พีระมิด สร้างยังไง ?? มนุษย์สร้างจริงไหม ??
สิ่งก่อสร้างรอบโลก Ep.3
พีระมิด เกิดขึ้นจากความเชื่อเรื่องชีวิตหลังความตาย โดยมีเป้าหมายคือ การสร้าง "บ้านนิรันดร์" เพื่อรอการกลับคืนชีพของฟาโรห์
•• พีระมิดอียิปต์ ••
ความเป็นมาของพีระมิดอียิปต์ไม่ใช่เรื่องบังเอิญครับ แต่เป็นกระบวนการลองผิดลองถูกและการพัฒนาทางสถาปัตยกรรมที่ใช้เวลานานนับร้อยปี โดยเริ่มจากสิ่งก่อสร้างเรียบๆ จนกลายเป็นสิ่งมหัศจรรย์ของโลกที่เราเห็นในปัจจุบัน
🟠 พัฒนาการสร้างพีระมิด แบ่งตามยุคสมัย ดังนี้ครับ
☀️ยุคก่อนพีระมิด “มาสตาบา” (Mastaba)
ก่อนจะมีพีระมิดนั้น ชาวอียิปต์โบราณฝังศพกษัตริย์และขุนนางในอาคารทรงสี่เหลี่ยมผืนผ้าหลังคาแบนที่เรียกว่า "มาสตาบา" เป็นภาษาอาหรับ แปลว่า ม้านั่ง
สร้างจากอิฐดินเหนียว
โดยตัวสุสานจริงจะขุดลึกลงไปใต้ดิน ส่วนด้านบนเอาไว้ประกอบพิธีกรรม
☀️ พีระมิดแห่งแรก คือ พีระมิดขั้นบันได ในรัชสมัยของ ฟาโรห์โจเซอร์ (Djoser) ราชวงศ์ที่ 3 ประมาณ 2,670 ปีก่อนคริสตกาล
โดยสถาปนิกชื่อ "อิมโฮเทป" (Imhotep) เกิดไอเดียที่จะสร้างมาสตาบาซ้อนทับกันขึ้นไป 6 ชั้น และเปลี่ยนวัสดุจากอิ ฐดินเหนียวมาเป็น “หินปูน” ทั้งหมด
🔺จากบันทึกปาปิรัสแห่งเมเรอร์ (Diary of Merer)
หินปูนส่วนใหญ่ ถูกขุดจากเหมืองใกล้บริเวณก่อสร้าง แต่หินปูนเนื้อละเอียดสำหรับผิวชั้นนอกถูกส่งมาจากเมือง Tura
🔺หินแกรนิตขนาดใหญ่สำหรับห้องโถงภายใน ถูกขนส่งมาจากเมือง Aswan ซึ่งอยู่ห่างออกไปกว่า 800 กิโลเมตร
🔺 ในสมัยนั้น ใช้วิธีการขนส่งยังไงล่ะ ?
ชาวอียิปต์ขุดคลองเชื่อมต่อจากแม่น้ำไนล์มายังฐานของพีระมิด เพื่อใช้เรือขนส่งหินในช่วงฤดูน้ำหลาก
มีหลักฐานว่าคนงานใช้ "เลื่อนไม้" ลากก้อนหินบนทรายที่ถูกราดน้ำให้เปียกพอเหมาะ ซึ่งช่วยลดแรงที่ใช้ในการลากได้อย่างมาก
นอกจากนี้ นักโบราณคดียังพบ“ทางลาด” (Ramp) ที่เหมืองหิน Hatnub มีลักษณะเป็นทางลาดชัน พร้อมบันไดและรูเสาไม้ขนาบข้ าง
จึงสันนิษฐานว่าใช้ระบบเชือกและคานเหวี่ยง เพื่อช่วยลากหินขึ้นจากที่ชัน
🔺ใช้อุปกรณ์อะไรในการสร้าง ?
ในยุคนั้นยังไม่มีเหล็ก ช่างใช้ “สิ่วทองแดง” และ “ค้อนหินดอเลอไรต์” ในการสกัดหินครับ
🔺ในส่วนของการวัดระดับในการสร้าง ใช้วิธีขุดร่องน้ำรอบฐานและทำเครื่องหมายระดับน้ำเอาไว้
🔺พีระมิดทำมุมเป๊ะเกินปกติ ?
