สติ..คุมชีวิต
ถ้าจะเปรียบว่าร่างกาย เหมือนคฤหาสถ์ราชวัง..
สติ..นั่นก็นายยามเฝ้าประตู
ถ้านายยามฉลาดเฉลียวแข็งแรง
คอยกันคนวาดทรงบ่เข้าท่า..
อนุญาตให้คนดีเข้า..
ก็จะช่วยกรองความชั่วร้ายได้ตั้งแต่ด่านประตูแรก..
ชีวิตปกติประจำวันของคนเรา..
ตั้งแต่ลืมตาตื่น..สติก็เป็นพลังงานตัวแรกที่เข้ามามีบทบาทในชีวิต..
ถ้าสติขาด..โอกาสจะพลาดตกเตียงหรือลุกผิดท่า..สร้างปัญห าให้แก่ร่างกายนี้ได้เยอะแยะ..
ประมาท..เพราะขาดสติ
สติไม่ขาด..ประมาทไม่อุบัติ
สติไม่ได้มีแถมฟรีมาตามธรรมชาติ
มีแต่สัตว์มนุษย์เท่านั้น ..ทีฝึกสติได้
สติ..ฝึกได้..เพิ่มlevelพลังไปได้เรื่อยๆ..
และ..สติก็หมดได้เช่นกัน..ถ้าไม่ฝึกฝนเติมพลังไปเรื่อยๆ..
..
[25] ธรรมมีอุปการะมาก 2 (ธรรมที่เกื้อกูลในกิจหรือในการทำความดีทุกอย่าง - virtues of great assistance)
1. สติ (ความระลึกได้, นึกได้, สำนึกอยู่ไม่เผลอ - mindfulness)
2. สัมปชัญญะ (ความรู้ชัด, รู้ชัดสิ่งที่นึกได้, ตระหนัก, เข้าใจชัดตามความเป็นจริง - clear comprehension)
D.III.273;
A.I.95.ที.ปา. 11/378/290;
องฺ.ทุก. 20/424/119
...
...ดูกรภิกษุ เหมือนอย่างว่า เมืองชายแดนของพระราชาเป็นเมืองที่มั่นคง มีกำแพงและเชิงเทิน มีประตู ๖ ประตู
นายประตูเมืองนั้นเป็นคนฉลาด เฉียบแหลม มีปั ญญา คอยห้ามคนที่ตนไม่รู้จัก อนุญาตให้คนที่ตนรู้จักเข้าไปในเมืองนั้น
ราชทูตคู่หนึ่งมีราชการด่วนมาแต่ทิศบูรพา พึงถามนายประตูนั้นว่า
แน่ะบุรุษผู้เจริญ เจ้าเมืองนี้อยู่ที่ไหน นายประตูนั้นตอบว่า แน่ะท่านผู้เจริญ นั่นเจ้าเมืองนั่งอยู่ ณ ทางสามแพร่งกลางเมือง ทีนั้นแล ราชทูตคู่นั้นมอบถ้อยคำตามความเป็นจริงแก่เจ้าเมืองแล้ว พึงดำเนินกลับไปตามทางที่มาแล้ว
ราชทูตคู่หนึ่งมีราชการด่วนมาแต่ทิศปัจจิม...ราชทูตคู่หนึ่งราชการด่วนมาแต่ทิศอุดร...
