การสังเกตจันทร์เสี้ยวแรก (ฮีลาล) เพื่อกำหนดเดือนเชาวัล (Shawwal) ฮ.ศ. 1447
สิ้นสุดการถือศีลอดของชาวมุสลิม
เนื่องจากวันพฤหัสบดีที่ 19 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2569 ตรงกับวันที่ 1 เดือนรอมฎอน (Ramadan เดือนที่ 9 ในปฏิทินอิสลาม) ฮ.ศ. 1447 และเป็นวันที่ชาวไทยมุสลิมเริ่มถือศีลอดเดือนรอมฎอน ดังนั้น วันที่ชาวไทยมุสลิมจะต้องออกมาสังเกตดวงจันทร์เสี้ยวแรก (ฮีลาล) ในครั้งต่อไปคือ ช่วงเย็นวันที่ 29 เดือนรอมฎอน เวลาหลังดวงอาทิตย์ตกลับขอบฟ้า ซึ่งปีนี้จะตรงกับวันพฤหัสบดีที่ 19 มีนาคม พ.ศ. 2569 เพื่อกำหนดวันที่ 1 เดือนเชาวัล (Shawwal เดือนที่ 10 ในปฏิทินอิสลาม) ประจำปีฮิจเราะห์ศักราช 1447 และเพื่อกำหนดวันอีดิ้ลฟิตรี วันเฉลิมฉลองของชาวมุสลิมหลังจากที่ได้ถือศีลอดตลอดทั้งเดือนรอมฎอน
หากการสังเกตดวงจันทร์ในวันเวลาดังกล่าว มีผู้สังเกตเห็นดวงจันทร์เสี้ยวแรก ชาวไทยมุสลิมจะกำหนดให้วันศุกร์ที่ 20 มีนาคม พ.ศ. 2569 เป็นวันอีดิ้ลฟิตรี วันเฉลิมฉลองของชาวมุสลิมหลังจากถือศีลอดมาตลอดทั้งเดือนรอมฎอน หรือวันที่ 1 เดือนเชาวัล ประจำปีฮิจเราะห์ศักราช 1447
แต่หากวันพฤหัสบดีที่ 19 มีนาคม พ.ศ. 2569 หลังดวงอาทิตย์ตกลับขอบฟ้า ไม่มีผู้สังเกตเห็นดวงจันทร์เสี้ยวแรก ชาวไทยมุสลิมจะนับให้วันศุกร์ที่ 20 มีนาคม พ.ศ. 2569 เป็นวันที่ 30 เดือนรอมฎอน (Ramadan) หรือเป็นวันสุดท้ายของการถือศีล อดเดือนรอมฎอน ในปีฮิจเราะห์ศักราชนี้ และเมื่อดวงอาทิตย์ตกลับขอบฟ้าในวันดังกล่าว จะเป็นเวลาเริ่มต้นเดือนใหม่ทันที โดยจะนับให้วันที่ 1 เดือนเชาวัล หรือวันอีดิ้ลฟิตรี ฮ.ศ. 1447 ตรงกับวันเสาร์ที่ 21 มีนาคม พ.ศ. 2569
______________
ข้อมูลดวงจันทร์
ดวงจันทร์ดับเกิดขึ้นในวันพฤหัสบดีที่ 19 มีนาคม พ.ศ. 2569 เวลาประมาณ 08:26 น. ดังนั้น ช่วงเวลาสังเกตดวงจันทร์เสี้ยวแรก (Hilal) หลังดวงอาทิตย์ตกในวันพฤหัสบดีที่ 19 มีนาคม พ.ศ. 2569 ในเขตพื้นที่ประเทศไทย ดวงจันทร์มีอายุประมาณ 10 ชั่วโมง
- อำเภอเมืองสงขลา จังหวัดสงขลา
ดวงจันทร์ตกหลังดวงอาทิตย์ 16 นาที
ดวงอาทิตย์ตกเวลา 18:28 น. ที่มุมทิศ (Azimuth) ที่ 270 องศา
ดวงจันทร์ตกเวลา 18:44 น. ที่มุมทิศ (Azimuth) ที่ 274 องศา
- กรุงเทพมหานคร ดวงจันทร์ตกหลังดวงอาทิตย์ 17 นาที
ดวงอาทิตย์ตกเวลา 18:29 น. ที่มุมทิศ (Azimuth) ที่ 270 องศา
ดวงจันทร์ตกเวลา 18:46 น. ที่มุมทิศ (Azimuth) ที่ 274 องศา
- อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ ดวงจันทร์ตกหลังดวงอาทิตย์ 19 นาที
ดวงอาทิตย์ตกเวลา 18:35 น. ที่มุมทิศ (Azimuth) ที่ 270 องศา
ดวงจันทร์ตกเวลา 18:54 น. ที่มุมทิศ (Azimuth) ที่ 274 องศา
*หมายเหตุ การกำหนดวันที่ 1 ของเดือนกอมารียะห์ (เดือนของปฏิทินอิสลาม) ให้ยึดผลการสังเกตการณ์ดวงจันทร์เสี้ยวแรก (ฮีลาล) หรือผลประกาศจากจุฬาราชมนตรีเป็นหลัก
เรียบเรียง: รอยาลี มามะ - เจ้าหน้าที่สารสนเทศดาราศาสตร์ สดร.
