ดินถล่ม น้ำท่วม ธารน้ำแข็งพัง เนปาล-ทิเบต 👷🏼♂️
ถ้าพูดถึง "โลกร้อน"
หลายคนอาจจะนึกถึงแค่อากาศที่ร้อนขึ้น
หรือน้ำแข็งขั้วโลกละลายไกลตัว
แต่รู้ไหมครับว่า
ตอนนี้ภัยของโลกร้อนมันรุนแรงจนถึงขั้นทำให้เกิดดินถล่ม น้ำทะลักอย่างรุนแรงระดับโลก
•• สิ่งก่อสร้างรอบโลก Ep.12 ••
จากเหตุการณ์ดินถล่มและธารน้ำแข็งพังครั้งใหญ่
บริเวณรอยต่อพรมแดน ระหว่างประเทศเนปาล
กับเขตปกครองตนเองทิเบต
จุดที่ธารน้ำแข็งและชั้นหินบนยอดเขาพังถล่มลงมา
คือ บริเวณภูเขาลังตังลีรุง
บนเทือกเขาหิมาลัย อยู่ติดกับพรมแดนทิเบต
ทำให้ผลกระทบกระจายตัวไปทั้ง 2 ฝั่งประเทศ
สาเหตุหลักที่นักวิทยาศาสตร์ฟันธงเลยก็คือ
"ภาวะโลกร้อน"
บนยอดเขาสูงหรือเทือกเขาหิมาลัย
จะมีชั้นดินและน้ำแข็งที่แข็งตัวแน่นหนา
ทำหน้าที่เหมือนกาวธรรมชาติ
ช่วยยึดก้อนหินก้อนใหญ่ๆ เอาไว้ด้วยกัน
แต่เมื่ออุณหภูมิโลกสูงขึ้น
ทำให้กาวตัวนี้ละลาย
กลายเป็นน้ำซึมเข้าไปตามรอยแตก
สุดท้ายภูเขาก็รับน้ำหนักไม่ไหว
พังครืนลงมา กลายเป็นมวลน้ำป่าและโคลนถล่ม
ไหลลงมาด้วยความเร็วสูง
เหมือนคอนกรีตเหลว กวาดทุกอย่างที่ขวางหน้า
ผู้คนนับพันไร้ที่อยู่อาศัย
บ้านเรือนและหมู่บ้านถูกฝังกลบจมหายไปใต้โคลนหนา
ถนนสายหลัก สะพานเหล็ก สะพานปูน
รวมถึงโครงการเขื่อนและโรงไฟฟ้า
พังเสียหายยับเยิน
สะท้อนให้เห็นชัดเจนว่า
มาตรฐานการก่อสร้างแบบเดิมๆ เอาไม่อยู่อีกต่อไป
เมื่อเจอพลังธรรมชาติที่รุนแรงขนาดนี้
เหตุการณ์นี้ทำให้ทั่วโลกตื่นตัว
และต้องกลับมาทบทวนกันใหม่ว่า
ต่อไปนี้เราจะสร้างบ้าน สร้างตึก
หรือสร้างเมกะโปรเจกต์กันอย่างไร
ในวันที่โลกเปลี่ยนไป
เพราะหากยังออกแบบและก่อสร้างแบบเดิม
ความเสียหายมหาศาลก็จะเกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำอีก
แต่ต้องยอมรับตามตรงว่า
ถ้าเกิดภัยพิบัติระดับมหันตภัยที่ภูเขาถล่มลงมาทั้งลูก
หรือมวลน้ ำแข็งมหาศาลซัดลงมาแบบในเนปาล
ไม่มีงานก่อสร้างหรือโครงสร้างมนุษย์ที่ไหนในโลก
ที่จะต้านทานแรงกระแทกตรงๆ ได้ 100%
พละกำลังของมวลหินและโคลนหลายล้านตัน
ที่ถล่มลงมาจากที่สูง
เปรียบเสมือนค้อนยักษ์ที่สามารถทำลาย
เขื่อนคอนกรีตหนาๆ สะพานเหล็ก
หรือตึกสูงให้ราบเป็นหน้ากลองได้ในพริบตาเดียว
ดังนั้น แนวทางการป้องกัน
จึงไม่ใช่การสร้างตึกให้แข็งแกร่งจนสามารถชนกับภูเขาถล่มได้
แต่ต้องมองไปที่
การลดความเสี่ยงและการเอาชีวิตรอด คือ
🟠 ถ้ากันแรงปะทะตรงๆ ไม่ได้
เราต้อง - เบี่ยงเบน - ทางเดินของภัยพิบัติ
การสร้างแนวคันดิน
หรือกำแพงคอนกรีตเสริมเหล็กหนาพิเศษรูปตัว
เพื่อทำหน้าที่หักเหทิศทางของกระแสน้ำป่าและโคลน
ให้ไหลออกด้านข้างอาคาร
แทนที่จะพุ่งชนตัวตึกโดยตรง
🟠 ขุดบ่อดักตะกอนขนาดใหญ่ไว้ด้านหลัง
