จากประสบการณ์การเลี้ยงลูกนมแม่ล้วนมา 5 เดือน การปั๊มนมถือเป็นสิ่งสำคัญที่ช่วยให้ลูกได้รับน้ำนมคุณภาพ แม้ว่าปริมาณน้ำนมจะไม่ได้มากมายตามใจหวัง แต่ถ้ามีน้ำนมคุณภาพและเหมาะสมกับความต้องการของลูกก็เพียงพอแล้ว เพราะน้ำนมจะเพิ่มตามปริมาณที่ลูกกินจริงๆ การบริหารจัดการสต็อกน้ำนมก็เป็นเรื่องที่ไม่ควรมองข้าม ไม่จำเป็นต้องปั๊มน้ำมากจนเกินไปเพื่อเก็บสต็อก แต่ควรปั๊มเท่าที่ใช้ในแต่ละมื้อเท่านั้น วิธีนี้ช่วยลดความกังวลและไม่ทำให้เหนื่อยเกินไป สำหรับแม่ที่ทำงานหรือไม่อยู่บ้าน การปั๊มนมและเก็บสต็อกน้ำนมอย่างมีระเบียบจะช่วยให้ลูกได้รับนมอย่างต่อเนื่อง การดูแลตัวเองโดยการบำรุงสุขภาพอย่างเหมาะสม เช่น รับประทานอาหารที่ดี ดื่มน้ำเยอะ ๆ และพักผ่อนให้เพียงพอ จะช่วยให้ร่างกายผลิตน้ำนมได้ดีขึ้น เพราะแม้ว่าจะได้รับการบำรุง แต่ถ้าร่างกายเครียดหรือนอนไม่พอก็อาจทำให้น้ำนมลดลงได้ สุดท้าย อย่าท้อถอยกับความพยายามเลี้ยงลูกนมแม่ เพราะน้ำนมแม่มีคุณค่าทางสารอาหารสูง และช่วยให้ลูกรอดพ้นจากโรคต่าง ๆ ได้ดี เมื่อมองเห็นน้ำหนักตัวของลูกตามเกณฑ์ที่ดี ก็เป็นกำลังใจที่ดีให้แม่ได้สู้ต่อไปค่ะ