แถลงการณ์กรมอุทยาน เรื่องเจ้าแก้ว
🎯 แถลงการณ์กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ชี้แจงภารกิจเคลื่อนย้าย “สีดอแก้ว” สู่ศูนย์ปรับพฤติกรรมช่องกล่ำบน เป้าหมายเพื่อสวัสดิภาพช้างป่า ความปลอดภัยของพี่น้องประชาชน
.
22 มกราคม 2569 ตามที่กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช โดยสำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 1 (ปราจีนบุรี) ได้ดำเนินการเคลื่อนย้ายช้างป่า “สีดอแก้ว” (หรือกำนันแก้ว) จากพื้นที่ต ำบลทุ่งมหาเจริญ เข้าสู่สถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าช่องกล่ำบน จังหวัดสระแก้ว เมื่อวันที่ 21-22 มกราคมที่ผ่านมานั้น กรมอุทยานฯ ขอชี้แจงสร้างความเข้าใจต่อสาธารณชนและกลุ่มคนรักสัตว์ป่าในประเด็นสำคัญดังนี้
1. สวัสดิภาพของ “สีดอแก้ว” คือลำดับความสำคัญสูงสุด กรมอุทยานฯ ขอยืนยันว่าการดูแลสวัสดิภาพของสีดอแก้ว สำหรับกรณีการล่ามโซ่ที่ปรากฏในสื่อนั้น เป็นเพียง “ขั้นตอนชั่วคราว” ในช่วง 2-3 วันแรก เพื่อรอให้ช้างฟื้นตัวจากภาวะยาซึมและเพื่อให้ทีมสัตวแพทย์สามารถเข้าตรวจสุขภาพได้อย่างปลอดภัย เมื่อสภาพร่างกายคงที่ เจ้าหน้าที่จะดำเนินการปลดโซ่ออกทันที เพื่อปล่อยเข้าสู่คอกปรับพฤติกรรมมาตรฐานวิศวกรรม (พลายไขนุ้ยโมเดล) ซึ่งมีความแข็งแรง ปลอดภัย และมีพื้นที่กว้างขวางเพียงพอสำหรับการพักฟื้นและปรับพฤติกรรม โดยมีทีมสัตวแพทย์และควาญช้างดูแลอย่างใกล้ชิดตลอด 24 ชั่วโมง
2. ขอความเห็นใจให้พี่น้องประชาชนในพื้นที่ผู้เดือดร้อน เราเข้าใจดีถึงความรักและความห่วงใยที่ประชาชนมีต่อสีดอแก้ว แต่อยากขอให้เห็นใจพี่น้องประชาชนในตำบลทุ่งมหาเจริญด้วยเช่นกัน ตลอดเวลาที่ผ่านมา สีดอแก้วถูกเคลื่อนย้ายกลับเข้าป่าไม่น้อยกว่า 7 ครั้ง ทุกครั้งจะหลบหนีกลับเข้ามาหากินในพื้นที่ชุมชนมาโดยตลอด ชาวบ้านต้องใช้ชีวิตอยู่บนความเสี่ยงและความหวาดระแวง เนื่องจากสีดอแก้วมีความฉลาดสูงและมีพฤติกรรมหากินในพื้นที่ชุมชน มักเข้าหาชุมชนเพื่อหาอาหาร ทำลายทรัพย์สิน ยุ้งฉางจนเกิดพฤติกรรมเลียนแบบที่เป็นอันตราย การเคลื่อนย้ายครั้งนี้จึงไม่ใช่การกักขัง
แต่คือการ “ปกป้องทุกชีวิต” เพื่อลดการเผชิญหน้าและป้องกันอุบัติเหตุรุนแรงที่อาจนำไปสู่ความ สูญเสียต่อทั้งชีวิตคนและตัวช้างเอง
3. เจ้าหน้าที่อาสาชุดเฝ้าระวังฯทำงานหนักเพื่อความปลอดภัยของทุกฝ่าย เบื้องหลังภารกิจคือการทุ่มเทเสียสละของเจ้าหน้าที่และอาสาชุดเฝ้าระวังฯ ที่ต้องทำงานหนักท่ามกลางความเสี่ยงสูงตลอด 24 ชั่วโมงต่อเนื่องทุกวัน ความเหนื่อยยากของเจ้าหน้าที่ที่ต้องเผชิญหน้ากับช้างป่า มีเป้าหมายเดียวคือการยับยั้งความสูญเสีย ซึ่งผลจากการทำงานหนักอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้สถิติความเสียหายและการเสียชีวิตของทั้งคนและสัตว์ป่าลดลงไปอย่างมากในช่วงที่ผ่านมา
4.รายงานจำนวนผู้เสียชีวิต/บาดเจ็บ จากช้างป่าตั้งแต่ปี 2555-ปัจจุบัน มีผู้เสียชีวิต 274 ราย บาดเจ็บ 252 ราย และมีช้างป่าตาย 260 ตัว บาดเจ็บ 95 ตัว (ปี 2555-ปัจจุบัน)
สำหรับปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 มีผู้เสียชีวิต 7 ราย บาดเจ็บ 16 ราย ช้างป่าตาย 16 ตัว บาดเจ็บ จำนวน 8 ตัว
