เมื่อ "EGO" โตตาม "ความรู้"
- หลุมพรางของคนเก่ง: เมื่อ 'อีโก้' โตตาม 'ความรู้' จนหูเริ่มตึง
- สตีเฟน ฮอว์คิง เคยกล่าวไว้ว่า "ศัตรูที่ร้ายกาจที่สุดของความรู้ ไม่ใช่ความไม่รู้ แต่คือภาพลวงตาว่าเรารู้แล้ว"
- ในโลกของการทำงานและการใช้ชีวิต เรามักจะเจอ "กับดัก" ที่มองไม่เห็น ซึ่งมักจะดักจับเฉพาะคนที่มีของ คนที่เรียนมาสูง ห รือคนที่เพิ่งเริ่มเก่งใหม่ๆ
- มันคือกับดักที่ชื่อว่า "ความมั่นใจที่มาพร้อมกับความรู้"
- ลองจินตนาการถึงคนที่เพิ่งเริ่มศึกษาเรื่องการลงทุนมาได้ 3 เดือน กราฟความรู้เขายังไม่สูงมาก แต่กราฟความมั่นใจเขามักจะพุ่งทะลุเพดาน เขาจะเริ่มรู้สึกว่าเขามองเห็นกลไกตลาด รู้มากกว่าคนที่ไม่ได้ศึกษา และเริ่มตัดสินคนอื่น
- หรือในระดับที่สูงกว่านั้น คือกลุ่มคนที่ประสบความสำเร็จในการศึกษาสูงๆ ระดับปริญญาโท หรือปริญญาเอก สิ่งที่น่ากลัวไม่ใช่ใบปริญญา แต่คือ "กำแพง" ที่ถูกก่อขึ้นมาจากความภาคภูมิใจ
- คนกลุ่มนี้บางคน (ไม่ใช่ทุกคน) อาจเผลอตกลงไปในหลุมพรางที่คิดว่า "ฉันเรียนมาขนาดนี้ เธอจบแค่ ป.6 จะรู้อะไรดีไปกว่าฉัน" หรือ "ฉันเป็นผู้บ ริหารระดับสูง ประสบการณ์เธอแค่นี้จะมาเถียงอะไร"
- เมื่อไหร่ก็ตามที่เราเริ่มรู้สึกว่าเรา "อยู่สูง" กว่าคนอื่น เมื่อนั้น "หู" ของเราจะเริ่มทำงานแย่ลง
- คนเก่งที่ติดกับดักนี้ จะเริ่มเปลี่ยนจากการเป็น "นักเรียนรู้" กลายเป็น "ผู้พิพากษา"
- เขาจะหยุดตั้งคำถาม เพราะคิดว่ามีคำตอบแล้ว
- เขาจะหยุดฟัง เพราะคิดว่าเสียงคนอื่นไม่มีค่าพอ
- เขาจะหยุดโต เพราะคิดว่าตัวเองถึงยอดเขาแล้ว
- แต่ในความเป็นจริง โลกนี้กว้างใหญ่เกินกว่าใบปริญญาใบเดียว หรือความสำเร็จเพียงครั้งเดียวจะครอบคลุมได้หมด ปราชญ์ที่แท้จริงจึงมักทำตัวเป็น "แก้วเปล่า" เสมอ เพราะเขารู้ดีว่า ยิ่งเขารู้มากเท่าไหร่ เ ขายิ่งค้นพบว่ามีอีกมหาศาลที่เขายังไม่รู้
- ความฉลาดที่ขาดความถ่อมตน จึงไม่ใช่ปัญญา แต่มันคือ "ความโง่เขลาที่ตกแต่งอย่างสวยงาม" เท่านั้นเอง
- อ่านมาถึงตรงนี้ อยากชวนเพื่อนๆ ในเพจคิดต่อกันหน่ยอว่า...
- เรามักเห็นกับดักนี้ในกลุ่มวิชาการ หรือคนที่มีตำแหน่งสูงๆ แต่ถ้าเราลองมองไปในวงการอื่นๆ ล่ะ?
- อย่างเช่น Influencer สายรีวิว ที่ผ่านการรีวิวของมาเป็นร้อยเป็นพันชิ้น จนกลายเป็นผู้เชี่ยวชาญ (Expert) คิดว่าพวกเขามีโอกาสจะติดกับดักนี้ไหม? เขาจะเผลอคิดไปเองไหมว่า "รสนิยมของฉันคือมาตรฐาน" จนมองข้ามความชอบที่หลากหลายของผู้บริโภคคนอื่น?
- หรือคนที่มี อำนาจ/บารมี ในมือมากๆ เขาจะเผลอสร้างกำแพงล่องหนขึ้นมา จนไม่ได้ยินเสียงเตือนจากคนรอบข้างหรือเปล่า?
- เพื่อนๆ คิดเห็นอย่างไรกับเรื่องนี้ ลองแชร์มุมมองกันได้ในคอมเมนต์ครับ
จากประสบการณ์ส่วนตัว ผมเคยเผชิญกับกับดักอีโก้ที่มาพร้อมกับความรู้ในช่วงที่เริ่มทำงานและเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ ในช่วงแรก ๆ ความมั่นใจสูงลิบทำให้ผมไม่รับฟังคำติชมจากผู้อื่น ทั้งที่แท้จริงแล้วความรู้นั้นยังมีข้อจำกัดมากมาย การเปลี่ยนแปลงทัศนคติและทักษะการรับฟังจึงกลายเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่ช่วยให้ผมเติบโตขึ้นมาเรื่อยๆ เรื่องนี้สะท้อนตามที่บทความพูดถึง ว่าผู้ที่มีความรู้มากจนเกิดอีโก้มักจะหยุดฟังและปิดกั้นตัวเอง ทำให้พลาดโอกาสพัฒนาอย่างต่อเนื่อง การตระหนักว่า "ไม่มีใครรู้ทุกอย่าง" และพยายามเป็นเหมือน "แก้วเปล่า" พร้อมรับความรู้ใหม่ๆ จะช่วยให้เราเปิดใจกว้างขึ้นและปรับตัวต่อสถานการณ์ได้ดี ในโลกของการทำงานจริง Influencer หรือผู้เชี่ยวชาญในสายงานต่างๆ ก็เสี่ยงตกลงในกับดักนี้เช่นกัน เช่น การยึดมั่นในรสนิยมและความเห็นส่วนตัวจนไม่เห็นความหลากหลายของผู้บริโภค จึงควรตั้งคำถามและฟังความเห็นที่แตกต่างเสมอ ส่งท้าย อยากชวนทุกคนทบทวนและสังเกตตัวเองว่า เรามีแนวโน้มจะสร้างกำแพงแห่งอีโก้หรือไม่ และพร้อมเปิดรับเสียงจากผู้อื่นมากน้อยแค่ไหน เพราะการเติบโตที่แท้จริงไม่ใช่แค่มีความรู้เยอะ แต่คือการเรียนรู้ไม่หยุดนิ่งและมีความถ่อมตนอยู่เสมอ