ทำไมประจำเดือนถึงมีผลมาจากไทรอยด์

หลายคนโฟกัสแค่ “ประจำเดือนมาไม่ปกติ” แต่พอคุยละเอียดๆ จะเจอว่าเบื้องหลังอาจเป็น “ความผิดปกติของฮอร์โมน” โดยเฉพาะฮอร์โมนไทรอยด์ที่ไปกระทบระบบสืบพันธุ์ได้ค่ะ (ไทรอยด์มีบทบาทต่อการทำงานของฮอร์โมนเพศหญิงและรอบเดือน) สิ่งที่ฉันมักแนะนำให้สังเกตคือแยกอาการให้เป็น 2 กลุ่มใหญ่ๆ 1) Hyperthyroid อาการ (ไทรอยด์เป็นพิษ/ไทรอยด์สูง) - ใจสั่น มือสั่น เหงื่อออกง่าย ร้อนง่าย - นอนไม่หลับ หงุดหงิดง่าย เหมือนร่างกาย “เร่งเครื่อง” ตลอด - น้ำหนักลดทั้งที่กินเท่าเดิมหรือกินมากขึ้น - ถ่ายบ่อย หรือท้องเสีย - รอบเดือนอาจมาน้อยลง มาห่าง หรือบางคนขาดไปเลย 2) Hypothyroidism อาการ (ไทรอยด์ต่ำ) - เหนื่อยง่าย ง่วงง่าย สมองล้า คิดช้าลง - หนาวง่าย ผิวแห้ง ผมร่วง น้ำหนักขึ้นง่าย - ท้องผูก บวมๆ หน้าบวม ตัวบวม - รอบเดือนอาจมามากกว่าปกติ ยาวนานขึ้น หรือมาไม่สม่ำเสมอ ทำไมไทรอยด์ถึงทำให้ประจำเดือนเพี้ยน? เพราะไทรอยด์ไปมีผลกับการหลั่งฮอร์โมนในแกนสมอง-รังไข่ (ที่คุมการตกไข่) และยังเกี่ยวข้องกับระดับโปรแลคติน/การเปลี่ยนแปลงของเอสโตรเจน-โปรเจสเตอโรนได้ พอฮอร์โมนไม่บาลานซ์ รอบเดือนเลยออกอาการ เช่น มามาก มาน้อย มาไม่ตรง หรือขาดหาย ถ้ากังวลว่าตัวเองเข้าข่าย แนะนำให้เช็กแบบเป็นขั้นตอน (เพื่อไม่หลงทาง) - จดรอบเดือน 3 เดือนล่าสุด: วันที่เริ่ม/จำนวนวัน/ปริมาณ (มาก-น้อย) - เช็กอาการร่วม: ใจสั่น มือสั่น เหนื่อย บวม ผมร่วง นอนไม่หลับ น้ำหนักเปลี่ยน - ถ้าไปพบแพทย์ มักตรวจเลือดดู TSH, Free T4/Free T3 และบางเคสตรวจแอนติบอดีไทรอยด์ (โดยเฉพาะสงสัยไทรอยด์ออโตอิมมูน) ควรรีบพบแพทย์เมื่อไร? - ประจำเดือนขาดเกิน 3 เดือน (และไม่ได้ตั้งครรภ์) - เลือดออกมากผิดปกติจนเวียนหัว หน้ามืด หรือมีลิ่มเลือดก้อนใหญ่บ่อยๆ - ใจสั่นแรง เหนื่อยหอบ น้ำหนักลดเร็ว หรือมีอาการบวมมากร่วมด้วย สุดท้ายนี้ ถ้ารักษาไทรอยด์ให้เข้าใกล้ปกติได้ หลายคนจะเห็นว่ารอบเดือนค่อยๆ กลับมาสม่ำเสมอขึ้น แต่อย่าลืมว่ารอบเดือนผิดปกติก็อาจมีสาเหตุอื่นร่วม เช่น ความเครียด นอนน้อย PCOS หรือภาวะโลหิตจาง ดังนั้นการตรวจให้ครบจะช่วยแก้ปัญหาได้ตรงจุดมากที่สุดค่ะ