5. เป้าหมายสุดท้ายคือการคืน "สีดอแก้ว" สู่ป่าที่สมบูรณ์ กรมอุทยานฯ ไม่ได้มุ่งหวังจะเลี้ยงสีดอแก้วไว้ในศูนย์ฯตลอดชีวิต แต่คือการเข้าสู่กระบวนการฟื้นฟูสัญชาตญาณสัตว์ป่าตามหลักวิชาการ หากการประเมินสุขภาพและพฤติกรรมอยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสม เราพร้อมที่จะส่งสีดอแก้วกลับคืนสู่ป่าธรรมชาติในพื้นที่ป่าลึกที่ปลอดภัยและห่างไกลจากชุมชน
กรมอุทยานแห่งชาติฯ ขอขอบคุณในทุกความห่วงใยและข้อเสนอแนะ เรามุ่งมั่นที่จะดำเนินงานอย่างโปร่งใส และพร้อมรายงานความคืบหน้าของสีดอแก้วให้สาธารณชนทราบอย่างต่อเนื่อง
ขอแสดงความนับถือ
กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช
จากที่ตามข่าว “ช้างป่า” อย่างสีดอแก้ว/พลายกิ่งแก้ว หลายคนจะติดใจอยู่ 2 เรื่องเหมือนกันคือ 1) ทำไมต้องเคลื่อนย้ายออกจากพื้นที่ชุมชน และ 2) ทำไมในภาพถึงเห็นมีโซ่ล่ามขาหน้าอยู่ เลยอยากแชร์มุมมองแบบสรุปเข้าใจง่าย เผื่อใครกำลังหาคำอธิบายที่เป็นขั้นตอนค่ะ อย่างแรก เรื่อง “ย้ายช้างป่าเข้าศูนย์ปรับพฤติกรรม” โดยหลักแล้วมักเกิดเมื่อช้างมีพฤติกรรมออกนอกป่ามาหากินใกล้คนซ้ำ ๆ จนเกิดความเสี่ยง ทั้งกับชาวบ้าน (อุบัติเหตุ คนบาดเจ็บ/เสียชีวิต ทรัพย์สินเสียหาย) และกับช้างเอง (โดนทำร้าย โดนรถชน หรือเจ็บจากการปะทะ) เคสที่ช้างถูกผลักดันกลับป่าแล้วกลับเข้ามาใหม่หลายครั้ง มันสะท้อนว่าเส้นทางหากินเริ่ม “ติดนิสัย” และอาจมีการเลียนแบบพฤติกรรมในฝูงตามมาได้ การแยกออกมาปรับพฤติกรรมจึงเหมือนการลดจุดปะทะก่อน ไม่ใช่ย้ายไปขังถาวรทันที อย่างที่สอง เรื่อง “โซ่ล่าม” ในภาพ OCR จะเห็นว่าสีดอแก้วยืนในคอก มีรั้วกั้น และมีโซ่ล่ามขาหน้าตามขั้นตอนฟื้นตัวจากยาซึม/ตรวจสุขภาพ จุดนี้คนส่วนใหญ่กังวลเรื่องสวัสดิภาพ ซึ่งเข้าใจได้มาก ๆ แต่ในงานช่วยเหลือสัตว์ป่าขนาดใหญ่ ช่วงแรกหลังเคลื่อนย้ายมักต้องมีมาตรการควบคุมแบบชั่วคราว เพื่อให้สัตวแพทย์เข้าประเมินอาการได้ปลอดภัย ลดโอกาสที่ช้างตื่นตกใจจนชนคอกหรือทำร้ายตัวเอง และลดความเสี่ยงต่อเจ้าหน้าที่ด้วย โดยปกติจะเน้น “ใช้ให้น้อยที่สุด-สั้นที่สุด” พอช้างฟื้นจากยาซึมและสภาพนิ่ง จึงค่อยปลดและเข้าสู่คอกปรับพฤติกรรมที่เหมาะสมกว่า ถ้าจะติดตามข่าวแนวนี้ให้รอบด้าน แนะนำให้เช็ก 3 อย่าง: (1) สถานที่ที่ย้ายไปเป็นศูนย์ปรับพฤติกรรม/สถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าที่มีมาตรฐานและทีมสัตวแพทย์หรือไม่ (2) มีการสื่อสารเรื่องระยะเวลา “มาตรการชั่วคราว” ชัดเจนไหม เช่น ล่ามโซ่ช่วงกี่วัน ตรวจสุขภาพอะไรบ้าง (3) เป้าหมายปลายทางคืออะไร—ฟื้นฟูพฤติกรรมและคืนสู่ป่าที่เหมาะสม/ห่างชุมชนหรือไม่ สุดท้าย ในมุมคนอ่านข่าว เราช่วยกันได้ด้วยการติดตามข้อมูลจากหลายแหล่งและหลีกเลี่ยงการแชร์ภาพ/ข้อความตัดตอน เพราะเรื่องช้างป่าเป็นเรื่องละเอียดอ่อนมาก ระหว่าง “สวัสดิภาพช้าง” กับ “ความปลอดภัยของคนในพื้นที่” มันต้องเดินไปด้วยกันจริง ๆ และหวังว่าเคสสีดอแก้ว/พลายกิ่งแก้วจะได้ฟื้นตัวดี ปรับพฤติกรรมสำเร็จ และกลับไปอยู่ป่าที่ปลอดภัยในที่สุดค่ะ
