อ่านแล้วลองมองออกไปนอกหน้าต่าง
เคยนั่งเฉยๆ แล้วมองออกไปนอกหน้าต่าง มองท้องฟ้า มองก้อนเมฆ โดยที่ไม่ได้ทำอะไรเลยเป็นครึ่งชั่วโมง หรือเป็นชั่วโมงไหมครับ?
ในโลกที่ทุกอย่างหมุนไวแบบนี้ หลายคนพอเผลอปล่อยตัวปล่อยใจให้เหม่อลอยไปนานๆ เข้า พอรู้สึกตัวอีกที เรามักจะรีบดึงสติตัวเองกลับมา แล้วแอบรู้สึกผิดนิดๆ ในใจว่า "นี่เรากำลังอู้งาน หรือกำลังทำตัวไร้สาระอยู่หรือเปล่านะ?"
ในหนังสือ "Stolen Focus: โลกไร้สมาธิ" ที่ผมกำลังอ่านและอินมากๆ อยู่ช่วงนี้ มีบทนึงที่พูดถึงเรื่องนี้ไว้น่าสนใจมาก ผู้เขียนเรียกสภาวะนี้ว่า "การปล่อยใจให้พเนจร" (Mind-wandering) ซึ่งเอาเข้าจริงแล้ว มันไม่ใช่เรื่องแย่เลยนะ ตรงกันข้าม มันคือกลไกสำคัญที่สมองของเราต้องการมากๆ เสียด้วยซ้ำ
แล้วการปล่อยใจให้พเนจรมันทำยังไง?
ถ้าจะอธิบายให้เข้าใจง่ายๆ มันคือการที่เราไม่ได้เอาสมาธิไปจดจ่อกับเป้าหมายอะไรเลยครับ มันไม่ใช่การไถฟีดโทรศัพท์ ไม่ใช่การนั่งดูซีรีส์ เพราะพวกนั้นคือการดึงสมองไปรับข้อมูล แต่การปล่อยใจคือการที่เราไปเดินเล่นเปื่อยๆ นั่งเงียบๆ ริมระเบียง อาบน้ำให้นานกว่าปกติ หรือแค่นอนมองเพดานห้อง ปล่อยให้ความคิดมันไหลไปเรื่อยๆ โดดไปเรื่องนั้นที เรื่องนี้ที แบบไม่ต้องไปบังคับทิศทางมัน
หนังสือบอกว่า ช่วงเวลาที่สมองเราไม่ได้ถูกบังคับให้เพ่งสมาธินี่แหละ คือช่วงที่จิตใต้สำนึกมันจะเริ่มเอาข้อมูลต่างๆ ที่เราเคยเจอ มาเชื่อมโยงกันเงียบๆ จนบางทีมันก็เกิดเป็นไอเดียใหม่ๆ หรือทำให้เราตกตะกอนเข้าใจเรื่องบางอย่างในชีวิตได้ลึกซึ้งขึ้น โดยที่เราไม่ได้ตั้งใจด้วยซ้ำ
แต่... มันก็มีข้อจำกัดที่สำคัญมากๆ ของการปล่อยใจให้พเนจรอยู่เหมือนกันครับ
ข้อจำกัดที่ว่าคือ การปล่อยใจให้พเนจรจะให้ผลลัพธ์ที่ดีและผ่อนคลายได้ ก็ต่อเมื่อสภาวะแวดล้อมและจิตใจเราอยู่ในจุดที่ "ปลอดภัยและพร้อมจะพัก" เท่านั้น
ถ้าสมมติว่าตอนนั้นเรามีงานด่วนจี๋กองอยู่ตรงหน้า หรือกำลังมีเรื่องเครียดที่แก้ไม่ตก มีความกังวลใจเรื่องสำคัญรบกวนอยู่ แล้วเราพยายามจะ หนีปัญหาด้วยการทิ้งตัว ปล่อยใจให้พเนจร... สิ่งที่เกิดขึ้นคือ สมองมันจะไม่พเนจรไปหาไอเดียสร้างสรรค์หรอกครับ แต่มันจะวนกลับไปหา "ความเครียด" แทน
