เปลี่ยนงานบ่อย เรียนหลายอย่าง = จับฉ่าย หรือแค่เบื่อง่ายกันแน่?

เชื่อว่าหลายคนคงเคยตั้งคำถามกับตัวเองใช่ไหมคะว่า "ทำไมเราถึงเบื่ออะไรง่ายจัง" เริ่มเรียนกีตาร์ได้เดือนเดียวก็เลิก ลงคอร์สทำขนมแล้วก็หายไป หรือเปลี่ยนงานบ่อยจนคนรอบข้างเริ่มมองแปลกๆ วันนี้เราจะมาดูกันค่ะว่าจริงๆ แล้วมันเกิดจากอะไรกันแน่ ระหว่าง "ยังหาสิ่งที่ชอบไม่เจอ" กับ "เป็นคนจับฉ่ายโดยธรรมชาติ"

■มุมมองที่ 1: อาจจะเป็นคนแบบ Multipotentialite👀✨️

คำนี้ถูกบัญญัติขึ้นโดย Emilie Wapnick นักเขียนและนักพูด TED ที่เสนอแนวคิดว่ามีคนกลุ่มหนึ่งที่มีความสนใจหลากหลายและลึกซึ้งในหลายด้านพร้อมกัน เรียกว่า Multipotentialite ซึ่งต่างจากคนทั่วไปที่มักมี "แพชชันเดียว" ตลอดชีวิต คนกลุ่มนี้จะรู้สึกตื่นเต้นกับการเรียนรู้สิ่งใหม่ แต่พอเข้าใจแก่นของมันแล้ว ความสนใจก็มักจะจางลง แล้วมองหาสิ่งใหม่ต่อไป 👁👄👁✨️

ฟังดูอาจจะเหมือนข้อเสียใช่ไหมคะ แต่จริงๆ แล้วงานวิจัยกลับชี้ว่าคนกลุ่มนี้มักมีทักษะการเชื่อมโยงความรู้ข้ามศาสตร์ (idea synthesis) ได้ดีกว่าคนที่เชี่ยวชาญด้านเดียว เพราะสมองถูกฝึกให้มองภาพกว้างและเห็นความเชื่อมโยงที่คนอื่นมองไม่เห็นค่ะ

■มุมมองที่ 2: Novelty Seeking หรือลักษณะนิสัยที่ชอบความแปลกใหม่ 🧠

ในทางจิตวิทยาบุคลิกภาพ มีลักษณะนิสัยหนึ่งเรียกว่า Novelty Seeking ซึ่งเกี่ยวข้องกับระบบโดพามีนในสมอง คนที่มีลักษณะนี้สูงจะรู้สึกตื่นเต้นและมีแรงจูงใจสูงมากตอนเริ่มต้นสิ่งใหม่ เพราะสมองหลั่งโดพามีนออกมาเยอะ แต่พอความคุ้นเคยเข้ามาแทนที่ความตื่นเต้น ระดับโดพามีนก็จะลดลง ทำให้รู้สึกเบื่อและอยากหาสิ่งกระตุ้นใหม่แทน

พูดง่ายๆ ก็คือ ไม่ใช่ว่าเราไม่มีวินัยนะคะ แต่สมองของเราแค่ "อิ่มตัว" กับความเดิมเร็วกว่าคนอื่นเฉยๆ ต่างหาก

■มุมมองที่ 3: อาจเป็นเพราะยังไม่เจอ "Flow" ที่แท้จริง🥲

Mihaly Csikszentmihalyi นักจิตวิทยาผู้เสนอแนวคิด Flow Theory อธิบายว่ามนุษย์จะจดจ่อกับสิ่งใดสิ่งหนึ่งได้นาน เมื่อกิจกรรมนั้นมีความสมดุลระหว่าง "ความท้าทาย" กับ "ทักษะที่มี" พอดี ถ้ากิจกรรมง่ายเกินไปจะรู้สึกเบื่อ แต่ถ้ายากเกินไปจะรู้สึกวิตกกังวลจนอยากเลิก