เนื่องจากถูกวางตำแหน่งให้หันหน้าไปทางทิศหลัก ได้แก่ เหนือ ใต้ ออก ตก อย่างแม่นยำมาก ถึงขนาดที่ทำให้ผู้คนนำมาสร้างทฤษฎีสมคบคิดได้
แต่ในมุมมองของนักวิชาการได้ระบุว่า ช่างสมัยนั้นใช้การสังเกตกลุ่มดาว และการเคลื่อนที่ของดวงอาทิตย์เป็นตัวกำหนด
☀️ราชวงศ์ที่ 4 ฟาโรห์สนูฟรู (Sneferu) พยายามจะสร้างพีระมิดที่มีผิวเรียบเนียน (True Pyramid) แต่โครงสร้างพังทลายลง
☀️พีระมิดแบบหักมุม (Bent Pyramid)
ก่อสร้างด้วยมุมที่ชันเกินไป ส่งผลให้เกิดการทรุดตัว ทำให้ช่างต้องลดมุมลงกะทันหันในระหว่างก่อสร้าง ทำให้ทรงบิดเบี้ยวอย่างที่เห็นในปัจจุบัน
☀️พีระมิดแดง (Red Pyramid)
เป็นพีระมิดผิวเรียบสมบูรณ์แบบแห่งแรกของโลก ซึ่งเป็นต้นแบบให้กับมหาพีระมิดในเวลาต่อมา
☀️ยุคทอง “มหาพีระมิดแห่งกิซา“ (The Great Pyramids)
ถือเป็นจุดสูงสุดของวิศวกรรมอียิปต์โบราณ สร้างโดยฟาโรห์ 3 พระองค์ในราชวงศ์ที่ 4
เป็นพีระมิดที่ใหญ่ที่สุดและเก่าแก่ที่สุดในบรรดาพีระมิดทั้ง 3 แห่ง บนที่ราบสูงกิซา ประเทศอียิปต์ครับ
ถูกสร้างขึ้นเพื่อเป็นสุสานของ ฟาโรห์คูฟู (Khufu) หรือ "คีออปส์" (Cheops) แห่งราชวงศ์ที่ 4 เมื่อประมาณ 4,500 ปีก่อน หรือประมาณ 2,550 ปีก่อนคริสต กาล
🔺ประกอบด้วยก้อนหินกว่า 2.3 ล้านก้อน แต่ละก้อนหนักเฉลี่ย 2.5 ตัน และใช้เวลาก่อสร้างประมาณ 20-27 ปี
ซึ่งพีระมิดทั้ง 3 แห่งนั้น คือ 👇🏻
1. พีระมิดคูฟู (Khufu)
ใหญ่ที่สุดและเก่าแก่ที่สุด
2. พีระมิดคาเฟร (Khafre)
มีจุดเด่นคือสฟิงซ์ยักษ์ที่หมอบอยู่ด้านหน้า
3. พีระมิดเมนคูเร (Menkaure)
ขนาดเล็กที่สุด ใช้หินแกรนิตราคาแพงในการประดับตกแต่ง
ถือเป็น 1 ใน 7 สิ่งมหัศจรรย์ของโลกยุคโบราณเพียงแห่งเดียวที่ยังคงสภาพสมบูรณ์ และตั้งตระหง่านมาจนถึงปัจจุบัน
☀️หลังจากนั้น พีระมิดเริ่มมีขนาดเล็กลงและใช้วัสดุที่ด้อยคุณภาพ เนื่องจากปัญหาเศรษฐกิจและการเมือง
จนกระทั่งในยุคราชอาณาจักรใหม่ ฟาโรห์จึงเลิกสร้างพีระมิดและหันไปขุดสุสานซ่อนไว้ใน "หุบเขากษัตริย์" (Valley of the Kings) แทน เพื่อป้องกันโจรลักลอบขุดสมบัติครับ
🟠 จากการวิเคราะห์ด้วยเทคโนโลยีสมัยใหม่ในโครงการ ScanPyramids
ใช้เทคโนโลยี "อนุภาคมิวออน" (Muon Tomography) ซึ่งเปรียบเสมือนการเอ็กซเรย์อาคาร
✔️พบช่องว่างขนาดใหญ่ สนับสนุนทฤษฎีการสร้างจากภายในสู่ภายนอก
✔️และยังพบทางลาดภายในที่ซ่อนอยู่ใต้ผิวหิน ไม่ได้เป็นหินทึบทั้งหมด
🟠ความจริงเชิงวิศวกรรมที่น่าทึ่งอีกอย่างนึงของพีระมิด คือ
"Relieving Chambers"
ห้องระบายแรงกดที่อยู่เหนือห้องกษัตริย์ในมหาพีระมิด
เป็นนวัตกรรมที่ทำเพื่อกระจายแรงกดทับของหินนับล้านตันเหนือห้องไม่ให้ถล่มลงมา ซึ่งเป็นหลักการเดียวกับ Arch Action ในปัจจุบันเลยครับ
นึกถึงการ คุมงาน ไม่มีเวลา หรือเจอปัญหาเรื่องที่อยู่อาศัย นึกถึง
"บริษัท N36 Engineering จำกัด"
