แห่ฮ้อมโฮมขวัญ :: สารอีสาน

หลายคนเสิร์ชหา “โฮมขวัญ/แห่ฮ้อมโฮมขวัญ เนื้อเพลง” เพราะอยากได้คำร้องไว้ใช้ในงานบุญ งานมงคล หรือพิธีสู่ขวัญแบบอีสาน จุดสำคัญของแห่ฮ้อมโฮมขวัญคือ “การเชิญขวัญให้กลับมาอยู่กับเนื้อกับตัว” บรรยากาศจะครึกครื้น มีหมอลำ/พิณ/กลอง แห่ไปพร้อมกัน แล้วพอถึงเวลาพิธีจะนั่งล้อม (เหมือนคำที่ได้ยินบ่อยว่า “มานั่งล้อมพาขวัญ…”) เพื่อให้ผู้เฒ่าผู้แก่หรือหมอพราหมณ์กล่าวบทเชิญขวัญ สิ่งที่อยากแชร์เพิ่มจากที่เคยเตรียมงานเองคือ “เครื่องบูชา/เครื่องสู่ขวัญ” มักจัดเป็นพานบายศรีหรือพานขวัญ แล้วแต่พื้นที่ แต่ของที่เห็นบ่อยๆ ได้แก่ ข้าวตอก ดอกไม้ ธูปเทียน ข้าวเหนียว ไข่ต้ม กล้วย อ้อย มะพร้าว น้ำสะอาด หรือของหวานเล็กๆ น้อยๆ บางบ้านเพิ่มผ้าขาวม้า/ผ้าแพร เพื่อผูกข้อมือให้พร พอจัดเครื่องครบ จะช่วยให้การกล่าวบทสู่ขวัญลื่นไหล เพราะแต่ละช่วงในบทมักไล่ “เอ่ยถึงเครื่องบูชา” แล้วค่อย “เชิญขวัญ” กลับมา ถ้าใครกำลังหา “บทสู่ขวัญทั่วไป/สูตรขวัญ” แบบใช้ได้หลายโอกาส (รับขวัญนาค รับขวัญลูกหลาน หายป่วย กลับจากเดินทาง หรือเริ่มงานใหม่) โครงที่นิยมจะประมาณนี้: (1) กล่าวบูชาครู/สิ่งศักดิ์สิทธิ์ (2) เอ่ยชื่อผู้รับขวัญและเหตุผลที่ทำพิธี (3) บรรยายเครื่องบูชาและความหมาย (4) คำเชิญขวัญให้กลับมาอยู่กับกาย ใจ และบ้าน (5) อวยพรให้มีโชค มีเงิน มีข้าวปลา ปลอดภัย ทำมาค้าขึ้น (6) ปิดท้ายด้วยการผูกข้อมือและให้รับของกินมงคล อีกอย่างที่ช่วยให้คนร้องตามได้คือการซ้อม “ท่อนฮุค/ท่อนซ้ำ” ของแห่โฮมขวัญก่อนเริ่มงาน เพราะคำอีสานบางคำออกเสียงต่างจากไทยกลาง ถ้าจะใช้ในงานบุญม่วนๆ แบบ “ลายพิณแห่ ฟ้อนอ้อมบ้าน” แนะนำให้เลือกจังหวะที่ทุกคนพอเต้นตามได้ และเตรียมคนคุมแถวแห่ให้เดินเป็นระเบียบ จะได้ไม่ชนกันตอนฟ้อน สุดท้าย ถ้าตั้งใจเอาไปใช้จริง แนะนำให้เช็กสำเนียงและคำในบทให้เข้ากับพื้นที่ (อีสานเหนือ/อีสานใต้คำจะไม่เหมือนกัน) และให้ผู้ใหญ่ในชุมชนช่วยดูอีกที เพื่อให้ถ้อยคำเชิญขวัญสุภาพ ถูกธรรมเนียม และฟังรื่นหูในพิธีค่ะ