"อีสานบืน”

"อีสานบืน ต้องบอกก่อนว่าชื่อคำว่า อีสานบืน เรากำลังพูดถึงความพยายามเนาะ ถ้าเป็นบืนภาษาอีสานบ้านเรามันก็จะหมายถึงพยายามกันไปพยายามให้ถึงที่สุดแม้ว่าจะเหนื่อยยาก แต่ก็ต้องบืน คำว่าบืนมันต้องไปให้ถึงด้วยนะ"

เลนส์ไทบ้านพูดคุยกับ ศรีมาลาฌ์ ยะภักดี หรือ พี่เญย์ ผู้อำนวยการศูนย์การเรียนซีวายเอฟ จ.นครพนม ผู้ก่อตั้งกลุ่มคนเคลื่อนเมือง และผู้ที่ทำงานทั้งเบื้องหน้าและเบื้องหลังเรื่องการศึกษาในงาน "อีสานบืน" ที่จัดขึ้นที่ จ.นครพนม

.

"เราคิดว่าภาคีเครือข่ายอีสานเรานอกจาก จ.นครพนม แล้วเรามีเครือข่ายอีสานเรา 20 จังหวัด ซึ่งเป็นคนที่ทำเรื่องการศึกษาที่ยืดหยุ่นอยู่ในหลาย ๆพื้นที่ ไม่ว่าจะทำในมิติของเป็นภาครัฐ ภาคเอกชนหรือว่าภาคประชาสังคม เราก็เลยคิดว่าการได้เจอกันกับภาคีเครือข่ายในอีสานด้วยกัน น่าจะเป็นเรื่องดีที่เราจะได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้ แล้วก็เอาทรัพยากรที่แต่ละคนมี มาแชร์กันว่าแต่ละพื้นที่ มีประเด็นอะไรบ้าง เกิดปัญหาอะไร แล้วเขาแก้ปัญหาแบบไหนหรือว่าเขามีวิธีการทำงานกับเด็กแบบไหน"

.

ศรีมาลาฌ์ เล่าต่อว่านอกจากการพบปะ แลกเปลี่ยนองค์ความรู้ร่วมกันแล้ว ในหลายพื้นที่ก็สามารถจะเป็นพื้นที่พี่เลี้ยงให้กันและกัน ในการทำการศึกษาที่ยืดหยุ่นเพื่อให้โอกาสเด็กและเยาวชนในการเดินทางต่อในมิติอื่น ๆ ในชีวิตต่อไป และถือเป็นการ "ยายออก" ขยายวงให้เกิดพื้นที่ใหม่ ๆ เพิ่มมากขึ้น

.

"ถ้าเราไม่ทำเรื่องนี้ ถ้าเราไม่ขยายออกไป ปัญหานี้มันจะยังอยู่แล้วมันจะถูกซุกอยู่ใต้พรม ปัญหานี้มันจะไม่ใช่แค่เด็กไม่ได้รับการศึกษาแล้ว มันเป็นเรื่องของการพัฒนาชุมชน การพัฒนาจังหวัด การพัฒนาชาติของเราเลย"

.

หากมองให้ลึกกว่านั้นในเชิงข้อมูลพื้นที่ ศรีมาลาฌ์ สะท้อนว่า เรื่องเด็กนอกระบบการศึกษามีจำนวนมาก เฉพาะ จ.นครพนม เองมีอยู่ 7,000 กว่าคน ที่อายุ 3-18 ปี อายุเกิน 18 ปีขึ้นไปกว่าหลักหมื่นคน ตัวเลขทั้งประเทศที่มีข้อมูลประมาณ 800,000 คน นั่นเป็นที่มาว่าหากไม่ทำเรื่องนี้ ไม่มีการกระจายตัวออกของผู้คนที่ทำเรื่องการศึกษาที่ยืดหยุ่น เรื่องเด็กนอกระบบ มาช่วยกันมันอาจจะนำไปสู่ปัญหาใหญ่ระดับชาติที่ยากจะแก้ได้

.

