Book Review | Ubuntu ✨🫶

ถ้าให้สรุปแบบที่หนังสือ “Everyday Ubuntu (อูบุนตู)” อธิบายไว้ “อูบุนตู คือ” แนวคิดดั้งเดิมของแอฟริกาที่เชื่อว่า มนุษย์ไม่ได้ถูกสร้างมาเพื่ออยู่คนเดียว แต่เกิดมาเพื่ออยู่ร่วมกัน และเราจะเป็น “เรา” ได้ก็เพราะมี “คนอื่น” อยู่ด้วย (ฟีลเดียวกับประโยคที่หลายคนคุ้นๆ ว่า “มีฉันได้เพราะมีคุณ”) แนวคิดนี้เลยไม่ได้เป็นแค่คำสวยๆ แต่เป็นวิธีมองโลกที่ทำให้เราใจดีกับตัวเองและคนรอบข้างมากขึ้น สิ่งที่เราชอบคือในเล่มย้ำประโยคประมาณว่า “ไม่มีใครในโลกนี้ดำรงอยู่ได้คนเดียวตามลำพัง” อ่านแล้วสะกิดใจมาก เพราะต่อให้เราเก่งแค่ไหน ชีวิตก็ยังต้องพึ่งพากันอยู่ดี ตั้งแต่เรื่องเล็กๆ อย่างคนทำอาหาร คนขับรถเมล์ ไปจนถึงคนที่รับฟังเราในวันที่แย่ พอคิดแบบอูบุนตู เราจะเริ่มเห็น “ความเชื่อมโยง” มากกว่า “ความต่าง” แล้วความหงุดหงิดกับคนอื่นมันลดลงแบบแปลกๆ ในหนังสือมีคำทักทายของแอฟริกาใต้อย่าง “ซาอุโบนา (Sawubona)” ที่ตีความได้ว่า “ฉันเห็นคุณแล้วนะ” ไม่ใช่แค่เห็นด้วยตา แต่คือการยอมรับการมีอยู่ของอีกคน เห็นคุณค่าความเป็นมนุษย์ของเขา เราลองเอาไปใช้ในชีวิตจริงแบบง่ายๆ คือเวลาคุยกับใคร ตั้งใจฟังมากขึ้น ไม่รีบตัดสิน ไม่ตอบแค่เอาชนะ ผลคือบทสนทนานุ่มขึ้นจริง อีกบทที่จำได้คือเรื่อง “จงรักษาศักดิ์ศรีและเคารพนับถือตนเอง รวมทั้งผู้อื่น” อูบุนตูไม่ได้แปลว่าต้องยอมทุกอย่างหรือใจดีกับทุกคนจนลืมตัวเองนะ เราว่าแก่นมันคือ “ให้เกียรติความเป็นคน” ของทั้งสองฝ่าย เช่น ตั้งขอบเขตกับคนอื่นแบบสุภาพ, ไม่ใช้คำพูดทำร้ายกัน, และไม่ทำให้ตัวเองต้องฝืนจนหมดแรง ถ้าใครกำลังค้นว่า “อูบุนตู คืออะไร” แล้วอยากได้คำตอบที่เอาไปใช้ได้จริง ลองเริ่ม 3 อย่างนี้จากที่อ่านในเล่มแล้วเราคิดว่าง่ายสุด: 1) ก่อนวิจารณ์ใคร ลองถามตัวเองว่าเรากำลัง “เห็นเขา” จริงๆ ไหม (Sawubona แบบในใจ) 2) ทำเรื่องเล็กๆ ที่ช่วยกันได้ เช่น ขอบคุณให้มากขึ้น หรือช่วยเหลือเท่าที่ไหว 3) ใจดีกับตัวเองด้วย เพราะการเคารพศักดิ์ศรีตัวเองคือส่วนหนึ่งของอูบุนตูเหมือนกัน โดยรวมหนังสือเล่มนี้เป็นปรัชญาอ่านง่าย ให้มุมมองอบอุ่นๆ ว่าโลกน่าอยู่ขึ้นได้ ถ้าเราเริ่มจากการยอมรับว่าเราทุกคนเชื่อมโยงกัน