หลายคนค้นหา “พญานาคใบตอง/พญานาค ใบตอง” เพราะอยากได้แบบที่ทำแล้วทรงสวย แข็งแรง และเอาไปประกอบกับบายศรีได้จริง เราขอสรุปแนวทางทำ “นาคใบตอง” แบบงานอะไหล่บายศรีที่ใช้บ่อย ๆ ให้ละเอียดขึ้น เผื่อทำตามได้ง่ายขึ้นค่ะ 1) เลือกใบตองให้เหมาะกับงานพญานาคใบตอง - ถ้าต้องการสีเขียวสดและผิวเนียน เลือกใบตองตานี/ใบตองกล้วยน้ำว้าที่ไม่แก่จัด เส้นใบไม่แข็งเกินไป - ดูใบที่ไม่มีรอยช้ำหรือจุดดำ เพราะเวลาพับเป็นเกล็ดนาคจะเห็นชัด - ก่อนเริ่มงาน เช็ดใบให้สะอาดและผึ่งให้แห้งหมาด ๆ ใบจะไม่ลื่นและไม่ฉีกง่าย 2) เตรียมชิ้นส่วน “อะไหล่บายศรี” ของพญานาค งานพญานาคใบตองโดยมากจะแยกเป็นชิ้น ๆ เพื่อประกอบง่าย เช่น - ลำตัวนาค (เป็นท่อนหรือเป็นแผ่นยาว) - หัวนาค (ปาก/สันคอ) - เกล็ดนาค/แผงคอ (ชิ้นเล็ก ๆ ซ้อนเรียง) - หงอน/สันหลัง (ช่วยให้ดูมีมิติ) ถ้าทำไว้เป็นอะไหล่บายศรี จะช่วยให้หน้างานประกอบเร็วและซ่อมเฉพาะจุดได้ค่ะ 3) ทริคพับเกล็ดนาคให้เรียงสวย - ตัดใบตองเป็นชิ้นขนาดใกล้กันก่อน จะทำให้แถวเกล็ดออกมาสม่ำเสมอ - เวลาเริ่มติดเกล็ด ให้วางซ้อนแบบเหลื่อมกันทีละนิด (ประมาณ 1/3 ของชิ้น) ลายจะดูแน่นและไม่เห็นช่องว่าง - ถ้าอยากให้เกล็ด “คม” ให้พับมุมด้วยไม้รีด/สันกรรไกรแบบเบา ๆ จะได้รอยพับชัดแต่ไม่ทำให้ใบแตก 4) วิธีทำให้ทรงนาคแน่น ไม่ย้วย - โครงด้านในสำคัญมาก: ถ้าเป็นชิ้นลำตัว แนะนำมีแกน (เช่น ไม้กลัด/ไม้เสียบ) แล้วค่อยพันใบตองทับ - จุดต่อหัว-คอ-ลำตัว ให้เสริมใบตองซ้อน 2 ชั้นหรือใช้แถบใบตองพันรัดอีกชั้น จะช่วยล็อกทรง - เวลายึดอะไหล่บายศรี ใช้ไม้กลัดให้ “แทงเฉียง” จะเกาะแน่นกว่าแทงตรง ๆ และลดโอกาสหลุด 5) จัดเก็บ/ขนย้ายอะไหล่พญานาคใบตอง - ถ้าทำไว้ล่วงหน้า ให้ห่อด้วยกระดาษ/ผ้าชุบน้ำหมาด ๆ แล้วใส่กล่องปิด ลดการแห้งกรอบ - แยกชิ้นส่วนหัวนาคและชิ้นเกล็ดไว้ชั้นบน เพราะเป็นส่วนที่ยับง่ายที่สุด สุดท้าย ถ้าใครทำงานสาย “บายศรีอุบล/บายศรี” อยู่แล้ว แนะนำทำพญานาคใบตองเป็นเซ็ตอะไหล่บายศรีไว้หลายขนาด (เล็ก-กลาง-ใหญ่) เวลาเจองานพิธีต่างกันจะหยิบใช้ได้ทันที และยังช่วยคุมโทนงานให้สวยเหมือนกันทั้งชุดค่ะ