"จะมีคำพูดที่ว่าเราต้องยอมรับก่อนว่า มันมีเด็กที่อยู่นอกระบบการศึกษาจริง

มีเด็กที่ไม่ได้รับโอกาสในการศึกษาต่อตามสิทธิที่เขาควรได้รับมีอยู่จริง

แล้วก็ต้องยอมรับก่อนว่า เด็กทุกคนไม่สามารถที่จะเข้าไปโรงเรียนในระบบได้ทุกคนได้จริง แล้วอีกข้อหนึ่งที่ต้องยอมรับคือ โรงเรียนหรือว่าการศึกษาบ้านเราตอนนี้ ไม่สามารถที่จะตอบโจทย์เด็กทุกคนได้จริง ๆ เด็กก็เหมือนเมล็ดพันธุ์ เหมือนต้นไม้ต้นหนึ่งที่ไม่เหมือนกันเลยเราจับเด็กทุกคนไปอยู่ในลู่เดียวกัน เด็กทุกคนอยู่ไม่ได้เพราะว่าความชอบความถนัดทุกคนไม่เหมือนกัน"

.

นี่อาจจะเป็นถ้อยคำที่ยืนยันเป้าหมายในการทำ "อีสานบืน" ซึ่งรวมไปถึงเป้าหมายของ Thailand Zero Dropout หรือ TZD ที่เขามองว่าเด็กทุกคนจะเข้ามาสู่ระบบการศึกษาเป็นศูนย์นั้น อาจจะยังเป็นเป้าหมายที่ต้องเดินทางอีกไกล ด้วยหลากหลายปัจจัยและสภาพปัญหาท่ามกลางโลกที่เปลี่ยนแปลงตลอดเวลา คำว่า Zero Dropout จึงกลายเป็น การสอดส่องดูแลเด็กทุกคนให้ได้รับโอกาสและมีสิทธิที่จะได้พัฒนาคุณภาพชีวิต การศึกษาที่เด็กและเยาวชนควรจะได้รับตามสิทธิ

.

"การให้การศึกษาพี่คิดว่ามันคือการให้โอกาสมนุษย์คนหนึ่งได้มีลมหายใจต่อไป ไม่ใช่แค่ลมหายใจของเขา แต่มันคือลมหายใจของครอบครัว และลมหายใจของประเทศนี้"

.

"อีสานบืน ความจริงแล้วเป็นกลุ่มเครือข่ายอีสาน ที่รวมตัวกันหลากหลายกลุ่มที่ทำเรื่องการศึกษาเห็นหน้าคร่าตากันเป็นส่วนใหญ่ แล้วอีกส่วนหนึ่งก็เป็นเพื่อน ๆ จากภาคอื่น ๆเรามาเรียนรู้ร่วมกันซึ่งก็เป็นเวทีแรกของอีสาน เราเป็นพื้นที่จัดกิจกรรมที่นครพนม คนเคลื่อนเมือง และ CYF เราก็มาคุยกันว่าเราไม่อยากให้งานอยู่ในห้องประชุมอย่างเดียว แต่เราอยากให้เครือข่ายเห็นสักยภาพจากบริบท ต้นทุนทรัพยากรในพื้นที่ว่าสามารถจัดกิจกรรมแบบนี้ในประเด็นการศึกษาได้อย่างไร"

.

โดยกิจกรรมมีตั้งแต่การเดินเมือง 3 เส้นทาง บุ๊คคลับ หอสมุดแห่งชาติ ร่วมเรียนรู้ผ่านไกด์ มีเวิร์คช้อปที่หลากหลายผ่านกระบวนการสร้างการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่น การชมภาพยนต์สารคดี การเสวนาแลกเปลี่ยนมุมมองเรื่องการศึกษา

.

"การศึกษาหลากหลายเป็นเรื่องดีนะ เพราะว่ามันคือทางเลือก มันคือทางที่จะตอบโจทย์ชีวิตของคนแต่ละคน ให้เขาสามารถได้เรียนรู้ในรูปแบบที่เขา เป็นเขา และที่เขาต้องการ และพี่คิดว่าสิ่งนี้มันจะทำให้เขาไปต่อได้ "

Guest Speaker : ศรีมาลาฌ์ ยะภักดี ผู้อำนวยการศูนย์การเรียนซีวายเอฟ

เรื่อง : จักรพันธ์ จันทร์ปัญญา บรรณาธิการสารคดีเลนส์ไทบ้าน

ขอบคุณ : ศูนย์การเรียนซีวายเอฟ

#อีสานบืน #กสศ #สู่เมืองที่ทุกคนมีส่วนร่วมในการเรียนรู้และสร้างสรรค์ #คคม #คนเคลื่อนเมือง #ทีมคน #นครเรืองแสง #นครพนม #เลนส์ไทบ้าน #สารคดีสั้น #สารคดีชุมชน #รายการเลนส์ไทบ้าน #เรื่องเล่าจากชุมชน #lenstaiban #documentary #60sec #shortdoc