## ความวาว (Lustre) คุณสมบัติแห่งการสะท้อนแสงของอัญมณีและแร่

**ความวาว (Lustre หรือ Luster)** มีรากศัพท์มาจากภาษาละตินคำว่า "Lux" ซึ่งแปลว่าแสงสว่าง ในทางแร่วิทยาและอัญมณีศาสตร์ คำนี้ใช้เพื่ออธิบายปฏิกิริยาของแสงเมื่อตกกระทบและสะท้อนกลับจากพื้นผิวของแร่หรืออัญมณี ความวาวไม่ใช่สีของอัญมณี แต่เป็นลักษณะของคุณภาพและปริมาณของแสงที่สะท้อนออกมา ซึ่งเป็นหนึ่งในคุณสมบัติทางกายภาพที่สำคัญในการตรวจประเมินและแยกแยะชนิดของแร่

### ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความวาว

ความวาวของอัญมณีมีความสัมพันธ์โดยตรงกับปัจจัยหลัก 2 ประการ ได้แก่:

1. **ดัชนีหักเหของแสง (Refractive Index - RI):** อัญมณีที่มีค่าดัชนีหักเหแสงสูง จะมีความสามารถในการชะลอและหักเหแสงที่เดินทางผ่านเข้ามาได้มาก ส่งผลให้แสงสะท้อนกลับออกมาที่พื้นผิวได้ดีและดูสว่างกว่า

2. **ความแข็ง (Hardness) และความสามารถในการขัดเงา:** ความแข็งของแร่เป็นตัวกำหนดว่าพื้นผิวของอัญมณีนั้นสามารถรับการขัดเงา (Polish) ได้เรียบเนียนเพียงใด ยิ่งอัญมณีมีความแข็งมาก พื้นผิวหลังการขัดจะยิ่งเรียบเนียนสนิท ปราศจากรอยขีดข่วนขนาดเล็ก ทำให้แสงสะท้อนกลับได้ทิศทางเดียวกันและเกิดความวาวที่สมบูรณ์แบบ

### การจำแนกประเภทความวาวทางแร่วิทยาและอัญมณีศาสตร์

เราสามารถแบ่งระดับและลักษณะความวาวของแร่และอัญมณีตามลักษณะที่ปรากฏทางสายตาได้ดังนี้

* **ความวาวแบบโลหะ (Metallic Lustre):** เป็นความวาวระดับสูงสุด มีลักษณะการสะท้อนแสงที่ทึบแสงและแวววาวเหมือนผิวของโลหะที่ขัดมัน มักพบในแร่ที่เป็นโลหะหรือมีส่วนประกอบของโลหะหนัก ตัวอย่างที่พบได้ในกลุ่มอัญมณีหรือของสะสมคือ แร่เฮมาไทต์ (Hematite) และ แร่ไพไรต์ (Pyrite)

* **ความวาวแบบเพชร (Adamantine Lustre):** เป็นความวาวขั้นสูงสุดสำหรับอัญมณีโปร่งแสง เกิดจากค่าดัชนีหักเหแสงที่สูงมาก ทำให้แสงสะท้อนบนพื้นผิวมีความสว่างไสวเจิดจ้า อัญมณีที่เป็นตัวแทนของความวาวชนิดนี้คือ เพชร (Diamond)

* **ความวาวกึ่งเพชร (Sub-adamantine Lustre):** เป็นความวาวที่สว่างสดใสแต่ยังเป็นรองเพชร มักพบในอัญมณีที่มีค่าดัชนีหักเหแสงค่อนข้างสูง เช่น เพทาย (Zircon), โกเมนชนิดดีแมนทอยด์ (Demantoid Garnet) รวมถึงอัญมณีในตระกูลคอรันดัม (Corundum) บางชนิด เช่น ทับทิม (Ruby) และ แซฟไฟร์ (Sapphire)

* **ความวาวแบบแก้ว (Vitreous Lustre):** เป็นความวาวที่พบได้บ่อยที่สุดในโลกของแร่และอัญมณี มีลักษณะการสะท้อนแสงคล้ายกับผิวของกระจกแก้วใส ตัวอย่างเช่น ควอตซ์ (Quartz), เบริล (Beryl), โทแพซ (Topaz), ทัวร์มาลีน (Tourmaline) รวมไปถึงแก้วธรรมชาติอย่าง อุลกมณี (Tektite)

* **ความวาวแบบยางไม้ (Resinous Lustre):** มีลักษณะการสะท้อนแสงคล้ายกับผิวของยางไม้ที่แข็งตัว มักพบในวัสดุอัญมณีที่มีดัชนีหักเหแสงต่ำและมีความอ่อนตัว ตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุดคือ อำพัน (Amber)

* **ความวาวแบบน้ำมัน (Greasy Lustre):** พื้นผิวของอัญมณีจะดูเหมือนมีชั้นน้ำมันบางๆ เคลือบอยู่ เกิดจากการกระเจิงของแสงบนพื้นผิวที่มีโครงสร้างระดับไมโครเมตรที่ซับซ้อน มักพบใน หยกเจไดต์ (Jadeite) และ หยกเนฟไฟรต์ (Nephrite)

* **ความวาวแบบขี้ผึ้ง (Waxy Lustre):** มีลักษณะคล้ายผิวของเทียนไขหรือขี้ผึ้ง มักพบในแร่ที่มีโครงสร้างแบบผลึกซ่อนรูป (Cryptocrystalline) หรืออัญมณีที่มีความทึบแสง ตัวอย่างเช่น เทอร์ควอยส์ (Turquoise) และ คาลซิโดนี (Chalcedony) บางชนิด

* **ความวาวแบบไหม (Silky Lustre):** เกิดจากการสะท้อนแสงบนโครงสร้างเส้นใย (Fibrous structure) ภายในเนื้อแร่ ทำให้เกิดริ้วแสงวาวคล้ายเส้นไหม ตัวอย่างที่โดดเด่นคือ แก้วตาเสือ (Tiger's Eye) และ ยูเล็กไซต์ (Ulexite)

* **ความวาวแบบมุก (Pearly Lustre):** ลักษณะการสะท้อนแสงที่นุ่มนวลและมีเหลือบสีรุ้งอ่อนๆ คล้ายผิวของเปลือกหอยมุก เกิดจากการที่แสงสะท้อนผ่านชั้นแร่บางๆ ที่ซ้อนทับกัน ตัวอย่างเช่น ไข่มุก (Pearl) และ มุกดาหาร (Moonstone)

---

มาสะสมแร่กันเถอะ by Bunchong Tientong

2 มี.ค. 2569