หรือด้านบนโครงการ
เพื่อชะลอความเร็วและดักมวลหินก้อนใหญ่
ก่อนที่จะมาถึงพื้นที่ก่อสร้าง
🔴 มาตรการที่ทรงประสิทธิภาพและตรงจุดที่สุด
ที่ต่างประเทศเริ่มใช้กันอย่างจริงจัง คือ
การห้ามก่อสร้างในพื้นที่เสี่ยงภัยธรรมชาติขั้นเด็ดขาด
เพราะต่อให้เทคโนโลยีวิศวกรรมจะพัฒนาไปแค่ไหน
แต่ถ้าพื้นที่ตรงนั้นเป็นร่องน้ำเก่า
เป็นทางผ่านของดินถล่ม
หรือใต้ลาดเขาที่เริ่มแตกร้าว
วิธีแก้ปัญหาที่ดีที่สุดและใช้ได้จริงที่สุดในระยะยาว
คือการไม่อนุญาตให้มีการก่อสร้างอาคารใดๆ ในรัศมีอันตราย
ยอมถอยร่นพื้นที่ใช้สอยออกมาในจุดที่ปลอดภัย
ดีกว่าดันทุรังสร้างแล้วรอให้ภัยมาทำลายทีหลัง
เราต้องยอมรับขีดจำกัดของคอนกรีตและเหล็กเส้นว่า
ไม่อาจเอาชนะภูเขาที่พังทลายลงมาได้
ในฐานะคนที่สนใจเรื่องวิศวกรรมและผลกระทบของโลกร้อน ผมเคยติดตามเหตุการณ์ดินถล่มและน้ำท่วมที่เกิดขึ้นในภูมิภาคเนปาลและทิเบตอย่างใกล้ชิด เหตุการณ์ครั้งนี้ไม่ใช่แค่ภัยธรรมชาติทั่วไป แต่เป็นสัญญาณเตือนความรุนแรงของภาวะโลกร้อนที่มีผลโดยตรงกับโครงสร้างทางธรรมชาติและสิ่งก่อสร้างของมนุษย์ หลายคนอาจไม่รู้ว่าธารน้ำแข็งและชั้นดินที่แข็งตัวแน่นหนาบนเทือกเขาหิมาลัยทำหน้าที่เหมือนกาวธรรมชาติที่ช่วยยึดก้อนหินขนาดใหญ่ไว้ด้วยกัน เมื่ออุณหภูมิโลกเพิ่มสูงขึ้นทำให้ชั้นน้ำแข็งนี้ละลาย น้ำซึมผ่านตามรอยแตก ภูเขาจึงไม่สามารถรับน้ำหนักได้และพังถล่มลงมาเป็นมวลโคลนและน้ำป่าที่ไหลด้วยความเร็วสูง เสี่ยงทำลายชุมชนบ้านเรือน ถนน และโครงสร้างพื้นฐานอย่างหนักหน่วง จากประสบการณ์ของผมและข้อมูลที่ติดตามมา สิ่งสำคัญคือวิธีการก่อสร้างและการวางผังเมืองต้องเปลี่ยนแปลงไปตามสภาพแวดล้อมใหม่ที่โลกร้อนทำให้เกิดขึ้น ประเทศต่างๆ เริ่มใช้มาตรการห้ามก่อสร้างในพื้นที่เสี่ยงภัยธรรมชาติขั้นเด็ดขาดและเน้นการออกแบบให้ระบบบริหารจัดการภัยพิบัติ เช่น การสร้างแนวคันดินหรือกำแพงคอนกรีตเสริมเหล็กที่ช่วยเบี่ยงเบนทางน้ำและโคลน รวมถึงการสร้างบ่อดักตะกอนขนาดใหญ่เพื่อลดความเสียหาย แม้ว่าจะไม่มีโครงสร้างมนุษย์ใดที่สามารถต้านทานแรงปะทะจากภูเขาถล่มขนาดใหญ่ได้ 100% แต่การเตรียมพร้อมและการป้องกันเชิงรุกจะช่วยลดความสูญเสียชีวิตและทรัพย์สินอย่างมาก การยอมถอยร่นพื้นที่ก่อสร้างออกมาตั้งแต่ต้นคือแนวทางที่ดีที่สุดในระยะยาว เหตุการณ์ดินถล่มครั้งนี้จึงเป็นบทเรียนที่สำคัญให้เรารับรู้ศักยภาพของธรรมชาติและภาวะโลกร้อน เพื่อพัฒนาเทคนิคการก่อสร้างและมาตรการป้องกันภัยที่เหมาะสมกับโลกที่เปลี่ยนแปลงไป ทั้งนี้ การเข้าใจและตระหนักถึงความเชื่อมโยงระหว่างความรุนแรงของภัยพิบัติและภาวะโลกร้อนคือจุดเริ่มต้นของการแก้ไขปัญหาที่ต้องทำร่วมกันในระดับโลกและท้องถิ่น
