สรุปกฎหมายข้าราชการที่ดี กพ.69

เวลาอ่านเรื่อง “การจัดระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน” ฉันชอบเริ่มจากภาพรวมก่อน เพราะข้อสอบ กพ. มักถามแบบนิยามสั้น ๆ แต่หลอกด้วยตัวเลือกที่คล้ายกันมาก 1) ประเทศไทยแบ่งการบริหารเป็นกี่ส่วน? จำเป็นภาพรวมให้แม่น: โดยหลักแบ่งเป็น 3 ส่วน คือ “ส่วนกลาง–ส่วนภูมิภาค–ส่วนท้องถิ่น” ข้อสอบชอบถามสลับคำว่า “การจัดระเบียบราชการ” กับ “การปกครอง” ดังนั้นให้ยึดคำว่า “จัดระเบียบราชการ” เป็น 3 ส่วนนี้ไว้ก่อน 2) ส่วนกลางมีอะไรบ้าง (กระทรวง ทบวง กรม + สำนักนายกฯ) ท่องแบบเป็นชั้น ๆ จะง่าย: ส่วนกลางประกอบด้วย “สำนักนายกรัฐมนตรี, กระทรวง, ทบวง, กรม” - กระทรวง: หน่วยราชการระดับนโยบาย มีรัฐมนตรีกำกับ - กรม: หน่วยปฏิบัติการหลักภายใต้กระทรวง/ทบวง - ทบวง คืออะไร: ในแนวข้อสอบมักให้จำว่าเป็นหน่วยราชการระดับเดียวกับกระทรวง (แต่ขนาด/ภารกิจอาจเฉพาะด้าน) และมีโครงสร้างกำกับคล้ายกระทรวง - “กระทรวง ทบวง กรม คืออะไร” ตอบสั้น ๆ ได้ว่าเป็นหน่วยงานในส่วนกลางตามกฎหมายจัดระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน 3) สำนักนายกรัฐมนตรีมีฐานะเป็นอะไร? จุดที่คนสับสนคือคิดว่าเป็น “กระทรวง” แต่ให้จำว่าเป็นหน่วยงานส่วนกลางที่มีฐานะตามกฎหมายแยกต่างหาก เพื่อสนับสนุนงานของนายกรัฐมนตรีและการบริหารราชการแผ่นดินโดยรวม (ข้อสอบมักถามรูปแบบประโยค: “สำนักนายกรัฐมนตรีมีฐานะเป็น…”) 4) หน่วยงานที่ขึ้นตรงกับนายกรัฐมนตรี แนวทำข้อสอบของฉันคือ “ดูคำว่า ‘ขึ้นตรง’ = นายกฯ กำกับโดยตรง” กลุ่มนี้มักเชื่อมกับงานด้านนโยบาย/ประสานภาพรวม และมักถูกถามคู่กับสำนักนายกรัฐมนตรี ให้ระวังตัวเลือกที่เป็น “กรม” ในกระทรวงอื่น ๆ ซึ่งไม่ถือว่าขึ้นตรงนายกฯ โดยตรง 5) ส่วนภูมิภาค + จังหวัดเป็นนิติบุคคลหรือไม่ ส่วนภูมิภาคคือโครงสร้าง “จังหวัด–อำเภอ” (และรูปแบบที่กฎหมายกำหนด) คำถามฮิตคือ “จังหวัดเป็นนิติบุคคลหรือไม่” ในแนวข้อสอบ กพ. มักให้จำว่า “องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น” เป็นนิติบุคคลตามกฎหมาย (เช่น เทศบาล/อบจ./อบต.) แต่ “จังหวัด” ในฐานะส่วนภูมิภาคเป็นหน่วยราชการของรัฐ ไม่ใช่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ดังนั้นอย่าเผลอตอบเหมารวมว่า “จังหวัดเป็นนิติบุคคลเหมือนเทศบาล” 6) ทริคทำ mind map ระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน ฉันวาดเป็น 3 กิ่งใหญ่: ส่วนกลาง / ภูมิภาค / ท้องถิ่น แล้วแตกกิ่งย่อย - ส่วนกลาง: สำนักนายกฯ → กระทรวง → (ทบวง) → กรม - ภูมิภาค: จังหวัด → อำเภอ - ท้องถิ่น: อปท. (ยกตัวอย่างไว้กันลืม) ทำแบบนี้ช่วยให้ตอบคำถาม “การจัดระเบียบราชการของกระทรวง” ได้ไว เพราะเราจะนึกถึงสายการบังคับบัญชาจากกระทรวงลงกรมทันที ถ้าจะเก็บเพิ่มให้ครบชุดอ่านสอบ แนะนำต่อด้วย “พ.ร.ฎ.การบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี พ.ศ.2546” (เป้าหมาย 7 ประการ) และโยงไป “ความผิดต่อหน้าที่ราชการในประมวลกฎหมายอาญา พ.ศ.2499” เพื่อทำข้อสอบแบบสถานการณ์ได้ดีขึ้น