💨 PEFR คืออะไร?

PEFR (Peak Expiratory Flow Rate)

คือค่าความเร็วลมที่เป่าออกแรงที่สุด ใช้ประเมินความตีบของหลอดลม

เหมาะในผู้ป่วย

• Asthma

• Chronic Obstructive Pulmonary Disease

⸻

📌 ทำไมต้องวัด?

ช่วยจับ “สัญญาณเตือน” ก่อนหอบกำเริบ

ใช้ติดตามอาการที่บ้านได้ทุกวัน

⸻

📌 วิธีเป่าที่ถูกต้อง

1️⃣ ตั้งเลข 0

2️⃣ สูดลมเข้าเต็มที่

3️⃣ เป่าแรงและเร็วครั้งเดียว

4️⃣ ทำ 3 ครั้ง → ใช้ “ค่าสูงสุด”

⸻

🚦 แปลผลแบบไฟจราจร

🟢 80–100% = คุมโรคดี

🟡 50–80% = เริ่มกำเริบ

🔴 <50% = ฉุกเฉิน รีบพ่นยา/พบแพทย์

⸻

สรุป:

PEFR คือเครื่องมือเล็ก ๆ ที่ช่วยป้องกันการกำเริบรุนแรงได้ ถ้าใช้ถูกวิธีและติดตามสม่ำเสมอ

⸻

#พยาบาลระบบทางเดินหายใจ

2/12 แก้ไขเป็น

หลายคนมีเครื่อง Peak Flow (PEFR) อยู่ที่บ้าน แต่ที่ทำให้ “ค่าที่วัดได้ไม่น่าเชื่อถือ” มักเกิดจากเทคนิคเล็ก ๆ น้อย ๆ ค่ะ อันนี้เป็นสิ่งที่เราใช้แนะนำคนไข้บ่อย ๆ เพื่อให้วัดได้ใกล้ความจริงที่สุด และเอาไปใช้ตามแผนหอบหืด (asthma action plan) ได้จริง 1) PEFR ค่าปกติ คือเท่าไหร่? คำว่า “ค่าปกติ” ของ PEFR จะต่างกันตามเพศ อายุ และส่วนสูง ดังนั้นสิ่งที่สำคัญที่สุดคือการมีค่าอ้างอิงของตัวเอง (personal best) หรือค่าที่ดีที่สุดของเราในช่วงที่อาการนิ่ง/คุมโรคได้ดี แล้วนำค่าวันนี้ไปเทียบเป็นเปอร์เซ็นต์เพื่อเข้าโซนไฟจราจร (เขียว/เหลือง/แดง) จะตรงกว่าเทียบกับคนอื่นค่ะ 2) เรฟเฟอร์เร้นซ์ แปลว่าอะไร? เรฟเฟอร์เร้นซ์ (reference) แปลว่า “ค่าอ้างอิง” เช่น ค่าอ้างอิงตามตารางมาตรฐาน หรือค่าอ้างอิงส่วนบุคคล (personal best) ที่ใช้เป็นฐานในการแปลผลว่าเราอยู่โซนไหน 3) วัดตอนไหนดีที่สุด? ถ้าติดตามอาการที่บ้าน แนะนำวัดช่วงเวลาเดิมทุกวัน เช่น ตอนเช้าหลังตื่นนอน (ก่อนพ่นยาขยายหลอดลมถ้าแพทย์ไม่ได้สั่งให้พ่นก่อนวัด) และ/หรือช่วงเย็น แล้วจดบันทึกไว้ จะเห็นแนวโน้มว่าเริ่มตีบก่อนมีอาการหอบได้ค่ะ 4) เทคนิคเป่าให้ได้ค่าดี (และไม่เพี้ยน) - ยืนหรือ นั่งหลังตรง ไม่ก้มหน้า - ตั้งตัวชี้ที่เลข 0 ทุกครั้ง - สูดลมเข้า “เต็มปอด” แล้วอมปากกับกระบอกให้สนิท - เป่าออกครั้งเดียวให้แรงและเร็ว เหมือนเป่าเทียนวันเกิดให้ดับในครั้งเดียว (ไม่ต้องเป่านาน) - ทำ 3 ครั้ง แล้วใช้ “ค่าสูงสุด” (กฎเลข 3) ข้อควรเลี่ยงที่เจอบ่อย: เป่าทีละนิด/เป่านานแบบลมรั่ว, ลิ้นไปปิดทางลม, ปากไม่สนิท, ไอระหว่างเป่า—สิ่งเหล่านี้ทำให้ค่าออกมาต่ำเกินจริงค่ะ 5) แปลผลแล้วต้องทำอะไรต่อ (ตัวอย่างการใช้งานจริง) - โซนเขียว 80–100%: ใช้ยาควบคุมตามแผนเดิม ใช้ชีวิตได้ปกติ - โซนเหลือง 50–80%: เหมือนเป็นสัญญาณเตือน เริ่มประเมินสิ่งกระตุ้น (ฝุ่น ควัน ออกกำลัง ติดเชื้อ) ทบทวนการพ่นยาว่าถูกวิธี และทำตามแผนที่แพทย์ให้ไว้ - โซนแดง <50%: ถือว่าเสี่ยงฉุกเฉิน ควรใช้ยาตามแผนฉุกเฉินและรีบพบแพทย์/ฉุกเฉินทันที โดยเฉพาะถ้ามีเหนื่อยพูดไม่เป็นประโยค ปากเขียว หน้าอกบุ๋ม หรือค่าไม่ขึ้นหลังพ่นยา 6) ทริคเล็ก ๆ เพิ่มความแม่นยำ ใช้เครื่องเดิมยี่ห้อเดิมในการติดตาม (ต่างรุ่นค่าบางทีไม่เท่ากัน) และทำความสะอาดตามคู่มือ เพราะคราบ/ฝุ่นในกระบอกทำให้ตัวชี้ฝืดและค่าคลาดเคลื่อนได้ค่ะ ถ้าติดตาม PEFR สม่ำเสมอ จะช่วยเห็น “หลอดลมตีบก่อนมีอาการ” และทำให้จัดการได้ไวขึ้นมากจริง ๆ ค่ะ