อะไรไม่เป็นประโยชน์กับชีวิต เลิกคิดได้ทันที

"สิ่งที่เรากำลังคิดอยู่ตอนนี้ ทำให้ชีวิตดีขึ้นหรือแย่ลง"

คนเราคิดวันละนับหมื่นเรื่อง แต่ไม่ใช่ทุกความคิดที่ควรค่าแก่การเก็บไว้ บางเรื่องยิ่งคิดก็ยิ่งทุกข์ ยิ่งวนก็ยิ่งหมดกำลังใจ ทั้งที่ไม่มีอะไรเปลี่ยนแปลง

มีหลายเรื่องที่หากรู้ตัวว่าใจเริ่มคิดถึง ก็เลิกคิดได้ทันที เพราะไม่มีประโยชน์ต่อชีวิตเลย

การคิดย้อนอดีตเพื่อโทษตัวเองว่า "รู้อย่างนี้..." เป็นความคิดที่ไม่ช่วยแก้ปัญหา อดีตมีไว้ให้เรียนรู้ ไม่ได้มีไว้ให้ลงโทษตัวเองซ้ำแล้วซ้ำเล่า สิ่งที่เปลี่ยนได้มีเพียงการกระทำในปัจจุบัน

การคิดเปรียบเทียบชีวิตกับคนอื่นก็เช่นกัน เรามักเห็นความสำเร็จของเขา แต่ไม่เคยเห็นความเหน็ดเหนื่อยที่เขาผ่านมา การเอาเส้นทางของคนอื่นมาวัดคุณค่าของตัวเอง จึงมีแต่ทำให้ใจเป็นทุกข์

การคิดกังวลในเรื่องที่ยังมาไม่ถึงก็เป็นอีกอย่างหนึ่ง เราเสียพลังให้กับเหตุการณ์ที่อาจไม่มีวันเกิดขึ้น ความกลัวสร้างภาพได้เก่งกว่าความจริงเสมอ หลายครั้งเมื่อวันนั้นมาถึง ปัญหากลับเล็กกว่าที่เราคิดไว้มาก

การคิดอยากให้ทุกคนชอบเรา ก็เป็นภาระที่หนักเกินไป ต่อให้เราดีแค่ไหน ก็ยังมีคนที่ไม่เข้าใจเราเป็นธรรมดา ชีวิตจะเบาขึ้นมาก เมื่อเราเลิกใช้คำพูดและความคิดของคนอื่นมาตัดสินคุณค่าของตัวเอง

การคิดเอาชนะคนที่ทำไม่ดีกับเรา ก็ไม่ทำให้ใจเป็นอิสระ ความแค้นคือการแบกอีกฝ่ายไว้ในใจของเราเอง ยิ่งแบกไว้นาน คนที่เหนื่อยที่สุดก็คือตัวเรา

การคิดว่าชีวิตต้องสมบูรณ์แบบก่อนจึงจะมีความสุข ก็เป็นความเข้าใจผิด ความสุขไม่ได้รออยู่ที่ปลายทาง แต่มักซ่อนอยู่ในวันที่เรายอมรับความไม่สมบูรณ์ของชีวิตได้

ในทางพระพุทธศาสนา พระพุทธองค์ทรงสอนให้พิจารณาความคิดอยู่เสมอว่า ความคิดนั้นเมื่อเกิดขึ้นแล้ว นำไปสู่ความโลภ ความโกรธ ความหลง หรือทำให้กุศลเจริญขึ้น หากความคิดใดทำให้ใจเศร้าหมอง ฟุ้งซ่าน หรือเพิ่มกิเลส ก็ไม่มีเหตุผลที่จะเก็บไว้

จิตใจเปรียบเสมือนสวนแห่งหนึ่ง หากปล่อยให้วัชพืชขึ้นเต็มสวน ดอกไม้ก็ไม่มีที่เติบโต เช่นเดียวกัน หากปล่อยให้ความคิดที่ไร้ประโยชน์ครอบครองใจ ความสงบก็ไม่มีพื้นที่เกิดขึ้น

ดังนั้น ทุกครั้งที่รู้ตัวว่ากำลังคิดเรื่องเดิมซ้ำ ๆ ลองหยุดแล้วถามตัวเองว่า "ความคิดนี้ช่วยให้ชีวิตดีขึ้นหรือไม่"

ถ้าคำตอบคือ "ไม่"

ก็ไม่จำเป็นต้องคิดต่อ

เพราะเวลาชีวิตมีค่ากว่าจะใช้ไปกับความคิดที่ไม่ทำให้เราเติบโต

เลือกคิดในสิ่งที่สร้างปัญญา เลือกทำในสิ่งที่เกิดประโยชน์ และเลือกปล่อยวางในสิ่งที่เปลี่ยนแปลงไม่ได้

