”ต้นพระศรีมหาโพธิ์“ (Jaya Sri Maha Bodhi) ณ เมืองโบราณอนุราธปุระ ประเทศศรีลังกา

ผมตื่นตีห้า พร้อมกับพุทธศาสนิกชน นับพัน มารอเข้าไปกราบสักการะ "ต้นพระศรีมหาโพธิ์" (Jaya Sri Maha Bodhi) ณ เมืองโบราณอนุราธปุระ ประเทศศรีลังกา

ผมทำภารกิจของทริปนี้สำเร็จแล้ว สมบูรณ์แบบแล้ว ผมมีความสุขมากที่ได้เติมเต็มความฝันและความตั้งใจ ต่อจากทริปพุทธคยา

สถานที่แห่งนี้ไม่ใช่เพียงโบราณสถานอายุหลายพันปี แต่เป็นหัวใจทางจิตวิญญาณของชาวพุทธทั่วโลก ต้นพระศรีมหาโพธิ์ที่อยู่เบื้องหน้านี้ สืบเชื้อสายมาจากต้นโพธิ์ที่พระพุทธเจ้าทรงตรัสรู้ ณ พุทธคยา และถูกอัญเชิญมายังศรีลังกาโดยพระนางสังฆมิตตาเถรีเมื่อกว่า 2,300 ปีก่อน

ในทางพฤกษศาสตร์และประวัติศาสตร์สากล ต้นไม้ต้นนี้ได้รับการบันทึกสถิติโลกจาก Guinness World Records ให้เป็น "ต้นไม้ที่ปลูกโดยมนุษย์ที่มีอายุเก่าแก่ที่สุดในโลกที่ยังคงมีชีวิตอยู่" โดยมีหลักฐานและบันทึกประวัติศาสตร์ในพงศาวดารรองรับอย่างต่อเนื่องไม่เคยขาดสายในทุกศตวรรษ

อนุราธปุระเคยเป็นทั้งราชธานีและศูนย์กลางพระพุทธศาสนาของศรีลังกาต่อเนื่องยาวนานกว่า 1,300 ปี ก่อนจะล่มสลายและถูกทิ้งร้างให้จมอยู่ใต้ผืนป่าอันหนาทึบ แต่เรื่องราวที่น่าทึ่งที่สุดคือ ในขณะที่พระราชวังและมหาสถูปขนาดมหึมาถูกป่ากลืนกินจนหายลับไปยาวนานหลายร้อยปี ทว่า... "ต้นพระศรีมหาโพธิ์ต้นนี้ไม่เคยถูกทิ้งร้างอย่างแท้จริง"

ท่ามกลางอันตรายจากไข้ป่าและกองทัพช้างป่าที่ดุร้าย กลุ่มพระสงฆ์และตระกูลผู้พิทักษ์สายเลือดโบราณกลุ่มเล็กๆ ได้ยอมอุทิศและเสี่ยงชีวิตตั้งรกรากอยู่กลางป่าลึก พวกเขาไม่เคยหนีไปไหน คอยจุดไฟไล่สัตว์ร้าย สร้างกำแพงกันช้าง และจุดประทีปบูชาเฝ้ารักษาต้นโพธิ์ศักดิ์สิทธิ์นี้ไว้ด้วยชีวิตรุ่นต่อรุ่น...จนถึงวันนี้

และเมื่อผืนป่ารอบๆ ถูกเปิดออกจนหมด โลกจึงได้ประจักษ์ความจริงว่า "ต้นพระศรีมหาโพธิ์" ที่พระสงฆ์และชาวบ้านป่ากลุ่มเล็กๆ แอบซ่อนดูแลรักษากลางวงล้อมของสัตว์ร้ายมาหลายร้อยปีนั้น แท้จริงแล้วตั้งอยู่ ณ จุดศูนย์กลางใจกลางอดีตมหาครที่ยิ่งใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของโลกโบราณ

