โทษของผู้ประทุษร้ายผู้ที่ไม่ประสงค์ร้ายตอบ
ข้อความนี้เป็น อรรถกถาธรรมบท เรื่องพระนางสามาวดี อธิบายคำว่า "ผู้ประทุษร้ายผู้ไม่ประทุษร้าย ย่อมถึงฐานะ 10 ประการ" หมายถึง ผู้ที่ทำร้ายคนดี ผู้ไม่มีเวร ไม่มีโทษ ย่อมได้รับผลกรรมอย่างใดอย่างหนึ่งในสิบประการ
สามารถเรียบเรียงให้อ่านง่าย พร้อมอธิบายแต่ละข้อได้ดังนี้
---
ผลกรรม 10 ประการของผู้ทำร้ ายคนดี
พระพุทธเจ้าตรัสว่า ผู้ใดทำร้ายผู้ที่ไม่คิดร้ายตอบ ผู้บริสุทธิ์ และไม่มีความผิด ผู้นั้นย่อมได้รับผลกรรมอย่างใดอย่างหนึ่งใน 10 ประการ ดังนี้
1. เวทนาอันหยาบ
หมายถึง ความทุกข์ทรมานทางกายอย่างรุนแรง เช่น ปวดแสบปวดร้อน ปวดจนทนแทบไม่ได้
ข้อคิด การเบียดเบียนผู้อื่น อาจย้อนกลับมาเป็นความทุกข์ทางร่างกายของตนเอง
---
2. ความเสื่อม
หมายถึง ความเสื่อมในทรัพย์สมบัติ หน้าที่การงาน เกียรติยศ หรือความเจริญที่เคยมี
ข้อคิด สิ่งที่เคยรุ่งเรือง อาจค่อย ๆ เสื่อมลงเพราะผลแห่งอกุศลกรรม
---
3. ความแตกแห่งศีรษะ
หมายถึง ประสบอุบัติเหตุหรือภัยร้ายแรงถึงชีวิต หรือได้รับบาดเจ็บสาหัส
ในสมัยพุทธกาล ถือเป็นตัวอย่างของผลกรรมที่หนักมาก
---
4. ความเจ็บไข้อย่างหนัก
หมายถึง การเจ็บป่วยด้วยโรคร้ายแรง หรือโรคเรื้อรังที่รักษายาก
---
5. ความฟุ้งซ่านแห่งจิต
หมายถึง จิตใจไม่สงบ
เช่น
คิดมาก
วิตกกังวล
หวาดระแวง
นอนไม่หลับ
ไม่มีความสุข
นี่เป็นผลกรรมที่เกิดขึ้นภายในใจ แม้ไม่มีใครลงโทษ
---
6. ความขัดข้องแต่พระราชา
ในอดีตหมายถึง ถูกกษัตริย์ลงโทษ
ปัจจุบันอาจหมายถึง
ถูกดำเนินคดี
ถูกเจ้าหน้าที่ของรัฐดำเนินการ
มีปัญหากับกฎหมาย
---
7. ความกล่าวตู้อย่างทารุณ
หมายถึง ถูกใส่ร้าย ถูกกล่าวหา ถูกนินทา หรือเสียชื่อเสียงอย่างรุนแรง
บางครั้งแม้ไม่ได้ทำผิด ก็กลับถูกผู้อื่นเข้าใจผิด
---
8. ความเสื่อมแห่งหมู่ญาติ
หมายถึง
ญาติพี่น้องแตกแยก
ครอบครัวประสบเคราะห์
คนในตระกูลล้มป่วยหรือเสียชีวิต
วงศ์ตระกูลเสื่อมลง
---
9. ความย่อยยับแห่งโภคะ
หมายถึง
ทรัพย์สินเสียหาย เช่น
เงินหมด
ธุรกิจล้มเหลว
ถูกโกง
บ้านหรือทรัพย์สินพังเสียหาย
---
10. ไฟไหม้เรือน และเมื่อตายแล้วย่อมเข้าถึงนรก
อรรถกถาแยกเป็นสองช่วง
ในชาตินี้ อาจประสบภัยใหญ่ เช่น บ้านถูกไฟไหม้ หรือทรัพย์สินพินาศ