เมื่อเราฝึกเช่นนี้บ่อย ๆ ใจก็จะค่อย ๆ เบาลง สงบขึ้น และพบว่าความสุขที่แท้จริง ไม่ได้เกิดจากการควบคุมทุกสิ่งให้เป็นดังใจ แต่เกิดจากการรู้ว่า "เรื่องไหนควรคิด และเรื่องไหนควรปล่อยผ่าน"

ในแต่ละวันเราไม่ได้เหนื่อยเพราะงานเพียงอย่างเดียว แต่หลายครั้งเรากลับเหนื่อยเพราะความคิดของตัวเอง

ร่างกายอาจนั่งอยู่กับปัจจุบัน แต่ใจกลับเดินทางไปไกล บ้างก็ย้อนกลับไปหาเรื่องเก่า ๆ ที่ผ่านไปนานแล้ว บ้างก็วิ่งล่วงหน้าไปกังวลกับสิ่งที่ยังมาไม่ถึง กว่าจะรู้ตัว เวลาทั้งวันก็หมดไปกับเสียงในหัวที่ไม่มีวันจบ

น่าแปลกที่เรามักเชื่อว่า "ยิ่งคิดมาก ยิ่งได้คำตอบ" แต่ในความเป็นจริง หลายเรื่องยิ่งคิดก็ยิ่งสับสน ยิ่งวนก็ยิ่งทุกข์ เพราะไม่ใช่ทุกความคิดจะพาเราเข้าใกล้ปัญญา บางความคิดเพียงพาเราเข้าใกล้ความฟุ้งซ่านเท่านั้น

พระพุทธเจ้าจึงไม่ได้ทรงสอนให้เชื่อทุกความคิดที่เกิดขึ้นในใจ แต่ทรงสอนให้รู้จักดูมัน รู้ว่าความคิดใดควรเก็บไว้ และความคิดใดควรปล่อยให้ผ่านไป เหมือนคนยืนอยู่ริมถนน มองรถที่วิ่งผ่าน ไม่จำเป็นต้องขึ้นทุกคัน เพียงเพราะมันแล่นเข้ามาใกล้

ลองสังเกตตัวเองดูว่า เราเสียเวลาไปมากแค่ไหนกับการรื้อฟื้นอดีตที่เปลี่ยนแปลงไม่ได้

บางคนยังคงโทษตัวเองกับเรื่องเมื่อหลายปีก่อน คิดซ้ำอยู่เสมอว่า "ถ้าวันนั้นเลือกอีกแบบ ชีวิตคงดีกว่านี้" แต่ไม่ว่าจะคิดซ้ำอีกกี่ร้อยครั้ง เหตุการณ์นั้นก็ไม่ย้อนกลับมาให้เราเลือกใหม่ได้ สิ่งเดียวที่อดีตมอบให้เรา คือบทเรียน ไม่ใช่โซ่ตรวนสำหรับล่ามใจ

อีกเรื่องหนึ่งที่ทำให้คนทุกข์โดยไม่จำเป็น คือการเปรียบเทียบชีวิตกับคนอื่น

โลกทุกวันนี้ทำให้เราเห็นแต่ภาพความสำเร็จของผู้คน เห็นรอยยิ้ม เห็นบ้าน เห็นรถ เห็นการเดินทาง เห็นความสมบูรณ์ที่ถูกคัดเลือกมาให้ดู แต่เราไม่เคยเห็นคืนที่เขาร้องไห้ ไม่เคยเห็นวันที่เขาล้มเหลว ไม่เคยเห็นราคาที่เขาต้องจ่าย

เมื่อเรานำชีวิตที่เห็นเพียงบางส่วนของคนอื่น มาเปรียบเทียบกับชีวิตทั้งหมดของตัวเอง ใจก็ย่อมเป็นทุกข์โดยไม่รู้ตัว

พระพุทธองค์ทรงสอนให้หันกลับมาดูใจของตน เพราะสนามที่แท้จริงของชีวิต ไม่ใช่การแข่งขันกับใคร แต่เป็นการฝึกใจให้รู้จักความพอดี

เช่นเดียวกับความกังวลที่เราชอบสร้างไว้ล่วงหน้า

หลายคนใช้เวลาทั้งคืนคิดถึงเหตุการณ์ที่ยังไม่เกิด คิดว่าหากเป็นอย่างนั้นจะทำอย่างไร หากเป็นอย่างนี้จะรับมือไหวไหม แต่สุดท้ายเมื่อวันนั้นมาถึง เรื่องราวกลับไม่เป็นอย่างที่คิดไว้เลย

เราจึงทุกข์สองครั้ง ครั้งแรกทุกข์จากจินตนาการของตัวเอง และครั้งที่สองจึงค่อยทุกข์จากความจริง ซึ่งหลายครั้งความจริงกลับเบากว่าที่ใจสร้างไว้เสียอีก

อนัตตาธรรม#ติดเทรนด์