🕉คเณศชยันตี วันเกิดพระพิฆเนศ 22 ม.ค. 69

วันคเณศชยันตี (Ganesh Jayanti): เทศกาลเฉลิมฉลองวันคล้ายวันประสูติพระพิฆเนศ

วันคเณศชยันตี หรือที่รู้จักกันในชื่อ มาฆะ ศุกลา จตุรถี (Magha Shukla Chaturthi) คือวันสำคัญทางศาสนาฮินดูที่เชื่อว่าเป็นวันคล้ายวันประสูติของ พระพิฆเนศ (Lord Ganesha)  ซึ่งในปีนี้ ตรงกับวัน ขึ้น 4ค่ำ  22 มกราคม 2569

แม้ว่าในประเทศไทยเราจะคุ้นเคยกับเทศกาล "คเณศจตุรถี"  (Ganesh Chaturthi) ในช่วงเดือนสิงหาคม-กันยายนมากกว่า แต่ในทางโหราศาสตร์และคัมภีร์ปุราณะ วันคเณศชยันตีที่ตรงกับวันขึ้น 4 ค่ำ เดือนมาฆะ (ตามปฏิทินจันทรคติฮินดู) คือวันประสูติที่แท้จริงตามความเชื่อของชาวอินเดียในรัฐมหาราษฏระและพื้นที่ทางตอนเหนือ

พระพิฆเนศ  " เทพเจ้าแห่งความสำเร็จ ปัญญา และการขจัดอุปสรรค " ตามคติศาสนาฮินดูถือว่า วันคเณศชยันตี เป็นวันมงคลมาก เหมาะสำหรับการเริ่มต้นสิ่งใหม่ การขอพรด้านการงาน การเรียน ธุรกิจ และชีวิตโดยรวม ผู้ที่มีความศรัทธาในองค์พระพิฆเนศเชื่อว่า หากปฏิบัติตนอย่างถูกต้องและตั้งจิตอย่างบริสุทธิ์ จะช่วยเปิดทางให้ชีวิตราบรื่นและก้าวหน้า 

วันคเณศชยันตี เป็นช่วงเวลาที่เหมาะสมที่สุดในการปัดเป่าลบล้างสิ่งไม่ดีและเริ่มต้นใหม่ ถือเป็นโอกาสพิเศษที่จะปลดปล่อยสิ่งกีดขวางและก้าวเข้าสู่บทใหม่ที่เต็มไปด้วยพรอันประเสริฐ

การเฉลิมฉลองในวันคล้ายวันประสูติของพระองค์ในวันนี้เป็นการเตือนใจผู้ศรัทธาว่า ด้วยการชี้นำจากสิ่งศักดิ์สิทธิ์ จะสามารถเอาชนะอุปสรรคทั้งปวงได้ ไม่ว่าจะด้านชีวิตส่วนตัว ชีวิตการงาน หรือชีวิตทางจิตวิญญาณ และเป็นการเชื้อเชิญให้ต้อนรับพลังงานใหม่และการเปลี่ยนแปลงในเชิงบวกเข้ามาในชีวิตอีกด้วย

ตามปฏิทินฮินดู ราวกลางเดือนมกราคมถึงกลางกุมภาพันธ์ ช่วงนี้ของปีจึงมีเทศกาลคเณศชยันตี โดยคำว่า “ชยันตี” แปลว่า ฉลองชัย หรืองานเฉลิมฉลองวันเกิดนั่นเอง

ประวัติและตำนานการกำเนิดพระพิฆเนศ

  พระพิฆเนศเป็นโอรสของพระศิวะและพระแม่ปารวตี ทรงมีพระเศียรเป็นช้าง สื่อถึงปัญญา ความรอบคอบ และความอดทน ขณะที่กายมนุษย์หมายถึงพละกำลัง  พระองค์ได้รับการยกย่องว่าเป็นเทพผู้ขจัดอุปสรรคก่อนเริ่มพิธีกรรมใด ๆ ชาวฮินดูและผู้ศรัทธาทั่วโลกจึงนิยมสักการะพระพิฆเนศก่อนการเริ่มงานสำคัญเสมอ เพื่อเกิดสติปัญญา ความเจริญรุ่งเรือง และโชคลาภ  

ตำนานการกำเนิดของพระพิฆเนศในวันคเณศชยันตีมีหลายกระแส แต่ที่ได้รับความนิยมที่สุดระบุว่า ในวันนี้พระแม่ปารวตี (พระอุมาเทวี) ได้ปั้นรูปเด็กชายขึ้นจากไคลที่ขัดถูพระวรกาย ขมิ้น และ ผงจันทน์ ขณะกำลังจะทรงน้ำ (อาบน้ำ) พระนางได้ประทานลมหายใจ จากนั้นประทานพระนามว่า คเณศ หรือ วินายกะ เพื่อให้ทำหน้าที่เฝ้าหน้าประตูห้องสรงน้ำ และได้บอกความต้องการไม่ให้ใครมารบกวน

