ตอนแรกเราไปที่ “หน่วยสาธิตการเลี้ยงสัตว์น้ำภายในอ่าวคุ้งกระเบน” (Sea Farming Demonstration Unit in Kungkrabaen Bay) แล้วก็เกิดคำถามเหมือนหลายคนเลยว่า ปลาฉลามอยู่ไหนคะ? เพราะได้ยินคนพูดถึง “เหาฉลาม” บ่อยมาก เลยลองหาข้อมูลและสังเกตจากของจริง/ป้ายความรู้ในพื้นที่ ทำให้เข้าใจว่าหลายครั้งที่คนคิดว่าเห็นฉลามจริง ๆ อาจเป็นการเห็น “เหาฉลาม” หรือเห็นปลาที่มีเหาฉลามเกาะอยู่มากกว่า เหาฉลามคืออะไร? เหาฉลาม (remora) เป็นปลาทะเลที่มีจุดเด่นคือมีแผ่นดูดบนหัว ใช้เกาะติดกับสัตว์น้ำตัวใหญ่ เช่น ฉลาม กระเบน เต่าทะเล หรือแม้แต่ปลาใหญ่ ๆ เพื่ออาศัยแรงพาไปตามน้ำ ประหยัดพลังงาน และคอยกินเศษอาหารเล็ก ๆ ที่หลุดจากเจ้าบ้าน หลายคนเลยเข้าใจผิดว่าเหาฉลามเป็น “ปรสิตอันตราย” แต่จริง ๆ แล้วส่วนมากเป็นความสัมพันธ์แบบอาศัยพึ่งพา/ได้ประโยชน์จากการเดินทางมากกว่า ไม่ได้ทำร้ายเจ้าบ้านหนักแบบที่ชื่อภาษาไทยฟังดูน่ากลัว แล้วเราจะดูยังไงว่าเป็นเหาฉลาม? - มองหารูปร่างเพรียว ๆ สีเทาหรือเทาเข้ม มักว่ายตามหรือแนบลำตัวสัตว์ใหญ่ - ถ้าเห็นเกาะติดอยู่กับท้อง/ข้างลำตัวปลา ให้สังเกตด้านบนหัวจะเหมือนมี “ลายเป็นซี่ ๆ” นั่นคือแผ่นดูด - เวลาแยกตัวออกมาว่ายเอง จะว่ายไม่เร็วมาก และมักกลับไปเกาะใหม่ ที่หน่วยสาธิตฯ อ่าวคุ้งกระเบนมีอะไรให้ดูบ้าง? ที่นี่เด่นเรื่องการเรียนรู้ระบบนิเวศชายฝั่งและการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ มีป้ายความรู้และมุมให้ดู “รูปภาพสัตว์น้ำ” หลายชนิด (เหมาะมากสำหรับคนที่อยากจำชื่อปลา) แนะนำเวลาถ่ายรูปเก็บไว้ให้ถ่ายทั้งตัวสัตว์และถ่ายป้ายชื่อคู่กัน จะช่วยกลับไปค้นต่อได้ง่ายว่าชนิดไหนคือเหาฉลาม ชนิดไหนคือปลานำร่อง หรือปลาทะเลหน้าตาคล้ายกัน ทริคดูรูปภาพสัตว์น้ำให้จำได้แม่นขึ้น (ใช้ได้กับเหาฉลามด้วย) 1) ซูมดู “จุดจำแนก” 1 อย่าง เช่น แผ่นดูดบนหัว/ทรงครีบ/ลายข้างลำตัว 2) ถ่ายมุมด้านข้างให้เห็นทรงเต็ม ๆ เพราะมุมจากด้านบนมักทำให้สับสน 3) จดโลเคชันไว้ว่าเจอที่ “หน่วยสาธิตการเลี้ยงสัตว์น้ำภายในอ่าวคุ้งกระเบน” เพราะสิ่งมีชีวิตบางชนิดพบได้บ่อยในพื้นที่อ่าวและชายฝั่งแบบนี้ สรุปคือ ถ้าไปจันทบุรีและแวะหน่วยสาธิตฯ แล้วกำลังตามหา “ปลาฉลาม” อาจไม่ได้เจอฉลามตัวเป็น ๆ ง่าย ๆ แต่มีโอกาสได้รู้จักเหาฉลามและสัตว์น้ำอีกหลายแบบผ่านการเรียนรู้และรูปภาพสัตว์น้ำในจุดจัดแสดง แนะนำให้เผื่อเวลาเดินอ่านป้ายความรู้ จะสนุกกว่าที่คิดค่ะ