หลายคนท่อง “5 สูตรการเคลื่อนที่แนวตรง” ได้ แต่พอเจอโจทย์จริงกลับงงว่าเลือกสูตรไหนก่อนดี เราใช้วิธีง่ายๆ ที่ช่วยลดการสุ่มสูตรได้เยอะมาก คือ “ดูตัวแปรที่โจทย์ให้มา แล้วตัดตัวที่ไม่เกี่ยว” (ตามหลักในชีต) เพราะสูตรแนวตรงแต่ละสูตรจะขาดได้ 1 ตัวแปรเสมอ ถ้าโจทย์ “ไม่พูดถึงตัวไหน” เราจะเลือกสูตรที่ “ไม่มีตัวนั้น” ทันที ก่อนเริ่ม แนะนำให้จำความหมายตัวแปรให้แม่น (จะช่วยอ่านโจทย์ไวขึ้น) - s = ระยะกระจัด (หน่วย m) - u = ความเร็วต้น (m/s) - v = ความเร็วปลาย (m/s) - a = ความเร่ง (m/s^2) - t = เวลา (s) ทริกเลือกสูตรแบบเป็นขั้นตอน (ใช้ได้กับทุกข้อ) 1) วาดเส้นแกน/กำหนดทิศทางก่อนเสมอ: เลือกทิศที่เรา “ให้เป็นบวก” ให้ชัดตั้งแต่แรก 2) ตั้ง u เป็นบวกเสมอ (ทริกในรูป OCR): ให้ทิศของ u เป็น “ทิศบวก” ไปเลย แล้วตัวแปรไหนสวนทางกับ u (เช่น v, a, หรือ s ถ้าย้อนกลับ) ให้ใส่เครื่องหมายลบทันที วิธีนี้ช่วยกันพลาดบวกลบได้ดีมากตอนทำข้อสอบเร็วๆ 3) ลิสต์สิ่งที่โจทย์ให้/ถาม: เช่น ให้ u, a, t ถาม s 4) ดูตัวที่ “ไม่ถูกพูดถึง” แล้วเลือกสูตรที่ไม่มีตัวนั้น (เช่น ไม่พูดถึง v ก็เลือกสูตรที่ไม่มี v) 5) แทนค่าเช็กหน่วย: m/s, m/s^2, s ถ้าแทนแล้วหน่วยแปลกๆ มักเป็นสัญญาณว่าเลือกสูตรผิดหรือใส่เครื่องหมายผิด ตัวอย่างการตัดสูตรแบบเร็ว - โจทย์ให้ u, a, t แล้วถาม s → ตัวที่ไม่เกี่ยวคือ v → เลือกสูตรที่ไม่มี v (มักเป็น s = ut + 1/2 at^2) - โจทย์ให้ u, a, s แล้วถาม v → ตัวที่ไม่เกี่ยวคือ t → เลือกสูตรที่ไม่มี t (มักเป็น v^2 = u^2 + 2as) - โจทย์ให้ v, u, t แล้วถาม a → ตัวที่ไม่เกี่ยวคือ s → เลือกสูตรที่ไม่มี s (มักเป็น v = u + at) ข้อผิดพลาดที่เจอบ่อย (และวิธีแก้) - ใช้ “ระยะทาง” แทน “ระยะกระจัด” ทั้งที่วัตถุเปลี่ยนทิศ: สูตร 5 สูตรนี้ใช้กับการเคลื่อนที่แนวตรงแบบความเร่งคงตัวและใช้ “ระยะกระจัด” เป็นหลัก ถ้ามีการกลับตัว ต้องระวังเครื่องหมาย s และ v - ลืมทำสัญญาณบวกลบให้สอดคล้องกับแกน: ย้ำอีกครั้งว่าให้ u เป็นบวกเสมอ แล้วอะไรสวนทางค่อยติดลบ จะปลอดภัยกว่า ถ้ากำลังเตรียมสอบ แนะนำให้ทำ “เช็กลิสต์ 10 ข้อ” โดยตั้งใจฝึกแค่ 2 อย่าง: (1) ตัดตัวหายเลือกสูตรให้ไว และ (2) ใส่เครื่องหมายตามทิศ u ให้ถูก ทำจนชินแล้วโจทย์ 5 สูตรการเคลื่อนที่แนวตรงจะไม่หลอกเราอีก