จากประสบการณ์ส่วนตัวของผมในการสังเกตจันทร์เสี้ยวแรกหรือฮีลาลในช่วงสิ้นสุดเดือนรอมฎอนและเริ่มเดือนเชาวัล พบว่าเป็นกิจกรรมที่ต้องอาศัยความอดทนและความแม่นยำสูง เพราะต้องสังเกตดวงจันทร์ในช่วงเวลาหลังพระอาทิตย์ตกเพื่อยืนยันการปรากฏของจันทร์เสี้ยวที่บางเบาและอยู่ใกล้ขอบฟ้า สำหรับปีฮ.ศ. 1447 นี้ ซึ่งตรงกับเดือนมีนาคม 2569 ข้อมูลเวลาทางดาราศาสตร์ชี้ชัดว่าดวงจันทร์ดับเกิดขึ้นเวลา 08:26 น. ของวันที่ 19 มีนาคม ทำให้จันทร์เสี้ยวมีอายุประมาณ 10 ชั่วโมงในเวลาเมื่อพระอาทิตย์ตก เพื่อการสังเกตในพื้นที่ต่างๆ ของไทย เช่น สงขลา กรุงเทพมหานคร และเชียงใหม่ ควรตั้งเวลาสังเกตหลังพระอาทิตย์ตกประมาณ 16-19 นาที เพราะเวลาที่ดวงจันทร์ตกจะล่าช้าไปจากพระอาทิตย์ประมาณนั้น จึงมีโอกาสสูงในการเห็นจันทร์เสี้ยวแรก สิ่งที่ผมอยากแนะนำสำหรับผู้ที่สนใจร่วมสังเกตการณ์ คือ ควรเลือกสถานที่ที่มีเส้นขอบฟ้าโล่ง กว้าง และไม่มีสิ่งกีดขวาง เพราะจันทร์เสี้ยวจะปรากฏอยู่บริเวณขอบฟ้า โดยทิศทางประมาณ 270-274 องศา (ทิศตะวันตก) นอกจากนี้ควรเตรียมอุปกรณ์ช่วยเช่น กล้องสองตาหรือกล้องส่องทางไกล เพื่อช่วยการมองเห็นที่ชัดเจนขึ้นและที่สำคัญควรรวบรวมผลการสังเกตจากหลายพื้นที่เพื่อประกอบการตัดสินใจกำหนดวันอีดิ้ลฟิตรีอย่างเหมาะสม การสังเกตจันทร์เสี้ยวแรกไม่ใช่เพียงกิจกรรมทางดาราศาสตร์เท่านั้น แต่ยังเป็นพลวัตที่เชื่อมโยงการปฏิบัติศาสนกิจของชาวมุสลิมกับปรากฏการณ์ธรรมชาติ โดยจะมีผลต่อกำหนดการถือศีลอดและวันเฉลิมฉลอง ซึ่งช่วยกระชับความสัมพันธ์ในชุมชนและรักษาประเพณีสืบทอดมาหลายศตวรรษ ทั้งนี้ การยึดถือประกาศอย่างเป็นทางการจากจุฬาราชมนตรีก็เป็นเรื่องสำคัญ เพราะจะช่วยสร้างความเป็นเอกภาพของชุมชนมุสลิมในประเทศในการกำหนดวันสำคัญทางศาสนาอย่างแม่นยำและสอดคล้องกัน