พระนครินทรนาคราช หรือที่รู้จักกันในอีกชื่อหนึ่งว่าพระยามุจจลินทนาคราช เป็นหนึ่งในนาคเทพที่มีบทบาทสำคัญในประเพณีและความเชื่อทางพระพุทธศาสนาในประเทศไทย โดยเฉพาะในบริบทของวัดสมณานัมบริหาร หรือที่เรียกกันทั่วไปว่าวัดญวนสพานขาว บทบาทของนาคนี้เกี่ยวเนื่องกับการปกป้องศาสนาและสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ ตามที่องสรภาณมธุรส หรือที่รู้จักในชื่อบ๋าวเอิง เจ้าอาวาสวัด ได้อธิบายไว้ในหนังสือรู้เท็จจริง วัดสมณานัมบริหาร พระนครินทรนาคราชเป็นตัวแทนของการรักษาความบริสุทธิ์และความสงบเรียบร้อยภายในวัด รวมถึงสื่อถึงความเชื่อมโยงระหว่างโลกมนุษย์กับโลกแห่งเทพเจ้าในศาสนาพุทธ นอกจากบทบาทในการปกป้องแล้ว พระนครินทรนาคราชยังเป็นสัญลักษณ์แห่งพลังและความอุดมสมบูรณ์ ซึ่งสะท้อนผ่านการตั้งศาลและพิธีกรรมต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการขอบารมีและความคุ้มครองจากนาคเทพในวัดสมณานัมบริหาร โดยทั่วไป การตั้งศาลพระนครินทรนาคราชในวัดญวนสพานขาวจึงไม่ได้เป็นเพียงการแสดงความเคารพต่อเทพนิยายหรือเทพเจ้าเท่านั้น แต่ยังเป็นการแสดงออกถึงความศรัทธาและการขอพรเพื่อความเป็นสิริมงคลต่อชุมชนและผู้ที่มาสักการะศาลนี้ ความเชื่อและพิธีกรรมที่เกี่ยวข้องกับพระนครินทรนาคราชจึงเป็นเรื่องที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนาน มีความสำคัญในเชิงประวัติศาสตร์และสังคม โดยเฉพาะสำหรับผู้ที่สนใจในวิถีชีวิตความเชื่อของชุมชนวัดสมณานัมบริหารและวัดญวนสพานขาวในกรุงเทพฯ การทำความเข้าใจบทบาทของพระนครินทรนาคราชจึงช่วยเติมเต็มภาพรวมของวัฒนธรรมไทยที่ผสมผสานไปด้วยความเชื่อและศรัทธาทางศาสนาอย่างลึกซึ้ง