 เหตุการณ์สำคัญเกิดขึ้นเมื่อพระศิวะเสด็จกลับมาและพยายามจะเข้าไปข้างใน แต่เด็กชายผู้นี้ทำหน้าที่อย่างเคร่งครัดไม่ยอมให้ผู้ใดผ่านเข้าไปได้ พระอินทร์ พระวิษณุ พระอัคนี พระวายุ พยายามจะเข้าไปเพื่อลงโทษจึงเกิดการต่อสู้กัน แต่ พระพิฆเนศเอาชนะได้ทั้งหมด พระพิฆเนศเป็นพลังศักติบริสุทธิ์ จึงเหนือกว่าเทพที่เป็นพลังจักรวาล พระศิวะไม่รู้จักพระพืฆเนศมาก่อน เมื่อเป็นดังนั้น

พระอัตตา (Ahaṁkāra) แห่งมหาเทพจึงถูกท้าทาย พระศิวะทรงใช้ตรีศูลตัดเศียรของเด็กชายท่านนั้นเสีย 

     เมื่อพระแม่ปารวตีทราบเรื่องและเห็นร่างบุตรชาย ก็ทรงกริ้วและโศกเศร้าเป็นอย่างมาก ทรงสำแดงฤทธิ์ศักติและขู่ว่าจะทำลายจักรวาล เพื่อเป็นการแก้ไขและปลอบโยนพระชายา พระศิวะจึงสั่งให้เทพบริวารทั้งหลายไปค้นหามนุษย์หรือสัตว์ที่นอนเอาศีรษะไปทิศตะวันตก เพื่อตัดศีรษะมาต่อให้พระกุมาร

ปรากฏว่าได้ศีรษะช้างเผือกเชือกหนึ่งที่นอนหันศีรษะไปทิศตะวันตกมาต่อได้สำเร็จ.และพระศิวะทรงชุบชีวิตขึ้นมาใหม่ให้พระพิฆเนศ พระองค์จึงมีพระเศียรเป็นช้างนั่นเอง พระศิวะยังทรงประทานพร ให้พระพิฆเนศ เป็นเทพแห่งการขจัดอุปสรรค และจะต้องได้รับการบูชาก่อนเทพองค์อื่นเสมอ ทรงเจ้าแห่งปัญญาและเป็นผู้นำหมู่เทพ ( เรื่องราวจากแหล่งคัมภีร์ศิวปุราณะ ที่กล่าวถึงเหตุการณ์นี้โดยตรง  โดยให้รายละเอียดครบถ้วนและได้รับการยอมรับมากที่สุดในสายไศวนิกาย ) 

 พิธีกรรมและการบูชา (Ganesh Puja)

ในวันคเณศชยันตี ผู้ศรัทธาจะนิยมปฏิบัติดังนี้:

ตื่นเช้าตรู่ ยิ้มแย้ม ทำอารมณ์ให้เบิกบาน

เตรียมสถานที่บูชา หากบูชาที่บ้าน ควรจัดโต๊ะบูชาให้สะอาด มีรูปหรือองค์พระพิฆเนศ 

นิยมสวมชุดสีแดง หรือ สีเหลือง ซึ่งเป็นสีที่พระพิฆเนศโปรดปราน

บูชาองค์พระคเณศด้วย ธูป/กำยาน ประทีป

พิธีสรงสนาน (ถ้ามีเทวรูปโดนน้ำได้ หรือ สามารถประกอบพิธีได้ 

ก่อนพิธีสรงน้ำพระพิฆเนศ ให้ตั้งจิตสงบ สวด "นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมาสัมพุทธัสสะ" (3 จบ)

สวดมนตรา  “โอม ศรี คเณศายะ นะมะหะ” 9 หรือ 108 จบ ไม่เร่งรีบ ตามสะดวกแก่เวลา

กล่าวคำอัญเชิญว่า "ข้าพเจ้าขออัญเชิญองค์พระพิฆเนศ โปรดเสด็จมาประทับยังแท่นที่เตรียมไว้".