เมื่อสิ้นชีวิต หากกรรมหนักยังไม่หมดกำลัง ย่อมไปเกิดในอบายภูมิ
---
ใจความสำคัญของพระธรรมตอนนี้
พระพุทธเจ้าไม่ได้ตรัสว่า ทั้ง 10 ข้อจะต้องเกิดพร้อมกัน
แต่ตรัสว่า
> "อย่างใดอย่างหนึ่ง"
คือ ผู้ทำร้ายผู้บริสุทธิ์ ย่อมมีโอกาสได้รับผลกรรมข้อใดข้อหนึ่ง หรือหลายข้อ ตามกำลังของกรรมที่ได้กระทำไว้
---
ข้อคิดที่อรรถกถาต้องการสอน
การทำร้ายคนดี ผู้มีศีล หรือผู้ไม่มีเวร ไม่ได้ทำให้ผู้ถูกกระทำเสียหายทางจิตใจเท่ากับผู้กระทำ เพราะผู้กระทำเป็นผู้สร้างอกุศลกรรมแก่ตนเอง และ ผลกรรมนั้นย่อมติดตามกลับมาในเวลาที่เหตุปัจจัยพร้อม
ดังนั้น พระธรรมบทตอนนี้จึงเตือนให้ระมัดระวัง ไม่เบียดเบียนผู้ที่ไม่เบียดเบียนเรา และส่งเสริมการอดกลั้น เมตตา และไม่ตอบโต้ด้วยความพยาบาท เพราะการตอบแทนความชั่วด้วยความชั่ว ย่อมทำให้วงจรแห่งกรรมดำเนินต่อไป แต่การหยุดด้วยเมตตาและปัญญา ย่อมเป็นทางออกจากวงจรแห่งทุกข์นั้น.
ในชีวิตจริง หลายครั้งที่เราอาจเจอเหตุการณ์ที่ต้องเลือกระหว่างการตอบโต้หรือการให้อภัย โดยบทเรียนเรื่องผลกรรม 10 ประการของผู้ทำร้ายผู้บริสุทธิ์นี้ช่วยเตือนใจได้ชัดเจน ผมเคยมีประสบการณ์ที่ถูกทำร้ายด้วยคำพูดและการนินทา ซึ่งตอนแรกคิดจะตอบโต้กลับด้วยอารมณ์โกรธ แต่นึกถึงหลักธรรมนี้ก็ทำให้ใจเย็นลง พยายามมองสิ่งที่เกิดขึ้นเป็นผลของกรรมนั้นๆ สุดท้ายเลือกที่จะใช้วิธีเมตตาและอดกลั้น ไม่เพียงแต่ช่วยลดความทุกข์ในใจตนเอง แต่ยังรักษาความสัมพันธ์ให้ดีขึ้นได้ ผลกรรมที่พูดถึงทั้ง 10 ประการนั้น มีตั้งแต่ความทุกข์ทางร่างกาย เช่น เจ็บป่วยหนัก สู่ความทุกข์ทางใจ เช่น คิดมาก วิตกกังวล และความเสื่อมเสียในชีวิต เช่น การเสียทรัพย์สิน หรือแม้แต่การถูกกล่าวโทษอย่างทารุณ เห็นได้ว่ากรรมชั่วที่ทำไม่ได้ส่งผลแค่ในชีวิตนี้ แต่ยังส่งผลต่อภพหน้า ดังนั้น การไม่ทำร้ายผู้บริสุทธิ์และผู้ไม่มีเวร ไม่ใช่เพียงการรักษาศีลเพื่อความสงบใจแต่ยังเป็นหนทางป้องกันตนเองจากผลร้ายที่จะตามมาในอนาคต การให้ความกรุณา อดกลั้น และไม่ตอบโต้ด้วยความพยาบาทจึงเป็นการสร้างกุศลที่ช่วยตัดวงจรแห่งทุกข์และกรรมนั้นลงได้ การเข้าใจหลักธรรมนี้อย่างลึกซึ้งสามารถนำมาใช้ในชีวิตประจำวันได้ ทั้งในการทำงาน ครอบครัว และสังคม เพื่อรักษาศีลธรรมและความสงบสุขภายในใจ รวมถึงสังคมโดยรวม
