🩺 Nurse Short Note | IVF 101

ขอเติมเนื้อหาที่หลายคนเสิร์ชบ่อยแต่กดเข้าน้อยไว้ให้ครบ ๆ นะคะ (เอาไปใช้หน้างานได้เลย) — ทั้ง “คำนวณ IV” และทวน “ฉีด enoxaparin” + “Keppra IV” แบบยึดหลักความปลอดภัย 1) คำนวณ IV Drip Rate (อัตราหยด) แบบจำง่าย สิ่งที่ต้องรู้ก่อน: ปริมาตรที่จะให้ (mL), เวลา (นาที), และ drop factor ของสาย (gtt/mL) สูตรพื้นฐาน: gtt/min = (mL × gtt/mL) ÷ นาที - Macrodrip ที่เจอบ่อย 15 หรือ 20 gtt/mL - Microdrip 60 gtt/mL (เหมาะกับเด็ก/ต้องการแม่น) ตัวอย่างที่ฉันใช้สอนน้อง ๆ: - สารน้ำ 1,000 mL ให้ใน 8 ชม. (480 นาที) ใช้สาย 20 gtt/mL gtt/min = (1000×20)/480 ≈ 41.6 → ปรับเป็น 42 gtt/min ทริคตรวจความสมเหตุสมผล: 1,000 mL/8 ชม. = 125 mL/hr ถ้าใช้ microdrip 60 จะได้ประมาณ 125 gtt/min (เพราะ 1 mL ~ 1 gtt ใน microdrip) ข้อควรระวังหน้างาน: ถ้าผู้ป่วยขยับแขน/งอข้อพับ อัตราหยดเพี้ยนง่ายมาก ควรเช็กซ้ำหลังเปลี่ยนท่า/ย้ายเตียง และดูร่วมกับอาการบวม/ปวดบริเวณเส้น IV (เสี่ยง infiltration/extravasation) 2) Enoxaparin วิธีฉีด (ฉีดใต้ผิวหนัง) แบบลดช้ำ ภาพรวม: เป็นยากลุ่ม anticoagulant ให้แบบ SC ไม่ใช่ IM แนวทางปฏิบัติที่ฉันทำเป็น routine: - ตำแหน่ง: หน้าท้องซ้าย/ขวาห่างสะดืออย่างน้อย ~2 นิ้ว สลับข้างทุกครั้ง (เลี่ยงรอยช้ำ/แผล/ก้อนแข็ง) - จับผิวหนังเป็นจีบ (skin fold) ให้แน่นพอดี แล้วแทงเข็ม 90° (ถ้าผอมมากอาจ 45° ตามความเหมาะสม) - ฉีดช้า ๆ สม่ำเสมอ และ “ห้ามนวด” หลังฉีด เพราะยิ่งนวดมักช้ำเพิ่ม - ถ้าหลอดยามีฟองอากาศ (ใน prefilled syringe) โดยมากตั้งใจให้มีเพื่อช่วยดันยาให้หมด ไม่ต้องไล่ฟองเอง (ทำตามแนวทางหน่วยงาน) สิ่งที่ต้องเฝ้าระวัง/สอนผู้ป่วย: เลือดออกผิดปกติ จุดจ้ำเลือดมากขึ้น อุจจาระดำ ปัสสาวะมีเลือด เหงือก/จมูกเลือดออกง่าย และแจ้งประวัติยาต้านเกล็ดเลือด/NSAIDs ที่ใช้อยู่ 3) Keppra (levetiracetam) การบริหารยา IV แบบปลอดภัย เจอคำถามบ่อยว่าให้ IV push ได้ไหม—โดยหลักควรให้แบบ IV infusion ตามคำสั่งแพทย์/แนวทางรพ. แนวทางที่ฉันยึด: - ตรวจความเข้ากันได้ของสารน้ำ/เส้นร่วม (compatibility) และดูความเข้มข้น/เวลาที่ต้องให้ - ให้ตามอัตราที่กำหนด (มักให้แบบ infusion ในช่วงเวลาหนึ่ง) เพื่อลดอาการไม่พึงประสงค์ เช่น เวียนศีรษะ ง่วง ซึม หรือความดันเปลี่ยน - เฝ้าระวังเส้น IV ระหว่างให้ยา: ปวด แสบ แดง บวม (phlebitis/infiltration) และสังเกตอาการทางระบบประสาท เช็กลิสต์สั้น ๆ ก่อนให้สารน้ำ/ยา IV ทุกครั้ง (กันพลาด) - ตรวจชนิดสารน้ำ: isotonic/hypotonic/hypertonic ให้ตรงข้อบ่งชี้ - เลือกตำแหน่งเส้นให้เหมาะ (เลี่ยงข้อพับ/เส้นอักเสบ) และยึดสายให้แน่น - ตั้งอัตราหยด/ตั้งเครื่องให้ถูก แล้ว “กลับมาเช็ก” ใน 5–10 นาทีแรกเสมอ - ถ้าให้เลือด: เฝ้าระวังอาการแพ้/หนาวสั่น/หายใจลำบาก/ไข้ และหยุดทันทีเมื่อสงสัย reaction ตาม protocol หน่วยงาน หวังว่าเสริมส่วน “คำนวณ IV + ฉีด enoxaparin + Keppra IV” ให้ครบขึ้นนะคะ ใครอยากได้ตัวอย่างโจทย์คำนวณ IV เพิ่ม ๆ บอกได้เลย เดี๋ยวทำแบบฝึกให้ค่ะ