ดังนั้นบางทีที่เราเลิกทำอะไรกลางคัน อาจไม่ใช่เพราะเราเป็นคนจับฉ่าย แต่เป็นเพราะกิจกรรมนั้นยังไม่ท้าทายพอ หรือท้าทายเกินไปจนเรายังไปไม่ถึงจุดที่เรียกว่า Flow ก็ได้ค่ะ

■มุมมองที่ 4: ปัจจัยด้านแรงจูงใจตาม Self-Determination Theory 🤔

ทฤษฎี Self-Determination ของ Deci และ Ryan เสนอว่าแรงจูงใจภายใน (intrinsic motivation) จะเกิดขึ้นและคงอยู่ได้นาน เมื่อกิจกรรมนั้นตอบโจทย์ความต้องการพื้นฐาน 3 ข้อ คือ

1.ความรู้สึกว่าตัวเองมีความสามารถ (competence) 2.ความรู้สึกเป็นอิสระในการเลือก (autonomy)

3.ความรู้สึกเชื่อมโยงกับผู้อื่น (relatedness)

ถ้ากิจกรรมไหนขาดองค์ประกอบเหล่านี้ไป เช่น รู้สึกว่าถูกบังคับให้ทำ หรือทำคนเดียวไม่มีคนแชร์ความสนใจด้วย ความสนใจก็มักจะร่วงหล่นไปเองตามธรรมชาติ ไม่เกี่ยวกับว่าเราเป็นคนไม่มีความอดทนเลยนะคะ

⋆｡ ﾟ☁︎｡ ⋆｡ ﾟ☀︎｡ ⋆｡ ﾟ⋆｡ ﾟ☁︎｡ ⋆｡ ﾟ☀︎｡ ⋆｡ ﾟ

จริงๆ แล้วทั้งสองแบบมันแยกกันไม่ขาดหรอกค่ะ บางคนอาจจะเป็นทั้งสองอย่างผสมกัน คือมีธรรมชาติแบบ Novelty Seeking ด้วย และก็ยังไม่เจอสิ่งที่ใช่ด้วย ทางที่ดีลองสังเกตตัวเองดูนะคะว่า

➡️ถ้าเราเบื่อทุกอย่างเร็วเท่ากันหมด ไม่ว่าจะเรื่องอะไรก็ตาม → อาจจะเป็นเรื่องธรรมชาติของสมองที่ชอบความแปลกใหม่มากกว่า

➡️แต่ถ้าเรามีบางเรื่องที่ทำได้นานเป็นพิเศษ ในขณะที่เรื่องอื่นทำได้ไม่นาน → นั่นแปลว่าเรากำลังใกล้เจอสิ่งที่ใช่แล้วล่ะค่ะ แค่ต้องหาต่อไปอีกนิดเดียว

อย่าเพิ่งรีบตัดสินตัวเองว่า "เป็นคนไม่เอาไหน" หรือ "จับฉ่าย" นะคะ เพราะบางทีมันอาจจะเป็นแค่กระบวนการค้นหาตัวเองที่ยังไม่จบก็ได้ การลองผิดลองถูกหลายๆ อย่างไม่ใช่เรื่องแย่เลย มันคือการเก็บข้อมูลเกี่ยวกับตัวเองไปเรื่อยๆ ต่างหาก สักวันสิ่งที่ใช่มันจะปรากฏขึ้นมาเองค่ะ แล้วตอนนั้นแหละ เราจะรู้เองว่าทำไมครั้งนี้ถึงอยู่ได้นานกว่าทุกครั้งที่ผ่านมา 🌷

อ้างอิงแนวคิด: Wapnick, E. (Multipotentialite); Csikszentmihalyi, M. (Flow Theory); Deci, E. L., & Ryan, R. M. (Self-Determination Theory)

ถ้าชอบผลงานชิ้นนี้ ฝากกดหัวใจดวงน้อยๆ และกดติดตามเป็นกำลังใจให้กันด้วยนะคะ🥰🥰

#พัฒนาตัวเอง #พัฒนาตนเอง #พัฒนาตัวเองให้ดีขึ้น