ยิ่งไปกว่านั้น ต้นโพธิ์องค์นี้ยังทำหน้าที่เป็น "ต้นแม่พันธุ์แห่งศรัทธา" ที่ส่งต่อหน่อศักดิ์สิทธิ์ขยายกิ่งก้านสาขาไปยังดินแดนต่างๆ ทั่วโลก ในยามที่ต้นแม่ดั้งเดิม ณ พุทธคยา ประเทศอินเดีย ถูกทำลายลงจากสงคราม ก็ได้สายเลือดจากหน่อโพธิ์แห่งอนุราธปุระต้นนี้ ที่ถูกอัญเชิญนั่งเรือย้อนกลับไปปลูกทดแทนเพื่อชุบชีวิตพุทธภูมิให้กลับมาเจริญรุ่งเรืองได้อีกครั้ง

สำหรับประเทศไทยเราเอง สายธารหน่อเนื้อพุทธศาสนานี้ได้หลั่งไหลมาประดิษฐานในหลายยุคหลายสมัย ตั้งแต่ยุคโบราณอย่างที่ วัดต้นโพธิ์ศรีมหาโพธิ จังหวัดปราจีนบุรี ที่มีอายุเก่าแก่กว่าพันปี มาจนถึงยุคต้นกรุงรัตนโกสินทร์ ที่อัญเชิญมาปลูกใน 3 วัดสำคัญ คือ วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์, วัดสุทัศนเทพวราราม และวัดสระเกศ (ภูเขาทอง)

นอกจากนี้ผมยังเคยเห็นต้นที่ได้รับหน่อพันธุ์มาประดิษฐานที่ วัดพระศรีมหาธาตุบางเขน และที่สวนโมกข์กรุงเทพ (สวนรถไฟ) ด้วย และล่าสุดคือ พระศรีมหาโพธิ์ที่วัดโพธิสมภรณ์ จังหวัดอุดรธานี ซึ่งเป็นหน่อพระศรีมหาโพธิ์ที่รัฐบาลศรีลังกามอบให้รัฐบาลไทย ในสมัยที่จอมพล ป. พิบูลสงคราม ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี และได้นำมาปลูกไว้เมื่อ พ.ศ. 2494

ด้วยคุณค่าทางประวัติศาสตร์ พฤกษศาสตร์ และสายธารแห่งศรัทธาอันอัศจรรย์นี้ ยูเนสโก (UNESCO) จึงประกาศให้ "เมืองศักดิ์สิทธิ์แห่งอนุราธปุระ" เป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรมในปี พ.ศ. 2525

สำหรับผม การได้มายืนอยู่ตรงนี้ จึงไม่ใช่เพียงการมาเยือนโบราณสถานสำคัญของโลก แต่คือการได้เดินทางมาตามรอยพระพุทธศาสนา จากพุทธคยา สู่อนุราธปุระ และวันนี้ผมได้มายืนต่อหน้าต้นพระศรีมหาโพธิ์ ผู้สืบสายตรงจากต้นไม้แห่งการตรัสรู้ ได้กราบ ได้สักการะ และได้สัมผัสด้วยหัวใจของตัวเอง

ภารกิจที่ตั้งใจไว้สำเร็จแล้วอย่างสมบูรณ์แบบ… ความฝันที่เคยอยู่ไกล วันนี้กลายเป็นความทรงจำที่มีค่าที่สุดอีกบทหนึ่งในชีวิต 🙏🇱🇰

จากต้นโพธิ์ต้นหนึ่งที่พุทธคยา สู่ต้นโพธิ์ต้นนี้ที่อนุราธปุระ และเดินทางต่อมาถึงผืนแผ่นดินไทย สายธารแห่งศรัทธากว่า 2,300 ปี ยังคงมีชีวิตอยู่ และวันนี้ผมได้มีโอกาสเป็นเพียงคนตัวเล็กๆ คนหนึ่งที่ได้มายืนอยู่ในสายธารนั้นด้วยหัวใจที่เปี่ยมด้วยความศรัทธา 🙏