4 สัญญาณที่คนไม่คิดว่านี่คือภาวะหัวใจล้มเหลว

หลายคนได้ยินคำว่า “heart failure” หรือ “CHF” (Congestive Heart Failure) แล้วนึกว่าแปลว่า “หัวใจหยุดเต้น” แต่จริงๆ ภาวะหัวใจล้มเหลวคือภาวะที่หัวใจ “บีบ/คลายตัวได้ไม่ดีพอ” ทำให้เลือดไปเลี้ยงร่างกายไม่พอ และเกิดการคั่งของน้ำตามปอด/ขา อาการเลยมักมาแบบไม่ชัด จนคนชอบมองข้าม จากประสบการณ์ที่คุยกับคนรอบตัวที่มีความเสี่ยง (เช่น เบาหวาน ไขมันในเลือดสูง ความดันสูง) อาการที่ทำให้หลายคนเริ่มสงสัยว่ากำลัง “ใกล้หัวใจล้มเหลว” มักเป็นแนวๆ นี้ 1) เหนื่อยง่ายกว่าปกติแบบอธิบายไม่ถูก: เดินขึ้นบันไดนิดเดียวก็หอบ หรือทำกิจกรรมเดิมๆ แต่เหนื่อยกว่าเดิม บางคนเหนื่อยตอนนอนราบ ต้องหนุนหมอนสูง หรือสะดุ้งตื่นกลางคืนเพราะหายใจไม่อิ่ม 2) บวม/น้ำหนักขึ้นเร็วในไม่กี่วัน: บวมที่เท้า ข้อเท้า หน้าแข้ง กดแล้วบุ๋ม หรือชั่งน้ำหนักแล้วเพิ่มขึ้นเร็วผิดปกติ (เหมือนตัวบวมน้ำ) อันนี้เป็นสัญญาณคลาสสิกของการคั่งน้ำจากหัวใจทำงานไม่ไหว 3) ไอเรื้อรัง แน่นหน้าอก หรือมีเสมหะฟองๆ: โดยเฉพาะถ้าไอมากขึ้นตอนกลางคืน/นอนราบ อาจเกี่ยวกับน้ำคั่งในปอด ไม่ใช่แค่หวัดหรือภูมิแพ้เสมอไป 4) อ่อนเพลีย เวียนหัว ใจสั่น สมาธิลดลง: เพราะเลือดไปเลี้ยงสมองและกล้ามเนื้อไม่พอ บางคนจะรู้สึกทำงานได้น้อยลง เหมือนพลังตกตลอดเวลา แล้ว “หัวใจล้มเหลวเกิดจากอะไร” ที่พบบ่อย? ส่วนใหญ่หนีไม่พ้นกลุ่มโรค NCD เช่น ความดันสูงเรื้อรัง (ทำให้หัวใจหนาและล้า), โรคหลอดเลือดหัวใจตีบ/กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด, เบาหวานที่ทำให้หลอดเลือดเสื่อม, ลิ้นหัวใจผิดปกติ รวมถึงภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะบางชนิด อีกคำที่คนค้นเยอะคือ “decompensated heart failure” คือช่วงที่อาการ “กำเริบ/ทรุด” เช่น เหนื่อยมากขึ้นกะทันหัน บวมมากขึ้น น้ำหนักพุ่ง หายใจลำบากตอนพัก ซึ่งมักต้องพบแพทย์ด่วน ถ้าอยากใช้โพสต์นี้เป็นเช็กลิสต์แบบใช้งานได้ แนะนำให้ทำ 3 อย่างง่ายๆ ที่บ้าน: (1) ชั่งน้ำหนักทุกเช้าเวลาเดิม (2) สังเกตอาการเหนื่อย/นอนราบได้ไหม (3) ดูอาการบวมที่เท้า-หน้าแข้ง แต่ถ้ามีอาการหอบเหนื่อยมาก แน่นหน้าอก หน้ามืดจะเป็นลม ปากเขียว หรือบวมเร็วร่วมกับนอนราบไม่ได้ ควรไปโรงพยาบาลทันที เพราะอาจเป็นสัญญาณอันตรายของภาวะหัวใจล้มเหลวกำเริบ