เวลาคนถามว่า “พีระมิดสร้างยังไง” หรือ “มนุษย์สร้างจริงไหม” ฉันชอบเริ่มจากการมองว่าโครงการนี้คือ “งานก่อสร้างขนาดยักษ์” ที่ต้องมี 3 อย่าง: วัสดุ (หิน), โลจิสติกส์ (การขนส่ง), และระบบงานคน (แรงงาน+การจัดการ) พอเรียงเป็นขั้นตอนแล้วจะเห็นว่ามันไม่จำเป็นต้องพึ่งปาฏิหาริย์เลย 1) ใครสร้างพีระมิดกันแน่? คำถาม “ใครสร้างพีระมิด” มักพาไปไกลถึงเอเลี่ยน แต่แนวคิดที่สอดคล้องกับหลักฐานคือสร้างโดยแรงงานชาวอียิปต์โบราณที่ถูกจัดระบบเป็นทีม (มีทั้งช่างฝีมือและแรงงานทั่วไป) ทำงานเป็นฤดูกาล โดยเฉพาะช่วงน้ำหลากที่การเกษตรหยุดพัก จึงมีแรงงานมาช่วยงานรัฐได้มากขึ้น ภาพรวมนี้ทำให้ “คนสร้างพีระมิด” ดูเป็นไปได้ในเชิงเศรษฐกิจและสังคม ไม่ใช่แค่ใช้ทาสอย่างเดียวแบบที่คนเข้าใจผิดกันบ่อย 2) พีระมิดสร้างได้ยังไงแบบเป็นขั้นตอน? ถ้าเล่าแบบหน้างาน ฉันจะสรุปเป็นลำดับประมาณนี้ - สำรวจพื้นที่/ปรับระดับฐาน: จุดนี้สำคัญมาก เพราะถ้าฐานเพี้ยน ด้านบนเพี้ยนหมด เทคนิคอย่างการทำร่องน้ำรอบฐานเพื่อเทียบระดับน้ำช่วยให้ได้แนวระดับที่นิ่ง - วางแนวทิศ: ความเป๊ะของทิศเหนือ-ใต้-ออก-ตก ทำให้คนชอบโยงทฤษฎีสมคบคิด แต่การสังเกตดาวและดวงอาทิตย์สามารถใช้เป็น “เครื่องมือวัด” ได้จริง - ตัดหินและแต่งผิว: ยุคนั้นยังไม่มีเหล็ก จึงใช้สิ่วทองแดงและค้อนหิน (เช่นดอเลอไรต์) งานนี้ใช้แรง+เวลา และต้องมีช่างที่ชำนาญ - ขนส่งหิน: หินจากแหล่งใกล้ๆ จะง่ายกว่า ส่วนหินคุณภาพดีหรือหินแกรนิตจากไกลๆ ต้องพึ่งเครือข่ายแม่น้ำและเรือ โดยการขุดคลองเชื่อมจากแม่น้ำไนล์เข้ามาใกล้ฐานก่อสร้างช่วยลดระยะลากบนบก - ลากขึ้นที่สูง: ประเด็นฮิตคือ “ยกขึ้นไปได้ยังไง” แนวคิดทางลาด (ramp) ทั้งภายนอกและ/หรือภายในเป็นคำอธิบายที่เข้าท่า มีหลักฐานทางลาดที่เหมือง และข้อมูลสมัยใหม่อย่าง ScanPyramids ก็ทำให้ภาพ “สร้างจากในสู่ นอก” ดูน่าเชื่อขึ้น 3) แล้ว “พีระมิดชนชั้น” เกี่ยวอะไร? หลายคนค้นคำว่า “พีระมิดชนชั้น” เพราะอยากเข้าใจโครงสร้างสังคมอียิปต์ พีระมิดในฐานะสุสานของฟาโรห์สะท้อนสังคมแบบลำดับชั้นชัดมาก: ฟาโรห์อยู่บนสุด ตามด้วยนักบวช/ขุนนาง/ช่างฝีมือ/แรงงาน การระดมทรัพยากรเพื่อสร้าง “บ้านนิรันดร์” แปลว่าอาณาจักรมีระบบการปกครอง การจัดเก็บทรัพยากร และการบริหารแรงงานที่เข้มแข็ง 4) พีระมิดแสดงถึงความเจริญด้านใดของอารยธรรมอียิปต์? สำหรับฉัน คำตอบคือความเจริญด้านวิศวกรรมและการบริหารรัฐ: วางผัง/กำหนดทิศทางแม่นยำ โลจิสติกส์ระดับประเทศ (เหมือง-แม่น้ำ-คลอง-เรือ-เลื่อนไม้) และองค์ความรู้ด้านโครงสร้าง เช่นแนวคิดห้องระบายแรงกด (Relieving Chambers) ที่ช่วยกระจายน้ำหนักไม่ให้ห้องสำคัญพัง ถ้าจะสรุปสั้นๆ: พีระมิด “มนุษย์สร้างจริง” และยิ่งรู้รายละเอียดวิธีคิด วิธีขนหิน วิธีคุมงาน ยิ่งรู้สึกว่าเก่งแบบน่าทึ่งมากกว่าเรื่องลึกลับเสียอีก
