เวลาไปเดินชมกุหลาบในสวน แล้วอยากรู้ว่า “อันนี้พันธุ์อะไร” สิ่งที่ช่วยได้มากคือการสังเกตหลายจุดพร้อมกัน เพราะกุหลาบบางพันธุ์สีคล้ายกันมาก ถ้าดูแค่สีดอกอย่างเดียวมักเดาผิดได้ง่าย ผมเลยใช้วิธีเช็กเป็นข้อๆ แบบนี้ครับ 1) ดูทรงดอกและจำนวนกลีบ - ดอกทรงถ้วย (cupped) หรือทรงโรเซ็ต (rosette) มักเป็นสายอังกฤษ/กุหลาบสวนหลายชนิด - ดอกทรงแหลมแบบไฮบริดที (Hybrid Tea) จะดูเรียวยาวตอนตูม แล้วค่อยบานเป็นรูปถ้วยสูง - นับคร่าวๆ ว่ากลีบแน่นไหม: กลีบแน่นมากจะให้ฟีล “ดอกเต็ม” และมักอยู่ในกลุ่มที่คนชอบปลูกประดับ 2) ดูสี “ตอนบานหลายระยะ” กุหลาบบางพันธุ์เปลี่ยนสีตอนบาน เช่น ตอนตูมเข้ม พอบานซีดลง หรือขอบกลีบคนละสี แนะนำดูทั้งตูม + ดอกที่บานเต็ม + ดอกใกล้โรย แล้วถ่ายเก็บไว้ จะช่วยเทียบพันธุ์ได้แม่นขึ้น 3) กลิ่นหอมสำคัญมาก ลองดมใกล้ๆ แล้วจำแนกคร่าวๆ ว่าเป็นหอมหวานแบบผลไม้ หอมชาหอมอ่อนๆ หรือหอมแรงแบบกุหลาบคลาสสิก เพราะ “กลิ่น” เป็นจุดต่างที่หลายคนมองข้าม แต่ใช้แยกพันธุ์ได้ดี 4) ใบและหนาม - ใบมันเงา/ใบด้าน, ใบใหญ่หรือใบเล็ก, ขอบใบหยักชัดหรือไม่ชัด - หนามถี่หรือห่าง หนามใหญ่หรือเล็ก บางพันธุ์หนามเยอะมากจนจำได้เลย 5) ทรงพุ่มและการออกดอก สังเกตว่าเป็นพุ่มตั้งตรง กิ่งยาวเลื้อย (climber) หรือพุ่มเตี้ยเป็นพวง (floribunda) รวมถึงออกดอกเดี่ยวๆ ที่ปลายกิ่ง หรือออกเป็นช่อหลายดอก ทริคถ่ายรูปเพื่อถามว่า “อันนี้พันธุ์อะไร” ให้คนตอบง่ายขึ้น - ถ่าย 3 มุม: ดอกใกล้ๆ (เห็นกลีบชัด), ทั้งพุ่ม (เห็นทรงต้น), ใบกับหนาม (ซูมชัด) - ถ่ายป้ายชื่อพันธุ์ (ถ้ามี) และถ่ายในแสงธรรมชาติ ไม่ติดฟิลเตอร์จัด - ถ้าจำได้ บอกด้วยว่าหอมไหม ออกดอกเป็นช่อหรือเดี่ยว และดอกใหญ่ประมาณกี่ซม. สุดท้ายต้องบอกตามตรงว่าการเดาพันธุ์จากรูปอย่างเดียวอาจไม่ชัวร์ 100% โดยเฉพาะกุหลาบที่ปลูกในสวนรวมหลายพันธุ์ วิธีที่แม่นที่สุดคือเช็กป้าย/แหล่งซื้อ หรือเทียบลักษณะครบๆ ตามด้านบนครับ ถ้ามีรูปเพิ่มหลายมุม โอกาสตอบถูกจะสูงขึ้นมาก