เวลาไปเที่ยวที่สูงๆ อย่างแถบเฉิงตู–สี่ดรุณี–ต๋ากู่ปิงชวน หลายคนจะรู้สึก “หายใจลำบาก เหนื่อยง่าย ใจเต้นแรง” ทั้งที่เดินนิดเดียวก็เหนื่อย อันนี้เข้าข่ายโรคแพ้ที่สูง (Acute Mountain Sickness) ได้เลยค่ะ สาเหตุหลักคือ “ออกซิเจนในอากาศลดลงตามความสูง” ทำให้ร่างกายได้รับออกซิเจนน้อยกว่าปกติ ร่างกายเลยต้องปรับตัว เช่น หายใจถี่ขึ้น ชีพจรเร็วขึ้น อาการที่พบบ่อยของโรคแพ้ที่สูง - ปวดหัว (มักเป็นอาการนำ) - เวียนหัว คลื่นไส้ เบื่ออาหาร - เหนื่อยง่าย หายใจไม่อิ่ม นอนไม่หลับ - ใจสั่น อ่อนเพลียผิดปกติ โดยทั่วไปมักเริ่มภายใน 6–24 ชม. หลังขึ้นที่สูง และมักเด่นขึ้นในคืนแรก วิธีลดเสี่ยงก่อนและระหว่างขึ้นที่สูง (ทริคที่ใช้แล้วเวิร์ก) 1) ไต่ระดับความสูงแบบค่อยเป็นค่อยไป: ถ้าทำได้ควรนอนที่ความสูงไม่เพิ่มรวดเร็วเกินไป และเผื่อวันพักให้ร่างกายปรับตัว 2) 24–48 ชม. แรก “เดินช้าๆ” จริงๆ: อย่าฝืนทำกิจกรรมหนัก วิ่ง ขึ้นบันไดเร็ว หรือแบกของหนัก 3) ดื่มน้ำให้พอ แต่ไม่ต้องโหมจนเกินไป: อากาศแห้งทำให้ขาดน้ำง่าย ขาดน้ำจะยิ่งปวดหัวและเพลีย 4) งดแอลกอฮอล์/บุหรี่ และระวังยานอนหลับ: สิ่งเหล่านี้กดการหายใจ ทำให้อาการแย่ลงได้ 5) กินมื้อเล็กๆ ย่อยง่าย: บางคนคลื่นไส้ ถ้ากินหนักจะอึดอัดมากขึ้น ถ้ามีอาการแล้วควรทำยังไง - หยุดพักทันที นั่งพักในที่อุ่นๆ หายใจช้าๆ ลึกๆ - ถ้าอยู่บนจุดสูงมาก ให้พิจารณาลงต่ำลงเล็กน้อย อาการมักดีขึ้นชัด - ใช้ออกซิเจนกระป๋อง/ออกซิเจนเสริมได้ในบางคนเพื่อบรรเทาอาการเฉียบพลัน แต่ไม่ใช่การ “รักษาที่ต้นเหตุ” ถ้ายังฝืนอยู่สูงๆ สัญญาณอันตรายที่ไม่ควรชะล่าใจ (ควรรีบลงที่ต่ำและพบแพทย์) - หอบมากขึ้นเรื่อยๆ แม้ขณะพัก แน่นหน้าอก ไอมีเสมหะฟองๆ/ชมพู - เดินเซ สับสน ซึมลง พูดไม่รู้เรื่อง ปวดหัวรุนแรงผิดปกติ - อาการไม่ดีขึ้นหลังพัก หรือแย่ลงต่อเนื่อง อาการกลุ่มนี้เสี่ยงภาวะแพ้ที่สูงรุนแรงและต้องจัดการด่วน สรุปจากประสบการณ์ส่วนตัว เวลาไปต๋ากู่ปิงชวนหรือสี่ดรุณี “อย่าประมาทคืนแรก” ค่อยๆ เดิน พักให้พอ ดื่มน้ำสม่ำเสมอ และถ้าเริ่มปวดหัว/คลื่นไส้ให้หยุดฝืนทันที แผนเที่ยวที่ดีคือแผนที่เผื่อเวลาปรับตัวไว้ด้วยค่ะ