ศิลปะ woodcut 🎨✨

หลายคนอาจเคยได้ยินคำว่า wood cut/woodcut แต่ยังนึกภาพไม่ออกว่าคืออะไร จากที่เราได้ทำงานศิลปะ ม.3 “ภาพพิมพ์แกะไม้” จริงๆ แล้ว woodcut คือเทคนิคภาพพิมพ์นูน (relief print) ที่เรา “แกะ” ส่วนที่ไม่อยากให้ติดสีออกไป แล้วทาหมึกบนผิวที่นูนอยู่ จากนั้นกดพิมพ์ลงกระดาษ ลายที่ได้จะมีเสน่ห์มาก เพราะเส้นจะดูเป็นงานมือ มีเท็กซ์เจอร์ไม้ๆ และความไม่เป๊ะที่ทำให้ดูมีชีวิต อุปกรณ์พื้นฐานที่ใช้ทำ wood cut - แผ่นไม้/แผ่นยางแกะ (ถ้าเริ่มใหม่ แนะนำแผ่นยางเพราะนิ่มกว่า) - มีดแกะ/ชุดสิ่วแกะลาย - ดินสอ + ยางลบ สำหรับร่างแบบ - ลูกกลิ้งยาง (brayer) สำหรับกลิ้งหมึก - หมึกพิมพ์ (หมึกภาพพิมพ์หรือสีน้ำมัน/อะคริลิกแบบข้นก็พอได้ในงานโรงเรียน) - กระดาษสำหรับพิมพ์ (กระดาษการ์ด/กระดาษวาดเขียนหนานิดนึง) วิธีทำ woodcut แบบที่เราทำในห้องเรียน (ทีละขั้น) 1) เลือกลายง่ายๆ ก่อน: ถ้าเพิ่งเริ่ม ลองทำลายที่มีพื้นที่ขาว-ดำชัดๆ เช่น ใบไม้ ปลา ดอกไม้ ตัวอักษร เพราะแกะง่ายและเห็นผลชัด 2) ร่างแบบบนแผ่น: วาดแบบลงแผ่นไม้/แผ่นยางเลย หรือวาดบนกระดาษแล้วลอกลายก็ได้ 3) จำไว้ว่า “ภาพจะกลับด้าน”: ตอนพิมพ์ออกมาลายจะกลับซ้าย-ขวา ถ้ามีตัวหนังสือให้วาดกลับด้านไว้ก่อน 4) เริ่มแกะจากเส้นใหญ่ก่อน: เราเริ่มจากแกะพื้นที่กว้างๆ แล้วค่อยไปเก็บรายละเอียด จะลดโอกาสพลาด 5) ทาหมึกให้พอดี: กลิ้งหมึกบนจานจนหมึกกระจายบางๆ แล้วค่อยกลิ้งบนแผ่น แนะนำอย่าให้หนาเกิน ไม่งั้นหมึกจะไหลเข้าร่องที่เราแกะ ทำให้ลายเลอะ 6) วางกระดาษและกดพิมพ์: วางกระดาษให้ตรงแล้วใช้มือ/ช้อน/ที่กดพิมพ์ถูให้ทั่ว จุดนี้ต้องใจเย็น กดน้ำหนักสม่ำเสมอ 7) ลอกกระดาษออกช้าๆ: จะได้ไม่ยับและช่วยเช็กว่าหมึกติดครบไหม ปัญหาที่เราเจอ + วิธีแก้ (ช่วยให้พิมพ์ออกมาสวยขึ้น) - หมึกเลอะ/รายละเอียดหาย: มักเกิดจากหมึกหนาไป ให้ลดหมึกและกลิ้งให้บางขึ้นก่อนพิมพ์ - พิมพ์แล้วสีไม่ติด/ติดไม่เท่ากัน: อาจกดไม่ทั่ว หรือกระดาษหนาเกิน ลองเพิ่มแรงกดแบบค่อยๆ ไล่เป็นวง และกลิ้งหมึกให้สม่ำเสมอ - แกะพลาดเป็นรอยลึก: ตอนแกะให้หันคมมีดออกจากตัว และค่อยๆ แกะทีละนิด ถ้าพลาดเล็กๆ บางทีเอาไปปรับเป็นเท็กซ์เจอร์ในงานได้เลย ถ้าอยากให้งาน woodcut ดูมีมิติขึ้น ลองเล่น “ขาว-ดำ” ให้ชัด เช่น เว้นพื้นที่ไฮไลต์เป็นสีขาว และแกะเส้นเงาให้เป็นแนวๆ จะทำให้งานดูเหมือนภาพพิมพ์จริงๆ แบบใน art gallery เลย สุดท้ายอย่าลือลองพิมพ์หลายแผ่น เพราะแต่ละรอบจะได้ฟีลไม่เหมือนกัน นี่แหละเสน่ห์ของ wood cut!