แมงข้าง

ตอนเด็กๆ แถวบ้านเราจะเรียก “แมงข้าง” แต่พอโตขึ้นถึงรู้ว่าในแต่ละพื้นที่เรียกไม่เหมือนกัน บางคนเรียก “แมงง้องแง้ง” บางคนบอกว่า “แมงก้องแขน” หรือ “แมงช้างน้อย” พอไปค้นๆ ถามๆ ผู้ใหญ่ในชุมชน ก็ได้คำตอบประมาณว่า มันคือของเล่นบ้านๆ ที่เอาแมลงตัวเล็กๆ มาเล่นให้เดิน/ไต่ไปมา โดยอาศัยลักษณะขาที่ยาวและงอ ทำให้ดูเหมือน “ง้องแง้ง” เวลาเดิน คำถามที่เจอบ่อยคือ “แมงก้องแขน คืออะไร” สำหรับเรา คำนี้มักใช้เรียกแมลงที่ขายาวๆ ชอบยกขาหน้าขึ้นเหมือนมีแขน หรือเวลาจับแล้วมันจะดิ้นกางขา ทำให้ดูเหมือนมีแขนยาวๆ ส่วน “แมงช้างน้อย” หลายที่ใช้เรียกเพราะทรงตัวดูอุ้ยอ้าย และขาเหมือนคานๆ คล้ายช้างตัวจิ๋ว ขณะที่ “แมงแคงขาโก่ง” ก็เป็นคำเรียกตามภาพจำเลย คือขาโก่งๆ กางๆ เดินเซๆ น่าขำ ถ้าอยากอธิบายให้คนรุ่นใหม่เข้าใจง่ายๆ เราว่าให้เริ่มจาก “ลักษณะ” มากกว่าชื่อ: ตัวเล็ก ขายาว เดินช้าๆ แบบโยกๆ เวลาเอามาวางบนพื้นเรียบมันจะค่อยๆ ไต่ไป บางคนสมัยก่อนเอาเชือกเส้นเล็กๆ ผูกเบาๆ เพื่อให้มันเดินตาม (แต่ถ้าทำแรงหรือผูกแน่นจะทำให้มันเจ็บ ไม่แนะนำ) อีกอย่างที่ทำให้หลายคนงงคือชื่อ “แมงข้าง” กับ “แมงง้องแง้ง” อาจหมายถึงคนละชนิดในบางจังหวัด แต่เจตนาในการพูดถึงมักคล้ายกัน คือหมายถึงแมลงที่เอามาเล่นแบบบ้านๆ ชวนให้นึกถึงวัยเด็กมากกว่าเป็นชื่อวิทยาศาสตร์เป๊ะๆ ถ้าจะเล่าในบทความให้ครบ เราแนะนำเพิ่มมุม “ความปลอดภัยและการดูแลสัตว์” นิดนึง เพราะเดี๋ยวนี้คนอ่านใส่ใจมากขึ้น: ถ้าเจอแมลงพวกนี้ตามบ้าน ดูได้เฉยๆ ถ่ายรูปไว้ก็พอ ไม่ควรจับเล่นนานๆ หรือทำให้เครียด และถ้าเป็นไปได้ก็ปล่อยคืนที่เดิม แค่นี้ก็ได้ทั้งความทรงจำและไม่เบียดเบียนชีวิตเล็กๆ สำหรับเราของเล่นเด็กบ้านๆ แบบ “แมงข้าง/แมงง้องแง้ง” มันไม่ใช่แค่ความสนุก แต่เป็นภาพของช่วงเวลาที่ไม่มีของเล่นแพงๆ ก็หัวเราะกันได้ทั้งวัน ใครเคยเรียกชื่อไหนกันบ้าง มาแชร์คำเรียกในพื้นที่ของตัวเองได้เลย