Vernacular Objects

หลายคนถามว่า “vernacular คืออะไร” เพราะเจอคำนี้ในชื่องาน Vernacular Objects แล้วงงเหมือนกัน ตอนแรกเราก็คิดว่าเป็นศัพท์เฉพาะสายอาร์ต แต่พอเดินดูงานถึงเริ่มจับทางได้ชัดขึ้น vernacular (เวอร์แนคคิวลาร์) ถ้าแปลแบบเข้าใจง่าย ๆ คือ “ภาษาถิ่น/ของพื้นถิ่น” หรือสิ่งที่เกิดจากวิถีชีวิตจริงของคนในพื้นที่ ไม่ได้ถูกออกแบบให้สวยหรือเป็นทางการตั้งแต่แรก แต่ค่อย ๆ เกิดจากความจำเป็น ความคุ้นมือ และการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า พอมาอยู่ในโลกศิลปะ คำนี้เลยไม่ได้หมายถึงภาษาอย่างเดียว แต่หมายถึง “รูปแบบและความคิด” ที่คนธรรมดาใช้จัดการชีวิตประจำวันด้วย ในนิทรรศการ Vernacular Objects เรารู้สึกว่าสิ่งที่น่าสนใจคือการเอา “ของธรรมดามาก ๆ” มาทำให้เราอ่านเมืองได้ เช่น ลังพลาสติกสีแดง-เขียวที่ถูกผูกรวมกัน กรวยจราจร โครงสร้างไม้ชั่วคราว ท่อ PVC สีฟ้า แผ่นอะคริลิกดัดโค้ง หรือแม้แต่ของที่ดูคล้ายอุปกรณ์จองที่จอดรถแบบไม่เป็นทางการ พอวางในพื้นที่จัดแสดงแบบดิบ ๆ ของ Bangkok Kunsthalle มันกลายเป็นเหมือนประโยคหนึ่งของเมืองที่เรามองข้ามมาตลอด ถ้าจะตีความแบบคนดูงานทั่วไป (แบบเรา) “vernacular objects” คือวัตถุที่เป็นหลักฐานว่าเมืองทำงานยังไงเมื่อไม่มีคู่มือ—คนใช้ของที่มีอยู่รอบตัวมาจัดระเบียบพื้นที่ ต่อรองการใช้ถนน/ซอย หรือสร้างระบบเล็ก ๆ ให้ชีวิตไหลลื่นขึ้น มันไม่ใช่ดีไซน์ที่เนี๊ยบ แต่เป็นดีไซน์ที่ฉลาดและจริง ทริคที่ทำให้ดูงานสนุกขึ้น: ลองเดินแล้วถามตัวเอง 3 ข้อ 1) ของชิ้นนี้เดิมที “ใช้ทำอะไร” ในถนนจริง ๆ? (เช่น กันที่ จองที่จอด บอกแนวเขต) 2) ทำไมต้องเป็นวัสดุนี้—ทำไมต้องลังพลาสติก/ท่อ PVC/เศษไม้? (คำตอบมักเกี่ยวกับหาได้ง่าย ราคาถูก ซ่อมได้) 3) พอมันถูกย้ายมาอยู่ในแกลเลอรี ความหมายเปลี่ยนยังไง? จากของใช้ กลายเป็นเรื่องเล่าเกี่ยวกับเยาวราชและการเอาตัวรอดในเมือง อีกอย่างที่ชอบคือแนวคิด “ภาษาที่ไม่หยุดนิ่ง” เพราะองค์ประกอบในงานมีสิทธิ์ปรับเปลี่ยนได้ ทำให้เรารู้สึกว่าความหมายของเมืองก็ไม่เคยนิ่งเหมือนกัน—วันนี้เป็นแบบนี้ พรุ่งนี้คนก็หาทางใหม่ ปรับของใหม่ แล้วเมืองก็เขียนประโยคใหม่ตลอดเวลา ใครกำลังหานิทรรศการศิลปะในกรุงเทพฯ ที่เข้าฟรีและได้มุมมองใหม่ ๆ ต่อเยาวราช งานนี้คุ้มมาก แนะนำเผื่อเวลาเดินดูช้า ๆ แล้วลองสังเกตรายละเอียดวัสดุแต่ละชิ้น (รอยผูก รอยต่อ รอยสึก) เพราะมันคือ “สำเนียง” ของพื้นที่นั้นจริง ๆ สถานที่: Bangkok Kunsthalle ชั้น 1 ช่วงจัดแสดง: วันนี้ – 15 มีนาคม 2569 เวลา: พุธ–อาทิตย์ 14.00–20.00 น. (เข้าฟรี) การเดินทาง: MRT หัวลำโพง แล้วเดินประมาณ 600 เมตร