ข้าวหอมมะลิพะเยาไม่ใช่แค่ข้าวหอมธรรมดาทั่วไป แต่คือผลผลิตที่สะท้อนถึงความตั้งใจและภูมิปัญญาท้องถิ่นของคนพะเยาที่ใส่ใจตั้งแต่การเลือกพันธุ์ข้าวไปจนถึงขั้นตอนการเพาะปลูกอย่างพิถีพิถัน ผมได้มีโอกาสไปเยี่ยมชมฟาร์มข้าวหอมมะลิในจังหวัดพะเยาและสัมผัสบรรยากาศการทำงานจริง รู้สึกประทับใจมากกับความร่วมมือกันระหว่างเกษตรกรและผู้เชี่ยวชาญในโครงการขับเคลื่อนภาพลักษณ์สินค้า GI ที่สนับสนุนโดยกระทรวงพาณิชย์ ทำให้ข้าวหอมมะลิพะเยามีคุณภาพสูงและได้รับการรับรองมาตรฐานระดับประเทศ สิ่งที่ทำให้ข้าวหอมมะลิพะเยาโดดเด่นคือความหอมที่เป็นเอกลักษณ์ เมล็ดข้าวไม่แข็งกระด้าง แต่มีความนุ่ม ละมุน เมื่อหุงสุกแล้วจะมีกลิ่นหอมอย่างอ่อนโยน เหมาะสำหรับทุกเมนู โดยเฉพาะอาหารเหนือ เช่น ข้าวซอย น้ำพริกหนุ่ม หรือแม้แต่เมนูง่ายๆ อย่างข้าวสวยทานคู่กับแคบหมู ที่จริงๆ แล้ว แคบหมูก็เป็นอีกหนึ่งของฝากขึ้นชื่อในพื้นที่ด้วยเช่นกัน สิ่งที่ผมได้เรียนรู้จากชาวบ้านคือต้องพิถีพิถันในเรื่องการเลือกพันธุ์ข้าว เช่น ชนิด “เช่มชันขาวน” ที่มีการปลูกในพื้นที่เฉพาะเจาะจงเท่านั้น อีกทั้งยังมีการตรวจสอบสอบมาตรฐานคุณภาพ (105) เพื่อให้มั่นใจว่าข้าวที่จำหน่ายออกสู่ตลาดนั้นเป็นข้าวหอมมะลิพะเยาของแท้จริงที่มีคุณภาพสูง โดยรวมแล้ว ข้าวหอมมะลิพะเยาไม่ได้เป็นแค่ข้าวหอมธรรมดาแต่เป็นการรวมตัวของผืนแผ่นดิน ภูมิปัญญา และวัฒนธรรมท้องถิ่นที่ผสมผสานกันอย่างลงตัว ถ้าคุณมีโอกาสได้มาพะเยา อยากแนะนำให้ลองชิมข้าวหอมมะลิพะเยาแท้ๆ เพื่อสัมผัสรสชาติและกลิ่นหอมที่เป็นเอกลักษณ์นี้ จะได้รู้ว่าข้าวไทยแท้ๆ ที่มี GI สามารถสร้างความภูมิใจและคุณค่าทางวัฒนธรรมได้มากขนาดไหน