ผู้ติดตาม 1368 คน

ติดตาม

1/8

88 คนบันทึกแล้ว

106

🫁 คู่มือการดูดเสมหะ (Airway Suctioning)

ทำเมื่อจำเป็น • นุ่มนวล • ปลอดเชื้อ • ปลอดภัยผู้ป่วย

🔹 ทำไม “การดูดเสมหะ” ถึงสำคัญ

ร่างกายปกติกำจัดเสมหะได้ด้วย การไอ + ขนกวาด (Cilia)

แต่ในผู้ป่วยวิกฤต / ใส่ท่อช่วยหายใจ กลไกนี้ ล้มเหลว

👉 เสมหะเหนียว แห้ง อุดกั้นทางเดินหายใจ

👉 เสี่ยง Hypoxia, ปอดแฟบ, ปอดอักเสบ

➡️ การดูดเสมหะจึงจำเป็น แต่ห้ามทำพร่ำเพรื่อ

⸻

🔹 ข้อบ่งชี้ (ไม่ใช่ทำเป็น Routine)

ดูดเสมหะ เมื่อพบสัญญาณเหล่านี้

• ได้ยินเสียงเสมหะ (rattling / bubbling)

• SpO₂ ลดลง หรือ ABG แย่ลง

• หอบ เหนื่อย เขียว กระสับกระส่าย

• เครื่องช่วยหายใจ alarm pressure สูง / VT ลด

• ไอแรงแต่ขับเสมหะเองไม่ได้

⸻

🔹 ระบบและช่องทางการดูดเสมหะ

ระบบ

• 🔓 Open suction : ใช้ครั้งเดียว ต้อง sterile

• 🔒 Closed suction : ต่อกับ ventilator รักษา PEEP ลดติดเชื้อ

ช่องทาง

• 👃 Nasopharyngeal (เลือกก่อน หากไม่มีข้อห้าม)

• 👄 Oropharyngeal

• 🫁 Endotracheal tube (ETT)

• 🔩 Tracheostomy / Mini-trach

⚠️ ระวังเลือดออก ลมรั่วใต้ผิวหนัง

ข้อห้ามสำคัญ

• ❌ ฐานกะโหลกแตก / กระดูกหน้าแตก → ห้ามดูดทางจมูก

• ⚠️ ระวัง bronchospasm, หลังผ่าตัดหลอดลมใหม่ๆ

⸻

🔹 ขนาดสาย & แรงดันที่ปลอดภัย

หลักจำง่าย

• สายดูด ≤ ½ เส้นผ่านศูนย์กลางท่อ

• ใช้แรงดัน ต่ำที่สุดที่ได้ผล

กลุ่ม แรงดัน (mmHg)

ทารก 50–80

เด็ก 80–120

ผู้ใหญ่ 100–150 (สูงสุดไม่เกิน 200)

⚠️ แรงดันสูงเกิน → เยื่อบุหลอดลมบาดเจ็บ

⸻

🔹 ขั้นตอนการดูดเสมหะอย่างปลอดภัย

1️⃣ ก่อนดูด (Pre)

• ให้ออกซิเจน 100% 30–60 วินาที

• หลีกเลี่ยงหลังอาหาร < 1 ชม.

2️⃣ ระหว่างดูด (During)

• Shallow suction

👉 ใส่สายจนไอ/รู้สึกต้าน → ถอย 1–2 ซม. แล้วค่อยดูด

• ดูดไม่เกิน

• ผู้ใหญ่: 10–15 วินาที

• เด็ก: 5–10 วินาที

• ถอนสายช้าๆ อาจหมุนเบาๆ

3️⃣ หลังดูด (Post)

• พัก 30–60 วินาที / รอบ

• ไม่เกิน 3 รอบต่อครั้ง

• ฟังปอด + ดูสี/ปริมาณเสมหะ + บันทึก

❌ ไม่แนะนำหยอด NSS เป็นกิจวัตร

⸻

🔹 ภาวะแทรกซ้อนที่ต้องระวัง

• 🩸 Hypoxia → Arrhythmia

• 🫁 Atelectasis

• 🧬 เยื่อบุหลอดลมบาดเจ็บ

• ❤️ Vagal stimulation → Bradycardia

➡️ ป้องกันด้วย

Pre-oxygenation + จำกัดเวลา + ใช้สายขนาดเหมาะสม

⸻

🔹 การดูแลต่อเนื่องที่บ้าน (ผู้ป่วยเจาะคอ)

