คริสโซเพรส (Chrysoprase): อัญมณีสีเขียวแห่งกลุ่มคาลซีโดนี

คริสโซเพรส (Chrysoprase) เป็นอัญมณีสีเขียวที่อยู่ในกลุ่มคาลซีโดนี (Chalcedony) ซึ่งมีมูลค่าสูงและเป็นที่นิยม มาจากคำกรีก 'chrysos' แปลว่าทอง และ 'prason' หมายถึงต้นหอมฝรั่ง สื่อถึงสีเขียวอมเหลืองที่เป็นลักษณะเด่น แร่ชนิดนี้เป็นที่รู้จักตั้งแต่ยุคกรีกและโรมัน และนิยมในยุโรปช่วงศตวรรษที่ 18 คริสโซเพรสเป็นแร่กลุ่มควอตซ์ (Quartz) ขนาดผลึกเล็กมาก จนมองไม่เห็นด้วยตา ผลึกมีโครงสร้างแบบไตรโกนัล ความแข็ง 6.5-7 ความวาวคล้ายแก้วถึงขี้ผึ้ง ค่าดัชนีหักเห 1.530-1.539 และความถ่วงจำเพาะ 2.58-2.64 การเกิดในธรรมชาติเป็นผลจากกระบวนการน้ำร้อนในหินอัลตรามาฟิก เช่น Serpentinite และ Peridotite ทำให้เกิดสายแร่ในรอยแตก การมีสีเขียวเข้มขึ้นอยู่กับปริมาณนิกเกิลในแร่ แหล่งผลิตสำคัญ ได้แก่ ออสเตรเลีย โปแลนด์ เยอรมนี รัสเซีย บราซิล สหรัฐฯ อินเดีย และมาดากัสการ์ คริสโซเพรสดีบางทีอาจถูกปรับปรุงคุณภาพ เช่น การย้อมสีหรือเป็นแร่เลียนแบบ ควรพิจารณาอย่างระมัดระวังในการสะสม