ราชทูตคู่หนึ่งมีราชการด่วนมาแต่ทิศทักษิณ แล้วถามนายประตูนั้นอย่างนี้ว่า แน่ะบุรุษผู้เจริญ เจ้าเมืองนี้อยู่ที่ไหน นายประตูนั้นพึงตอบว่าแน่ะท่านผู้เจริญ นั่นเจ้าเมืองนั่งอยู่ ณ ทางสามแพร่งกลางเมืองทีนั้นแล ราชทูตคู่หนึ่งนั้นมอบถ้อยคำ ตามความเป็นจริงแก่เจ้าเมืองแล้ว
พึงดำเนินกลับไปทางตามที่มาแล้ว
ดูกรภิกษุ อุปมานี้แล เรากระทำแล้วเพื่อจะให้เนื้อความแจ่มแจ้ง ก็ในอุปมานั้นมีเนื้อความดังต่อไปนี้
คำว่าเมือง เป็นชื่อของกายนี้ที่ประกอบด้วยมหาภูตรูป ๔ ซึ่งมีมารดาและบิดาเป็นแดนเกิด เจริญขึ้นด้วยข้าวสุกและขนมสด มีอันต้องอบ ต้องนวดฟั้นเป็นนิตย์ มีอันทำลายและกระจัดกระจายเป็นธรรมดา
คำว่าประตู ๖ ประตู เป็นชื่อของอายตนะภายใน ๖
คำว่านายประตูเป็นชื่อของสติ
คำว่าราชทูตคู่หนึ่งมีราชการด่วน เป็นชื่อของสมถะและวิปัสนา
คำว่าเจ้าเมืองเป็นชื่อของวิญญาณ
คำว่าทางสามแพร่งกลางเมือง เป็นชื่อของมหาภูตรูป ๔ คือ ปฐวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตุ
คำ ว่าถ้อยคำตามความเป็นจริง เป็นชื่อของนิพพาน
คำว่าทางตามที่มาแล้ว เป็นชื่อของอริยมรรคมีองค์ ๘ คือสัมมาทิฐิ ฯลฯ สัมมาสมาธิ ฯ
นั่นแล..
จากประสบการณ์ส่วนตัวของผม การมีสติในชีวิตประจำวันช่วยให้เราตัดสินใจได้ดีขึ้นและลดความเสี่ยงจากความผิดพลาด ฉันเคยพบว่าการทำสมาธิและการฝึกจดจ่อช่วยเสริมสร้างสติ ทำให้สามารถเฝ้าระวังความคิดและการกระทำของตัวเองได้ดีขึ้น เหมือนกับนายยามที่คุมประตูเมืองตามบทความที่กล่าวถึง เมื่อสติแข็งแรงและชาญฉลาด มันจะช่วยป้องกันไม่ให้ความคิดลบ ความวิตกกังวล หรืออารมณ์ไม่ดีเข้ามาก่อกวนใจได้ง่ายๆ นอกจากนี้ สติยังเป็นสิ่งที่ต้องฝึกฝนและเติมพลังอย่างต่อเนื่อง ไม่ต่างจากนายยามที่ต้องมีความกระปรี้กระเปร่า เพื่อไม่ให้เสียความระมัดระวัง การช่วยเหลือชีวิตประจำวันนั้นทำได้ง่ายๆ เช่น การจดจ่อกับสิ่งที่ทำในปัจจุบัน ไม่ปล่อยให้ความคิดวนอยู่กับอดีตหรืออนาคต ทำให้ลดความเครียดและเพิ่มการรับรู้ถึงสิ่งรอบตัวได้ดียิ่งขึ้น ในบทความยังกล่าวถึงเรื่องของสมถะและวิปัสนา ซึ่งเป็นเทคนิคทางจิตที่ช่วยเสริมความชัดเจนในจิตใจและการเข้าใจสิ่งต่างๆ อย่างลึกซึ้ง ผมเองได้ทดลองฝึกปฏิบัติแบบนี้ ซึ่งส่งผลดีต่อสุขภาพจิตและความสัมพันธ์กับผู้อื่นอย่างเห็นได้ชัด เหมือนการส่งราชทูตด่วนไปแจ้งข่าวสารที่ถูกต้องและชัดเจน แนวทางนี้ช่วยให้เราได้พบกับนิพพานภายใน ที่หมายถึงชีวิตที่เป็นสุขอย่างแท้จริง ทั้งหมดนี้ ทำให้ผมเชื่อมั่นว่าสติไม่ได้เป็นเพียงแค่อุปกรณ์ทางจิตใจแต่ยังเป็นส่วนสำคัญที่คอยปกป้อง 'เมือง' หรือร่างกายชีวิตของเราให้มั่นคง ปลอดภัยจากสิ่งไม่ดีที่อาจแทรกซึมเข้ามาเพราะฉะนั้นการดูแลและเสริมสร้างสติให้แข็งแรงไม่ใช่แค่ทางเลือก แต่เป็นสิ่งจำเป็นสำหรับการมีชีวิตที่มีคุณภาพและมั่นคงต่อไป
