ฮองเฮา

หลายคนคงเคยได้ยินคำว่า “ฮองเฮา” จากซีรีส์จีนแนววังหลวง แล้วแอบสงสัยว่าแท้จริง “ฮองเฮา คืออะไร” และ “ฮองเฮาแปลว่าอะไร” กันแน่ จากที่เราไปหาข้อมูลมา สรุปแบบอ่านง่ายได้ประมาณนี้ค่ะ ฮองเฮา (皇后) แปลตรงตัวคือ “จักรพรรดินี” หรือ “พระมเหสีเอก” ของฮองเต้ (皇帝) ซึ่งฮองเต้ก็คือ “จักรพรรดิ” หรือกษัตริย์สูงสุดของแผ่นดินจีนในระบบจักรวรรดิ ดังนั้นถ้าถามว่า “ฮองเฮาคือใคร” คำตอบคือ ภรรยาหลวง/คู่สมรสหลักที่มีสถานะสูงสุดในฝ่ายใน ไม่ใช่สนมทั่วไปค่ะ ความต่างระหว่าง “ฮองเฮา” กับ “ฮองเต้” คือ ฮองเต้เป็นผู้ปกครองสูงสุด มีอำนาจทางการเมือง การทหาร และการบริหารบ้านเมือง ส่วนฮองเฮาเป็นผู้นำฝ่ายใน ดูแลระเบียบพิธีการในวัง การจัดการเหล่าสนม/นางใน และเป็นสัญลักษณ์ความชอบธรรมของราชสำนักในเชิงพิธีกรรมด้วย (ในบางยุคบางคนมีอิทธิพลทางการเมืองมาก แต่ตำแหน่งหลักคือฝั่งในค่ะ) ถ้าพูดถึง “ตำแหน่งฮองเฮา” ในระบบวังหลวง โดยเฉพาะช่วง “ราชวงศ์ชิง” (ชาวแมนจูปกครอง) โครงสร้างฝ่ายในมักมีลำดับชั้นชัดเจน ฮองเฮาอยู่สูงสุด รองลงมาจึงเป็นตำแหน่งสนมระดับต่าง ๆ (ชื่อยศอาจต่างกันตามยุค) ทำให้ในเรื่องแนววังหลวงเราจะเห็นการแข่งขันเพื่อขึ้นเป็นฮองเฮา เพราะมันหมายถึงอำนาจในวังและเกียรติยศสูงสุดของฝ่ายในนั่นเอง อีกคำที่คนชอบค้นคู่กันคือ “ฮองเฮา ฮ่องเต้ คืออะไร” จริง ๆ คือคู่ตำแหน่งสูงสุดของจักรวรรดิ: ฮองเต้ = จักรพรรดิ, ฮองเฮา = จักรพรรดินี/พระมเหสีเอก ถ้าเจอเขียนว่า “ฮ่องเฮา” ก็เป็นการสะกดอีกแบบในภาษาไทย ความหมายเดียวกันค่ะ ส่วนเรื่อง “มงกุฎฮองเฮา” หรือเครื่องศีรษะ/เครื่องประดับของฮองเฮา ถ้าสังเกตจากภาพแนวแต่งชุดโบราณ จะเด่นมากที่ศีรษะจะมีเครื่องประดับอลังการ ประดับดอกไม้ อัญมณี งานปักสีทอง และการแต่งหน้าจัดเต็ม เพราะเป็นสัญลักษณ์ฐานะและพิธีการ ยิ่งงานราชพิธีหรือชุดเต็มยศ รายละเอียดจะเยอะเป็นพิเศษ (บางแบบจะมีโทนทอง-ดำ ปักลวดลายหรู ๆ คล้ายที่เราเห็นตามคอสเพลย์/ถ่ายแบบจีนโบราณ) สุดท้ายคำว่า “นักรบแมนจู” ที่มักโผล่มาพร้อม “ราชวงศ์ชิง” คือกลุ่มชนแมนจูผู้ก่อตั้ง/คุมอำนาจในราชวงศ์ชิง ทำให้ธรรมเนียมบางอย่างในวังชิงมีเอกลักษณ์ต่างจากราชวงศ์ก่อน ๆ เล็กน้อย ใครดูซีรีส์ชิงบ่อย ๆ จะยิ่งเห็นชัดค่ะ