⭕ การต่อ Voltage Protection Relay

จากที่เคยเจอปัญหาไฟตกไฟเกินแถวบ้าน (บางช่วงแรงดันแกว่งจนเครื่องใช้ไฟฟ้าทำงานแปลกๆ) เลยลองติดตั้ง Voltage Protection Relay ที่ “เต้ารับ” เพื่อให้ตัดไฟอัตโนมัติเวลาแรงดันต่ำ/สูงเกินค่าที่ตั้งไว้ และค่อยต่อกลับเมื่อไฟนิ่ง เหมาะกับพวกตู้เย็น ทีวี คอมพ์ ปั๊มน้ำ หรืออุปกรณ์ที่ไม่อยากให้เจอไฟกระชากบ่อยๆ แนวทางการต่อรีเลย์ (ภาพรวม) โดยทั่วไปตัวเครื่องจะมีขั้วรับไฟเข้า (L/N) และขั้วจ่ายไฟออกไปโหลด (L/N) หลักๆ คือ 1) ปิดเบรกเกอร์ก่อนทุกครั้ง 2) เอาสาย “ไฟเข้า” จากเมน/เบรกเกอร์เข้าขั้ว IN (L,N) 3) เอาสาย “ไฟออก” ไปเต้ารับ/โหลด ออกจากขั้ว OUT (L,N) 4) ถ้ามีสายดิน (G) ให้ต่อสายดินเข้าที่เต้ารับตามเดิม (รีเลย์หลายรุ่นไม่ได้ตัดสายดิน) ติดตั้งเสร็จลองเปิดเบรกเกอร์ จะเห็นหน้าจอแสดงค่าแรงดัน (ของผมเคยขึ้นประมาณ 238 โวลต์) ทำให้เช็กได้คร่าวๆ ว่าบ้านเราไฟมาเท่าไร การตั้งค่าที่ควรรู้ (แล้วแต่รุ่น) - ค่าแรงดันต่ำสุด (Low Voltage Cut): ตั้งให้ตัดเมื่อไฟตกมากเกินไป - ค่าแรงดันสูงสุด (High Voltage Cut): ตั้งให้ตัดเมื่อไฟเกิน/ไฟกระชาก - เวลา Delay ก่อนต่อกลับ: แนะนำตั้งหน่วงเวลาเล็กน้อย โดยเฉพาะถ้าใช้กับตู้เย็น/แอร์/ปั๊ม เพราะการตัด-ต่อถี่ๆ ไม่ดีต่อคอมเพรสเซอร์และมอเตอร์ ทริคส่วนตัวคือไม่ตั้งเข้มเกินไปจนตัดบ่อย ให้บาลานซ์ตามสภาพไฟจริงในพื้นที่ ข้อควรระวังในการใช้งาน - เลือกรุ่นที่รองรับกระแส/วัตต์ให้พอ (ดู A และกำลังโหลด) ถ้าใช้กับโหลดหนักควรให้ช่างช่วยหรือใช้คอนแทคเตอร์ร่วม - ควรติดตั้งในกล่อง/ตู้ไฟให้เรียบร้อย ไม่ให้ขั้วสัมผัสโดนมือ - ถ้าต้องใช้กับอุปกรณ์สำคัญมากๆ ยังแนะนำให้มีเบรกเกอร์/RCBO และระบบสายดินที่ถูกต้องร่วมด้วย คำถามที่คนมักค้นหา: “วิธีต่อ power supply 2 ตัว” ถ้าหมายถึงการเอาเพาเวอร์ซัพพลาย 2 ตัวมาใช้ร่วมกัน (เช่นงาน DIY/LED) ส่วนใหญ่ไม่ควรเอาขั้วเอาต์พุตมาต่อรวมกันตรงๆ ถ้าไม่ได้ออกแบบมาให้ขนานได้ เพราะแรงดันคลาดเคลื่อนทำให้ไหลย้อน/ร้อน ควรเลือกวิธีที่ถูกต้อง เช่น แยกโหลดคนละชุด หรือใช้ไดโอด/วงจร OR-ing หรือเลือก PSU แบบ parallel ได้ตั้งแต่แรก (ส่วนนี้คนละเรื่องกับรีเลย์ป้องกันไฟตกไฟเกิน แต่เป็นคำถามที่เจอบ่อยเลยขอทิ้งแนวคิดไว้) สรุปคือ ถ้าอยากป้องกันไฟตกไฟเกินแบบง่ายๆ ติดที่เต้ารับได้เลย ตัว Voltage Protection Relay ช่วยตัด-ต่อไฟอัตโนมัติและมีหน้าจอดูแรงดัน ทำให้รู้สภาพไฟบ้านและลดโอกาสเครื่องใช้ไฟฟ้าเสียได้จริง