💡มารู้จักการแบ่งฝั่งฟันกันเราจะได้เข้าใจตอนไปพบหมอ

เผื่อใครเคยไปคลินิกแล้วได้ยินหมอพูดว่า “ซี่ 36” หรือ “อยู่ Quadrant 1” แล้วงงเหมือนเรา นี่คือวิธีทำความเข้าใจแบบไว ๆ ที่ช่วยให้คุยกับหมอรู้เรื่องขึ้นมากค่ะ 1) Quadrant ฟันคืออะไร (4 quadrants คืออะไร) Quadrant คือการแบ่งฟันถาวรออกเป็น 4 ฝั่ง เพื่อระบุตำแหน่งฟันได้ตรงกันทั่วโลก (dental quadrant) โดยแบ่งตาม “บน/ล่าง” และ “ซ้าย/ขวา” ของคนไข้ - Quadrant 1 = ฟันบนขวา (Upper Right) - Quadrant 2 = ฟันบนซ้าย (Upper Left) - Quadrant 3 = ฟันล่างซ้าย (Lower Left) - Quadrant 4 = ฟันล่างขวา (Lower Right) คำว่า lower quadrant คือฝั่งฟันล่าง (Quadrant 3 และ 4) นั่นเองค่ะ 2) เลขฟันระบบ FDI อ่านยังไงให้ไม่พลาด FDI จะใช้ “เลข 2 หลัก” - หลักที่ 1 = บอก Quadrant (1–4 สำหรับฟันถาวร) - หลักที่ 2 = ลำดับฟันจาก “ฟันหน้ากลาง” ไล่ไปด้านหลัง (1 ถึง 8) จำง่าย ๆ คือ เลขตัวหลังยิ่งมาก ยิ่งเป็นฟันด้านหลัง ตัวอย่าง: - 11 = ฟันหน้ากลางบนขวา - 21 = ฟันหน้ากลางบนซ้าย - 36 = ฟันกรามล่างซ้ายซี่ที่ 6 (มักเป็นกรามใหญ่ซี่แรก) - 48 = ฟันกรามล่างขวาซี่สุดท้าย (มักเป็นบริเวณฟันคุด) 3) ฟันเขี้ยว คือซี่ไหน? ฟันเขี้ยว = ลำดับที่ 3 นับจากฟันหน้ากลางในแต่ละฝั่ง ดังนั้นเลขที่มักเจอคือ 13, 23, 33, 43 (แล้วแต่ Quadrant) 4) ฟันคุดซี่บนในสุด เลขอะไรบ่อย? ถ้าเป็นฟันบนซี่สุดท้าย (กรามซี่ที่ 8) จะเป็น: - บนขวา = 18 - บนซ้าย = 28 หลายคนค้นหา “ฟันคุดซี่บนในสุด” ก็จะวนอยู่แถวเลข 18/28 นี่แหละค่ะ 5) ฟันน้ำนมมีเลขแบบไหน? ฟันน้ำนมก็มีระบบ FDI เหมือนกัน แต่ Quadrant จะเป็น 5–8 (แทน 1–4) และลำดับฟันจะเป็น 1–5 (เพราะฟันน้ำนมมีน้อยกว่า) เวลาพาหลานไปหาหมอจะได้ไม่งงค่ะ 6) ตัวอย่างคำย่อหมอฟันภาษาอังกฤษที่ได้ยินบ่อย - UR = Upper Right (บนขวา) - UL = Upper Left (บนซ้าย) - LL = Lower Left (ล่างซ้าย) - LR = Lower Right (ล่างขวา) เห็นในบันทึกการรักษาบ่อยมาก ช่วยเดาทิศทางได้ทันทีค่ะ 7) ถอนฟันห้ามใช้หลอดกี่วัน? อันนี้เป็นคำถามฮิตมาก: โดยทั่วไป “งดใช้หลอดอย่างน้อย 24–48 ชั่วโมง” (บางเคสหมออาจให้ยาวถึง 3–7 วัน) เพราะการดูดหลอดทำให้ลิ่มเลือดหลุด เสี่ยงปวดแผล/แผลอักเสบได้ แนะนำยึดตามที่หมอสั่งเฉพาะเคสจะชัวร์ที่สุดค่ะ