เรื่องราวของดนตรีล้านนาย้อนไปในอดีตผ่านเรื่องเล่าของนักสอนศาสนา

ดนตรีล้านนาไม่เพียงแต่เป็นศิลปะการแสดงที่สืบทอดกันมา แต่ยังเป็นตัวแทนหนึ่งของวัฒนธรรมและวิถีชีวิตชาวล้านนา ผ่านเรื่องเล่านักสอนศาสนา เราสามารถเห็นการบันทึกและเล่าขานประวัติและความสำคัญของดนตรีเหล่านี้ในแง่มุมที่ลึกซึ้งมากขึ้น จากที่ได้อ่านเกี่ยวกับสารัตถะดนตรีในบทความ "Musical Journeys in Northern Thailand" ซึ่งเขียนโดย เจอรัลด์ ฟีไดค์ และแปลโดย ธรรศ อัมโร ทำให้เข้าใจว่าดนตรีล้านนาเชื่อมโยงกับพิธีกรรมทางศาสนาอย่างลึกซึ้ง นักสอนศาสนาเองถือเป็นผู้ถ่ายทอดความรู้และพิธีกรรมเหล่านี้ผ่านเสียงเพลงและเครื่องดนตรีที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว เช่น ซึง พิณ และจะเข้ ประสบการณ์ส่วนตัวที่สัมผัสในพิธีกรรมของชาวล้านนา คือตัวดนตรีทำให้ทุกคนในงานรู้สึกมีส่วนร่วมและเกิดความสงบในจิตใจ ดนตรีเหล่านี้มีบทบาทเสริมสร้างความสามัคคีและเชื่อมโยงคนในชุมชน เสียงดนตรีที่ค่อยๆ แผ่ออกมาในทุกจังหวะยังสะท้อนถึงประวัติศาสตร์และความเชื่อที่ผ่านการส่งต่อมาหลายชั่วอายุคน สำหรับผู้สนใจการเรียนรู้เพิ่มเติม ดนตรีล้านนาเป็นการศึกษาเชิงมนุษยวิทยาที่น่าทึ่ง ซึ่งรวมไปถึงการทำความเข้าใจบทบาทของนักสอนศาสนาในการเก็บรักษาประเพณีผ่านเสียงดนตรีทั้งในพิธีและงานประจำปีต่างๆ ด้วยเช่นกัน การค้นคว้าและฟังเรื่องเล่าที่เล่าผ่านดนตรีล้านนา จึงเป็นการเปิดโลกแห่งความรู้และวัฒนธรรมที่ทำให้เรายิ่งซาบซึ้งในคุณค่าของศิลปะพื้นบ้านนี้มากขึ้น