แทนที่เราจะได้พักผ่อนหย่อนใจ มันจะกลายเป็นการ "คิดวนเวียน" (Rumination) ถึงปัญหานั้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า กลายเป็นว่ายิ่งปล่อยใจ ยิ่งทุกข์ ยิ่งเครียดหนักกว่าเดิม เหมือนเราพยายามจะเอนหลังนอนพักชิลๆ ทั้งๆ ที่ไฟกำลังไหม้บ้านอยู่นั่นแหละครับ มันทำไม่ได้หรอก
พออ่านมาถึงตรงนี้ ผมเลยรู้สึกว่าชีวิตเรามันต้องหาความพอดีให้เจอเหมือนกัน วันไหนที่เคลียร์อะไรจบแล้ว หรือพอจะมีเวลาว่างจริงๆ การอนุญาตให้ตัวเองได้ "เหม่อลอย" หรือปล่อยใจให้ไหลไปเรื่อยๆ บ้าง โดยไม่ต้องรู้สึกผิด น่าจะเป็นของขวัญชิ้นเล็กๆ ที่ดีสำหรับสมองที่ทำงานหนักมาทั้ง วันครับ
วันนี้ใครเคลียร์งานเสร็จแล้ว ลองวางมือถือลงสักพัก แล้วลองปล่อยให้ใจได้พเนจรดูบ้างนะครับ ปล่อยให้สมองได้หายใจบ้าง :)
📖 หนังสือ:Stolen Focus: โลกไร้สมาธิ
✍️ เพจ:มาอ่านหนังสือกันเถอะ
#StolenFocus #โลกไร้สมาธิ #รีวิวหนังสือ #การพักผ่อน #ข้อคิดชีวิต
สมัยนี้หลายคนคงคิดว่าการจ้องหน้าจอหรือทำงานหนักตลอดเวลาคือหนทางเดียวที่จะประสบความสำเร็จ แต่จริงๆ แล้ว การให้เวลาตัวเองปล่อยใจให้พเนจร บางครั้งก็เป็นสิ่งจำเป็นเหมือนกัน ผมเคยลองใจจดใจจ่อกับงานจนไม่มีเวลาว่างจริงๆ วันหนึ่งลองปิดโทรศัพท์ นั่งมองออกไปนอกหน้าต่างโดยไม่มีจุดหมายอะไร ปรากฏว่าความคิดซับซ้อนและสับสนค่อยๆ คลายลงจนรู้สึกสบายใจขึ้นอย่างไม่น่าเชื่อ ในช่วงเวลานั้น สมองไม่ได้ถูกบังคับให้คิดตามที่ตั้งใจไว้ แต่กลับเชื่อมโยงข้อมูลจากประสบการณ์ที่ผ่านมาด้วยกันเอง จนบางครั้งก็ได้ไอเดียใหม่ๆ หรือเห็นมุมมองในปัญหาที่ไม่เคยสังเกตเห็นมาก่อน อย่างไรก็ดี ผมพบว่า "การปล่อยใจให้พเนจร" จะได้ผลดีจริงๆ ก็ต่อเมื่อจิตใจและสภาพแวดล้อมเอื้ออำนวย เช่น ไม่มีภาระงานเร่งด่วนหรือความเครียดสะสมหนัก เพราะถ้าในช่วงเวลาที่รู้สึกกังวล สมองจะวนเวียนแต่ความคิดที่ทำให้เครียดมากขึ้นแทน ผมขอแนะนำว่าถ้าใครเคลียร์งานเสร็จหรืออยากพักสมอง ลองทำกิจกรรมง่ายๆ อย่างนั่งชมธรรมชาติ หรือแม้แต่การอาบน้ำให้นานขึ้นอีกหน่อยโดยไม่เร่งรีบ เพื่อให้สมองได้พักผ่อนและปล่อยความคิดไหลไปอย่างอิสระแบบนี้บ้างครับ นี่คือของขวัญเล็กๆ สำหรับสมองของเราที่ทำงานหนักในทุกวัน และยังช่วยสร้างความคิดสร้างสรรค์ใหม่ๆ ที่อาจเปลี่ยนแปลงชีวิตได้โดยไม่รู้ตัวด้วยครับ
