เคเปเน็ก (Kepenek)

เกราะผ้าสักหลาด และบ้านทั้งหลังบนบ่าของคนเลี้ยงแกะ

บนที่ราบสูงอนาโตเลียของตุรกี ที่ลมหนาวแรง ฝนมาโดยไม่เตือน และกลางคืนอุณหภูมิลดฮวบ คนเลี้ยงแกะเร่ร่อนมีสิ่งหนึ่งที่อยู่กับพวกเขามานานนับศตวรรษ นั่นคือ เคเปเน็ก เสื้อคลุมผ้าสักหลาดหนา รูปทรงเรียบง่าย ไม่มีแขน ไม่มีกระดุม แต่ห่อหุ้มร่างกายได้ทั้งตัว

เคเปเน็กทำจาก ขนแกะอัด (felting) ไม่ได้ทอหรือเย็บซับซ้อน ขนแกะถูกอัดด้วยน้ำ สบู่ และแรงคน จนกลายเป็นผืนหนา แข็งแรง กันลม กันฝนได้ระดับหนึ่ง แต่ยังระบายอากาศได้ดี แม้แห้งจะหนักราว 6 กิโลกรัม และหนักขึ้นเมื่อโดนน้ำ คนเลี้ยงแกะก็ยังเลือกใช้ เพราะมันทนและไว้ใจได้กว่าวัสดุสมัยใหม่

มากกว่าเสื้อผ้า เคเปเน็กยังแปลงร่างเป็น ที่พักพิงชั่วคราว ได้ เมื่อค้างแรมกลางทุ่ง เพียงวางพาดให้เป็นทรงโดม ก็กลายเป็น “บ้านเคลื่อนที่” ที่กักเก็บความร้อน ป้องกันลม ความชื้น และแมลง ลวดลายบางส่วนบนตัวเสื้อยังสะท้อนความเชื่อดั้งเดิม เช่น การป้องกัน “ตาชั่วร้าย”

วันนี้ เคเปเน็กพบเห็นได้น้อยลง เหลืออยู่ในพิพิธภัณฑ์ งานพื้นบ้าน หรือกับคนเลี้ยงแกะรุ่นเก่า แต่สำหรับผู้ที่เข้าใจ มันไม่ใช่ของล้าสมัย หากคือ บทพิสูจน์ภูมิปัญญามนุษย์ ที่ออกแบบจากธรรมชาติ เพื่อรับมือธรรมชาติ และอยู่ร่วมกับมันอย่างแท้จริง