• ล้าง/ทำความสะอาดท่อชั้นในให้ถูกวิธี

• ล้างมือก่อน–หลังทุกครั้ง

• กลับมาพบแพทย์ทันทีถ้า

• หอบเหนื่อยแม้ดูดแล้ว

• ท่อหลุด / ใส่กลับไม่ได้

• เลือดออกมาก

• แผลบวมแดง มีหนอง มีไข้

⸻

🌟 สรุปสั้นจำง่าย

Airway suctioning = ทำเมื่อจำเป็น + นุ่มนวล + ปลอดเชื้อ

ไม่ใช่แค่ “ดูดให้โล่ง”

แต่คือการ ป้องกันภาวะแทรกซ้อนและรักษาชีวิตผู้ป่วย

2/4 แก้ไขเป็น

จากประสบการณ์จริงในการดูแลผู้ป่วยที่ต้องพบกับการดูดเสมหะ พบว่า การปฏิบัติที่ถูกต้องตามคู่มือมีความสำคัญอย่างยิ่ง เพราะนอกจากช่วยเปิดทางเดินหายใจให้โล่ง ยังช่วยลดความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนต่าง ๆ เช่น hypoxia, ปอดแฟบ, และการติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจด้วย การเตรียมพร้อมอย่างเคร่งครัดก่อนดูดเสมหะ อย่างเช่น การให้ออกซิเจน 100% อย่างน้อย 30–60 วินาทีก่อนเริ่มดูด มีส่วนช่วยเพิ่มความปลอดภัยให้ผู้ป่วยและป้องกันอาการพร่องออกซิเจนอย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้ควรหลีกเลี่ยงการดูดเสมหะหลังอาหารทันทีภายใน 1 ชั่วโมง เพื่อลดโอกาสเกิดการสำลัก วิธีการดูดเสมหะต้องเน้นความนุ่มนวล โดยการสอดสายดูดให้จนรู้สึกว่าผู้ป่วยไอหรือมีแรงต้าน แล้วถอยสายดูดออกมา 1-2 ซม. ก่อนเริ่มดูดจริงเพื่อป้องกันการบาดเจ็บ และใช้เวลาในการดูดในแต่ละครั้งไม่เกิน 10-15 วินาทีสำหรับผู้ใหญ่ และ 5-10 วินาทีสำหรับเด็ก นิยมถอนสายดูดช้า ๆ และอาจหมุนเบา ๆ เพื่อช่วยลดความเจ็บปวด ผมยังได้เรียนรู้ว่าการใช้สายดูดที่มีขนาดไม่เกินครึ่งหนึ่งของเส้นผ่านศูนย์กลางของท่อทางเดินหายใจ รวมถึงการตั้งแรงดันดูดที่เหมาะสมในแต่ละกลุ่มอายุ เช่น ผู้ใหญ่ตั้งที่ 100-150 mmHg เป็นการป้องกันเยื่อบุหลอดลมบาดเจ็บและเลือดออกได้อย่างดี หลังดูดเสมหะ ควรให้ผู้ป่วยพัก 30-60 วินาทีในแต่ละรอบ และไม่ควรเกิน 3 รอบต่อครั้ง พร้อมสังเกตสีและปริมาณของเสมหะ รวมถึงตรวจฟังปอดเพื่อประเมินผลการดูดเสมหะว่าประสบความสำเร็จหรือไม่ นอกจากนี้หากเป็นผู้ป่วยที่เจาะคอ ดูแลท่ออย่างถูกวิธีด้วยการล้างมือทุกครั้งก่อนและหลังทำความสะอาดท่อ การล้างท่ออย่างเหมาะสมจะช่วยลดการติดเชื้อและภาวะแทรกซ้อน หากพบว่าเกิดอาการผิดปกติ เช่น หอบเหนื่อย ท่อหลุด หรือมีเลือดออกมาก ควรรีบพบแพทย์ทันที สุดท้าย จึงขอสรุปว่า การดูดเสมหะไม่ใช่แค่การช่วยเปิดทางเดินหายใจอย่างเดียว แต่เป็นการช่วยดูแลรักษาชีวิตผู้ป่วยและป้องกันภาวะแทรกซ้อนสำคัญ เป็นสิ่งที่จำเป็นต้องทำด้วยความรู้และความระมัดระวังอย่างสูง ฝึกฝนและทบทวนบ่อย ๆ จะช่วยให้การดูดเสมหะเป็นไปอย่างปลอดภัยและมีประสิทธิภาพสูงสุด

1 ความคิดเห็น

จุฑาวรีย์ พงศ์

ขอบคุณค่ะ👍