ถวายน้ำปัญจอัมฤต  ได้แก่ น้ำสะอาด นมวัว โยเกิร์ต น้ำผึ้ง  และ เนยกี  

 การสรงสนานเริ่มจาก สรงน้ำสะอาด น้ำนม โยเกิร์ต เนยกี และ น้ำผึ้ง สรงตั้งแต่พระเศียรลงมาตามลำดับ ขั้นตอนสุดท้าย สรงด้วยน้ำเปล่าให้สะอาดจริงๆ แล้วเช็ดองค์พระพิฆเนศให้แห้ง 

( ระหว่างทำพิธีสรงสนานบูชาองค์พ่อพระพิฆเนศ ให้สวด “โอมศรี คะเณศายะ นะมะฮะ” ไปด้วยนะคะ ทำจิตใจให้เบิกบาน สวดด้วยความร่าเริง สดใส )

สำหรับท่านใดที่ไม่สะดวกสรงสนาน หรือ มีองค์พ่อพระพิฆเนศที่ไม่สามารถโดนน้ำได้ ก็สามารถเตรียมน้ำปัญจอัมฤตทั้ง 5 อย่างมาถวายองค์พ่อแทนได้ค่ะ โดยวิธีถวายจะมีอยู่ 2 วิธี

เทน้ำปัญจอัมฤต น้ำวิเศษ 5 อย่าง ในแก้วใสแยกออกเป็น 5 แก้ว แก้วละ 1 อย่าง

เทน้ำปัญจอัมฤต น้ำวิเศษ 5 อย่างลงในแก้วเดียวกัน แล้วคนให้เข้ากัน

สวดบทคเณศกายตรี หรือบทขอพรให้มีแสงสว่างบังเกิดขึ้นแก่ชีวิตของผู้บูชา “โอม กัง คณปัตเย นะโม นะมะหะ ศรี สิทธิวินายักกา นะโม นะมะหะ อัสถะวินายักกา นะโม นะมะหะ คณปติ บับปา โมรยา” 9จบ

ถวายเครื่องหอม: การเจิมผงซินดูร์ (สีแดงเข้ม) และผงจันทน์ที่พระนลาฏ (หน้าผาก)

ถวายดอกไม้: โดยเฉพาะ "ดอกชบาแดง" และ "หญ้าแพรก" (Durva) จำนวน 21 ยอด 

สวดบทถวายเครื่องบูชา

วักรตุนฑะ มหากายา

มนตรา

 Vakratunda Mahakaya Mantra

โอม วักรตุนฑะ 

มหากายะ สุริยะโกฏิ 

สะมะประภา 

นีระวิฆนัม กุรุเมเทวะ 

สรวะการะ เยชุ สรวะทา

ช่วยปัดเป่าสิ่งชั่วร้าย 

ขจัดอุปสรรคออกไปจากชีวิต

คชานะนัม ภูตะคณาดิ 

เสวิทัม มันตรา

Gajananam Bhutaganadi Sevitam Mantra

คชานะนัม ภูตะคณาธิ เสวิตัม

คพิธทะ ชำพู พาละ สาระ  

ภักชิตัม

อุมาสุตัม โชกะวินาชะ การนัม

นะมามิ วิคเนสวาระ ปาทะ 

ปังกะชัม

ส่งเสริมความสุภาพเรียบร้อย ความถูกต้อง เพิ่มพูนปัญญา

ขอพร

ทำอารตี (พิธีบูชาไฟ)

ข้อห้ามและข้อควรระวัง

-ไม่ควรนำเนื้อสัตว์มาถวายพระพิฆเนศ

-ไม่ควรนำของมึนเมามาถวายพระพิฆเนศ

-ไม่ควรพูดจาเท็จหรือเพ้อฝัน

-ไม่ควรคิดร้ายต่อผู้อื่น

-ห้ามบูชาพระพิฆเนศในที่สกปรก และมีกลิ่นเหม็น

-ห้ามบูชาพระพิฆเนศด้วยของที่ไม่ดี

-ห้ามมองพระจันทร์ในวันนี้

รวมสถานที่ไหว้พระพิฆเนศ

เทวาลัยพระพิฆเนศ สี่แยกรัชดา – ห้วยขวาง กทม.

วัดวิษณุ (สมาคมฮินดูธรรมสภา) กทม.

วัดเทพมณเฑียร (สมาคมฮินดูสมาช) กทม.

เทวาลัยพระพิฆเนศ บางใหญ่ จ.นนทบุรี

วัดสมานรัตนาราม จ.ฉะเชิงเทรา

วัดโพรงอากาศ จ.ฉะเชิงเทรา

อุทยานพระพิฆเนศองค์ยืน คลองเขื่อน จ.ฉะเชิงเทรา

อุทยานพระพิฆเนศ จ.นครนายก

พิฆเนศวรเทวาลัย จ.เชียงใหม่