเป็นตัวข้อความ, ชื่อแอป, ชื่อแพ็คเกจ (Package), ช่วงเวลา (Timestamp), และแหล่งที่มาของข้อความว่ามาจากการป้อนแบบใด เช่น การป้อนเอง (Manual Input) หรือ การป้อนผ่านทางบันทึกกรอกฟอร์มอัตโนมัติ (Autofill) เป็นต้น ซึ่งในการส่งออกข้อมูลเหล่านี้สามารถทำได้แม้เครื่องไม่ได้เชื่อมต่อกับเครือข่ายอินเทอร์เน็ต ด้วยการใช้กลไกเก็บข้อมูลและส่งต่อ (Store-and-Forward Relay) ซึ่งในจุดนี้เครื่องที่ติดมัลแวร์จะตรวจหาเครื่องที่ติดมัลแวร์ตัวเดียวกันผ่านทางช่องทาง Wi-Fi Direct, Bluetooth RFCOMM, หรือ BLE GATT แล้วทำการส่งต่อข้อมูลไปยังเครื่องเหล่านั้น เพื่อให้เครื่องที่รับข้อมูลทำการส่งต่อข้อมูลที่ขโมยได้กลับไปยังเซิร์ฟเวอร์ควบคุม (C2 หรือ Command and Control)
นอกจากนั้น มัลแวร์ยังมีเครื่องมือที่มีชื่อว่า WebRTC เพื่อให้แฮกเกอร์สามารถเข้าถึงและควบคุมเครื่องของเหยื่อจากระยะไกลได้อย่างง่ายดาย ไม่เพียงเท่านั้นอัปเดตของมัลแวร์ในช่วงเดือนกรกฎาคมที่ผ่านมายังเสริมเขี้ยวเล็บความร้ายกาจให้กับมัลแวร์ตัวนี้อีกมากมาย ไม่ว่าจะเป็น ระบบการป้องกันการถูกวิเคราะห์ (Anti-Analysis) ที่แข็งแกร่งขึ้น, ระบบการโหลดไฟล์ DEX ในหน่วยความจำโดยตรง (In-Memory DEX Loading), ระบบการใช้หน้าจอปลอมเพื่อขโมยรหัส PIN ปลดล็อกเครื่องก่อนถึงหน้าจอปลดล็อกจริง (Lock-Secret Phishing) ทั้งยังมีการลบตัวเองออกจากหน้าจอสำหรับเปิดใช้งานแอปพลิเคชัน (App Launcher) ช่วยซ่อนตัวเองจากสายตาของเหยื่อได้มิดชิดแนบเนียนยิ่งขึ้น อีกด้วย
จากประสบการณ์การใช้งานโทรศัพท์ Android ที่ผ่านมา การระมัดระวังการดาวน์โหลดแอปฯ จากแหล่งที่ไม่น่าเชื่อถือเป็นสิ่งสำคัญมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อมัลแวร์ Manic นี้สามารถแฝงตัวเองในรูปแบบแอปพลิเคชันธนาคาร, แอปสำหรับคริปโต หรือแม้กระทั่งแอปยืนยันตัวตนสองชั้น ที่มักถูกใช้งานบ่อยๆ การที่มัลแวร์สามารถใช้โหมด Accessibility เพื่อติดตามการพิมพ์และการเข้าถึงข้อมูลสำคัญอย่าง PIN หรือ Seed Phrases เป็นสิ่งที่ควรระวังอย่างยิ่ง เพราะมันไม่ได้เพียงแค่ขโมยข้อมูลผ่านอินเทอร์เน็ตเท่านั้น แต่ยังสามารถส่งข้อมูลผ่านเครือข่ายเครื่องติดมัลแวร์ด้วยกัน ผ่าน Wi-Fi Direct หรือ Bluetooth แบบเข้ารหัส ซึ่งหมายความว่าถึงแม้มือถือจะไม่ได้ออนไลน์ ก็ยังเสี่ยงถูกขโมยข้อมูลอยู่ดี ผมเคยพบว่าการตั้งค่าความปลอดภัยบนโทรศัพท์ Android หลาย ๆ รุ่นจะรวมถึงการจำกัดการเข้าถึงโหมด Accessibility สำหรับแอปที่ไม่น่าเชื่อถือ วิธีหนึ่งที่ช่วยลดความเสี่ยงคือการตรวจสอบสิทธิ์การเข้าถึงของแอปต่าง ๆ อย่างสม่ำเสมอ รวมถึงการไม่เปิดใช้งานแอปที่ไม่น่าเชื่อถือหรือไม่ได้ดาวน์โหลดจาก Google Play Store อย่างเป็นทางการ นอกจากนี้ ผู้ใช้งานควรติดตั้งแอปแอนตี้มัลแวร์ที่มีความน่าเชื่อถือและได้รับการอัปเดตอยู่เสมอเพื่อช่วยตรวจจับภัยคุกคาม และระมัดระวังการคลิกลิงก์หรืออีเมลที่น่าสงสัย เพราะหลายครั้งมัลแวร์ Manic จะถูกปลอมตัวมากับลิงก์หรือแอปเช่นนี้ โดยสรุป แม้ว่ามัลแวร์ Manic จะเป็นภัยคุกคามที่อันตรายและมีเทคนิคขั้นสูง ผู้ใช้เองสามารถลดความเสี่ยงได้ด้วยการใส่ใจความปลอดภัยบนมือถือ รู้เท่าทันสิทธิ์การเข้าถึงของแอป และรักษาความปลอดภัยด้านข้อมูลส่วนตัวอย่างเข้มงวด