โลกธรรม8

เวลาพูดถึง “โลกธรรม 8” ฉันชอบนึกถึงภาพพระภิกษุนั่งสมาธิใต้ต้นไม้ใหญ่ แล้วรอบ ๆ มีคำว่า ลาภ เสื่อมลาภ ยศ เสื่อมยศ สรรเสริญ นินทา สุข ทุกข์ ล้อมอยู่ เหมือนเตือนว่าไม่ว่าเราจะอยู่จุดไหนของชีวิต วงล้อพวกนี้จะหมุนมาเจอเราเสมอ สิ่งที่ต่างคือ “ใจเราไหวแค่ไหน” โลกธรรม 8 แปลแบบเข้าใจง่ายคือ 4 คู่ที่มักมาด้วยกัน 1) ลาภ–เสื่อมลาภ: ได้มา/เสียไป เช่น เงิน งาน โอกาส ของรักของหวง 2) ยศ–เสื่อมยศ: ได้ตำแหน่ง/เสียภาพลักษณ์ เช่น ถูกเลื่อนขั้น หรือถูกลดบทบาท 3) สรรเสริญ–นินทา: มีคนชม/มีคนว่า ทั้งต่อหน้าและลับหลัง 4) สุข–ทุกข์: ความสบายใจ/ความคับข้องใจ ทั้งจากกายและใจ สิ่งที่ฉันได้จากการทบทวน “มียศเสื่อมยศ มีลาภเสื่อมลาภ” คือมันไม่ใช่คำปลอบใจให้ช่างมัน แต่เป็นการยอมรับความจริงเพื่อกลับมาคุมการตอบสนองของตัวเอง เวลาได้ลาภหรือคำชม เรามักเผลอหลงจนตั้งความหวังสูง พอวันหนึ่งเสื่อมลาภหรือโดนนินทา ใจก็ร่วงแรงกว่าเดิม เพราะยึดว่ามันต้องอยู่กับเรา วิธีที่ฉันใช้ฝึก “ไม่หวั่นไหว” (ทำแบบบ้าน ๆ แต่ได้ผล) - ตั้งสติด้วยการ “ตั้งชื่อเหตุการณ์”: แทนที่จะคิดว่า “เขาไม่ชอบเรา” ฉันจะบอกตัวเองว่า “นี่คือโลกธรรมข้อ นินทา” หรือ “นี่คือเสื่อมยศ” แค่เปลี่ยนคำเรียก ใจจะถอยออกมามองได้มากขึ้น - เช็ก 2 อย่างทุกครั้ง: (1) เรื่องนี้จริงไหม (2) ถ้าจริง เราแก้ส่วนไหนได้บ้าง ถ้าไม่จริง ก็ไม่ต้องเอามาเป็นตัวตน - ทำสมาธิสั้น ๆ แบบจับลมหายใจ 1 นาที: หายใจเข้ารู้ หายใจออกรู้ พอใจเริ่มนิ่ง จะเห็นว่า “ความรู้สึก” เกิดแล้วก็ดับ ไม่จำเป็นต้องรีบตอบโต้ - ฝึกวางเท่าที่ควบคุมได้: ลาภ ยศ คำชม คำนินทา บางส่วนอยู่นอกการควบคุม แต่ความตั้งใจ ความซื่อสัตย์ และการกระทำวันนี้อยู่ในมือเรา ลองใช้ในชีวิตจริง เช่น วันที่งานปัง (ลาภ/สรรเสริญ) ให้ขอบคุณแล้วทำต่อโดยไม่หลง วันที่งานพลาด (เสื่อมลาภ/นินทา) ให้เรียนรู้และปรับโดยไม่ตีค่าตัวเองต่ำเกินไป สุดท้ายโลกธรรมยังหมุนเหมือนเดิม แต่เราจะค่อย ๆ เป็นคนที่ “เห็นมัน” มากกว่า “ถูกมันลากไป”