การตรวจร่างกายผู้ป่วยโรคหัวใจ❤️
ช่วงนี้มีโอกาสจะได้ไปเรียนเฉพาะทางหัวใจเพิ่ม
เลยอยากชวนทุกคน “กลับมาจับพื้นฐานที่สำคัญที่สุด” ไปพร้อมกันค่ะ
เพราะสุดท้ายแล้ว…
เครื่องมือจะทันสมัยแค่ไหน
แต่ ตา–มือ–หู–การคิดเป็นระบบ ยังเป็นหัวใจของการดูแลผู้ป่วยหัวใจเสมอ 🩺✨
วันนี้ Nurse Short Note ชวนอ่าน แนวทางตรวจร่างกายผู้ป่วยโรคหัวใจและหลอดเลือดแบบครบลำดับ
อ่านรอบเดียวแล ้วเหมือนมี flow ในหัวเลยค่ะ
1) เริ่มที่ “สัญญาณชีพ” ก่อนเสมอ
เราไม่ได้วัดแค่ตัวเลขนะคะ เรากำลังอ่าน hemodynamics ณ ตอนนั้น
BP : สูง = ภาระหัวใจเพิ่ม / ต่ำ = ระวัง shock หรือหัวใจล้มเหลวรุนแรง
Pulse : ดู อัตรา–จังหวะ–แรง → irregular คิดถึง AF, เบาคิดถึง low output
RR + อาการหอบ : หอบเร็ว = สัญญาณสำคัญของ left HF
SpO₂ : ต่ำ = ระวัง pulmonary edema / HF รุนแรง / โรคหัวใจชนิดเขียว
📌 ทริคจำง่าย:
“ตัวเลข 4 ตัวนี้ คือประตูบอกว่า…คนไข้คงที่ หรือกำลังจะไปฉุกเฉิน”
2) ก่อนวางหูฟัง…มองให้ครบจากปลายมือปลายเท้า
แค่ดูและสังเกต เราได้เบาะแสเยอะมากค่ะ
หน้าตา/ท่าทาง : ซีด เหงื่อแตก ตัวเย็น กระสับกระส่าย → shock / acute HF
Cyanosis : ริมฝีปาก–ลิ้นเขียว (central) → ออกซิเจนเลือดแดงต่ำ
Clubbing : คิดถึงโรคหัวใจบางชนิด/ติดเชื้อเรื้อรัง
แล้วไปต่อที่ “ชีพจร”
ชีพจรสองข้างไม่เท่ากัน → โรคหลอดเลือด
Radio-femoral delay → นึกถึง coarctation
Water-hammer pulse → AR / PDA
Carotid เต้นช้าและเบา → severe AS
3) JVP = หน้าต่างของหัวใจขวา
ใครกำลังฝึก JVP อยู่ บอกเลยว่านี่คือสกิลที่คุ้มมากค่ะ
JVP สูง → right HF / volume overload
Giant V wave → TR
Cannon A wave → complete heart block
Kussmaul’s sign (หายใจเข้าแล้ว JVP สูงขึ้น) → constrictive pericarditis
📌 จำไว้:
JVP ต่างจาก carotid เพราะ คลำไม่ได้ และ เปลี่ยนตามการหายใจ/ท่า
4) ดูหน้าอกก่อน…จะได้รู้ “ประวัติที่ร่างกายเล่าไว้”
แผล median sternotomy → เคย CABG/ผ่าตัดลิ้นหัวใจ
ก้อนนูนใต้ไหปลาร้า → pacemaker/ICD
อกบุ๋ม/อกไก่ → บางทีทำให้เกิด murmur ได้โดยไม่ใช่ valve disease จริง
5) คลำให้เป็น: heave, thrill, PMI
Heave : บอกห้องหัวใจที่โต/ทำงานหนัก
Thrill : murmur ดังมาก (≥ 4/6)
PMI เลื่อนไปด้านข้าง/ลงล่าง : LV โต (เช่น dilated cardiomyopathy, chronic regurg)
6) ฟังหัวใจแบบมีระบบ (ไม่ใช่ฟังเอาเท่!)
เริ่มจาก S1, S2 ก่อน แล้วค่อยหาเสียงพิเศษกับ murmur
S3 : ในผู้ใหญ่ → มักสัมพันธ์กับ systolic HF
S4 : LV แข็ง/หนา → diastolic HF, LVH
Opening snap → MS
Pericardial knock → constrictive pericarditis
เรื่อง murmur ให้จำแบบ “ตำแหน่ง+การกระจาย+ท่าตรวจ”
MR : apex → รักแร้
TR : ดังขึ้นเวลา หายใจเข้า (Carvallo)
AR : ได้ยินชัดเวลา นั่งโน้มตัว หายใจออกสุด
HOCM/MVP : ดังขึ้นเวลา Valsalva
📌 ประโยคเตือนใจ:
“เสียงฟู่เ บา ไม่ได้แปลว่าโรคไม่รุนแรง” (โดยเฉพาะ low-output AS)
7) อย่าลืมตรวจ “ปอด-ท้อง-ขา”
หัวใจผิดปกติ มักไปโผล่ที่ระบบอื่นเสมอค่ะ
ฟังปอดได้ crepitation → pulmonary congestion
คลำตับโต/มี ascites → right HF
Pitting edema 1+–4+ → ใช้ติดตามการตอบสนองต่อ diuretic ได้ดีมาก
8) มองภาพรวมเผื่อโรคพันธุกรรม
Marfan → MVP, aortic aneurysm
Down → AVSD
Turner → coarctation, bicuspid aortic valve
🩺 สรุปท้ายโพสต์
การตรวจหัวใจที่ดีคือ “การอ่านร่างกายอย่างเป็นระบบ”
เริ่มจากสัญญาณชีพ → ปลายมือปลายเท้า → JVP → หน้าอก → คลำ → ฟัง → ระบบอื่น
ถ้าใครอยากให้ Nurse Short Note ทำเป็น ซีรีส์ 7 วัน 7 ทักษะตรวจหัวใจ
คอมเมนต์คำว่า “ไปต่อ” ไว้ได้เลยค่ะ 💛🫀
#NurseShortNote #ตรวจร่างกายหัวใจ #CardioNursing #ทบทวนก่อนเรียนเฉพาะทาง #ClinicalSkills #พยาบาลสายหัวใจ
