เรื่องราวของการ ‘โทษเหยื่อ’ หรือ Victim Blaming เป็นประเด็นที่ผมได้พบเจอบ่อยมากในชีวิตประจำวัน ไม่ว่าจะเป็นจากข่าวสารในสังคมหรือจากคนรอบตัว เมื่ออ่านหรือฟังเรื่องราวของเหยื่อที่ถูกกระทำ เรามักจะได้ยินคำถามแบบเช่น “ทำไมเขาไม่หนี?”, “ทำไมแต่งตัวแบบนั้น?”, หรือ “ทำไมเพิ่งมาเล่า?” ซึ่งคำถามเหล่านั้นดูเหมือนจะเป็นการตำหนิผู้ที่ประสบเหตุร้าย แทนที่จะโฟกัสไปที่ผู้กระทำผิดจริงๆ ในมุมของจิตวิทยา สาเหตุที่มนุษย์มักทำแบบนี้เกิดจากกลไกเรียกว่า "Just-World Belief" หรือความเชื่อที่ว่าโลกนี้ต้องยุติธรรม คนดีควรได้รับดี คนเลวควรได้รับโทษ ทำให้เมื่อเกิดเรื่องร้ายขึ้น คนเรามักหาทางอธิบายด้วยการสมมติเหยื่อว่าต้องมีความผิดบ้าง เพื่อให้ตัวเองรู้สึกปลอดภัยและเข้าใจโลกที่ดูเหมือนจะมั่นคง จึงเกิด "Defensive Attribution" ขึ้นมาเป็นการป้องกันตัวเองทางจิตใจ นอกจากนี้ สังคมชายเป็นใหญ่และวัฒนธรรมบางอย่างยังส่งเสริมให้ผู้หญิงถูกมองในแง่ลบ เช่น การมองว่าผู้หญิงแต่งตัวเซ็กซี่หรืออ่อยผู้ชายเป็นการเชิญชวนให้เกิดเหตุร้าย ซึ่งนั่นเป็นความคิดที่ผิดและลดทอนความรุนแรงของอาชญากรรมทางเพศ ผู้ที่ตกเป็นเหยื่อจึงต้องรับภาระทางใจหนักขึ้นและกลัวการถูกตราหน้า จากประสบการณ์ส่วนตัว ผมเชื่อว่าการเปลี่ยนแปลงทัศนคติของสังคมต้องเริ่มจากการให้ความรู้และสร้างความเข้าใจเรื่องความเป็นเหยื่ออย่างลึกซึ้ง พร้อมยืนหยัดเคียงข้างเหยื่อแทนที่จะตำหนิ การแชร์คลิปหรือบทความให้ความรู้เกี่ยวกับ Victim Blaming จึงเป็นวิธีหนึ่งที่จะช่วยเปลี่ยนแปลงความคิดของผู้คนในสังคม เพื่อให้เกิดสังคมที่ปลอดภัย ยุติธรรม และเป็นกำลังใจให้กับผู้ที่ถูกกระทำได้มากขึ้นครับ ถ้าคุณได้อ่านบทความนี้จนจบ ผมอยากชวนให้ลองถามตัวเองดูว่าเราต้องการอยู่ในสังคมแบบไหน สังคมที่ปกป้องคนผิด หรือสังคมที่ยืนเคียงข้างผู้ถูกกระทำและส่งเสริมความยุติธรรม